Standpunt hervorming assisen
We pleiten niet uitdrukkelijk voor of tegen de afschaffing van de volksjury, maar vinden de specifieke invulling van de beleidskeuze en de gevolgen op de procedure veel belangrijker.
De voor- en nadelen
Het debat over de toekomst van assisen en de volksjury verdeelt de meningen, zowel binnen de advocatuur als de maatschappij.
Als argumenten tegen de volksjury zijn:
- de lange wachttijden
- het feit dat beroepsrechters beter geplaatst zijn om de zwaarste misdaden te berechten
- juryleden hebben minder ervaring en zijn daarom makkelijker beïnvloedbaar
- het gebrek aan een beroepsmogelijkheid
De voorstanders verwijzen onder meer naar:
- de democratische component van de volksjury
- de maatschappelijk louterende taak van het assisenproces
- de grondigheid die een onderzoek voor een volksjury met zich meebrengt
De waarborgen van assisen
We vinden dat een consequente beleidskeuze gemaakt moet worden waarbij wij geen heil zien in een gemengde oplossing met beroepsrechters en een beperktere jury.
Belangrijker vinden wij dat een eventuele hervorming niet gepaard mag gaan met de volledige uitkleding van de procedurele kenmerken en waarborgen die een assisenproces vandaag biedt.
Hoewel de uitwassen geremedieerd moeten worden en assisenprocessen in vele gevallen korter en efficiënter moeten kunnen verlopen, moet ook in het geval van afschaffing van de volksjury nog steeds worden rekening gehouden met de positieve eigenschappen van de assisenprocedure an sich.
We alluderen dan vooral op het grondige onderzoek ter terechtzitting, de ruime mogelijkheden inzake getuigen- en expertenverhoor en de toepassing van het onmiddellijkheidsbeginsel.
In vergelijking daarmee biedt de huidige correctionele procedure minder opties en waarborgen en gaat ze vaak gepaard met een zeer mager onderzoek ter zitting. In de nasleep van de Potpourri II-wet en de veralgemeende correctionalisering (die later door het Grondwettelijk Hof vernietigd is) is bovendien duidelijk gebleken dat die waarborgen te beperkt zijn en dat de correctionele behandeling ondermaats was.
We stelden deze nota op naar aanleiding van de uitnodiging van de Kamercommissie Justitie tot deelname aan de hoorzitting van 8 juli 2020 over de herziening van artikel 150 Gw.
documenten
Nog vragen? Onze specialisten ter zake
Gerelateerd nieuws
Ingebrekestelling voor structurele problemen in Gentse gevangenis
We hebben de Belgische Staat formeel in gebreke gesteld om alle noodzakelijke en passende maatregelen te nemen om de aanhoudende, ernstige en structurele problemen in de gevangenis van Gent aan te pakken.
OVB waarschuwt voor inperkingen van de wrakingsprocedure
We hebben, samen met Avocats.be en op eigen initiatief, een advies overgemaakt aan de Kamercommissie Justitie en het kabinet van de minister van Justitie. Aanleiding zijn de plannen om de wrakingsprocedure grondig te hervormen en in te perken.
Inwerkingtreding nieuw Strafwetboek uitgesteld tot 1 september
De inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek is uitgesteld van 8 april naar 1 september 2026. Daar was al langer vraag naar, niet in het minst vanuit de magistratuur. Het uitstel lijkt politieke pasmunt voor een akkoord over de maatregelen rond de overbevolking in de gevangenissen.
Slachtofferparticipatie in strafuitvoering toegankelijker
Een nieuw wetsvoorstel wil het mogelijk maken dat slachtoffers die zich geen burgerlijke partij hebben gesteld maar wel geïnformeerd en/of gehoord willen worden in de strafuitvoering, hier niet langer enkel schriftelijk maar ook mondeling om kunnen verzoeken. Lees ons advies.
Tijdelijk strafuitvoeringskader voor het nieuwe Strafwetboek goedgekeurd
Het nieuwe Strafwetboek treedt in werking op 8 april 2026. Vermits het nog enkele jaren wachten is op een nieuw Strafuitvoeringswetboek, moet een tijdelijk wettelijk kader worden gecreëerd. Dat kader werd vandaag goedgekeurd in de Kamercommissie Justitie.
Nieuwe wijzigingen in het tuchtregime van gedetineerden
Het Directoraat-Generaal Penitentiaire Inrichtingen meldt dat collectieve brief nr. 124 van 6 september 2013 over het tuchtregime van gedetineerden opnieuw op enkele punten is aangepast.
Voorstel tot hoorrecht voor slachtoffers bij voorlopige hechtenis gaat te ver
We hebben advies uitgebracht over het wetsvoorstel tot wijziging van de Voorlopige Hechteniswet om een hoorrecht voor slachtoffers in te stellen. Voor ons gaat die uitbreiding te ver.
Rijden spijts verval: verbeurdverklaring van voertuig wordt de regel
De Kamer heeft het wetsvoorstel tot wijziging van de Wegverkeerswet voor wat betreft de verplichte verbeurdverklaring van het voertuig bij rijden spijts verval (56-390) goedgekeurd. We leverden hier eerder advies bij.
Nieuwe visitatieronde stafhouders onthult steeds grotere gevangenisproblematiek
Net als in 2024 brachten alle stafhouders op 10 december 2025, de Internationale dag van de Mensenrechten, een bezoek aan één of meerdere penitentiaire inrichtingen binnen hun werkgebied. We hebben hun – helaas overwegend negatieve – bevindingen verzameld in één rapport.