Standpunt advocaten als plaatsvervangende rechters
Auteur
Sofie Verherstraeten
De algemene vergadering van de Orde van Vlaamse Balies nam op 25 januari 2006 een standpunt in over de problematiek van de advocaat als plaatsvervangend rechter.
De advocatuur kan enkel haar medewerking verlenen aan een systeem van benoemde plaatsvervangende rechters waarop hooguit occasioneel een beroep kan worden gedaan, louter om een rechtscollege uit de nood te helpen.
In het bestaande systeem doet justitie op structurele wijze beroep op advocaten plaatsvervangende rechters. De Orde van Vlaamse Balies kant zich nadrukkelijk tegen het gebruik van advocaten als plaatsvervangende rechters als een structureel onderdeel van de rechtsprekende functie. De Orde van Vlaamse Balies zet zich dan ook tegen die structurele rol af en voelt zich gesterkt door het standpunt dat het Arbitragehof in het arrest van 3 maart 1999 innam. In dat arrest beklemtoonde het Arbitragehof dat de inzet van advocaten plaatsvervangende raadsheren in aanvullende kamers met het oog op het wegwerken van de gerechtelijke achterstand bij de hoven van beroep, hoogstens als een tijdelijke maatregel kon worden gedoogd. Van tijdelijkheid is geen sprake meer.
Om het hoofd te bieden aan de gerechtelijke achterstand dienen geen advocaten als plaatsvervangende rechters te worden ingeschakeld maar moet de overheid de afwijzing door de advocatuur van een structurele inschakeling als plaatsvervangende rechters, opvangen door een uitbreiding van het magistratenkorps.
De advocaat kan in specifieke omstandigheden nog als plaatsvervangend rechter zetelen. De advocatuur kan enkel haar medewerking verlenen aan een systeem van benoemde plaatsvervangende rechters waarop hooguit occasioneel een beroep kan worden gedaan, louter om een rechtscollege uit de nood te helpen. Die ondergeschikte rol kan enkel worden gespeeld voor de gevallen waarbij de pool van toegevoegde rechters in acute omstandigheden niet onmiddellijk een antwoord kan bieden en daardoor de continuïteit van de openbare dienst in het gedrang zou komen indien aan de voorliggende nood niet onmiddellijk zou worden verholpen. Het gaat dus om zeer uitzonderlijke situaties die van die aard zijn dat, alle redelijkheid in acht nemend, geen andere optie dan het inschakelen van een advocaat plaatsvervangend rechter bestaat. Men denkt hierbij aan het voorbeeld van een magistraat die op weg naar een zitting in een ongeval is betrokken waarbij gelet op zijn territoriale verwijdering een toegevoegde rechter uit de o.m. daartoe aangelegde pool nooit binnen een redelijke tijdspanne de zittingszaal zou kunnen bereiken.
Tot slot meende de algemene vergadering van de OVB dat de advocaat als benoemd plaatsvervangend rechter, op wie hoogstens een beroep kan worden gedaan om een rechtscollege uit de nood te helpen voor de gevallen waar de pool van toegevoegde rechters geen antwoord biedt, nooit in het gerechtelijk kanton waar hij doorgaans pleit kan zetelen.
Nog vragen? Onze specialisten ter zake
Gerelateerd nieuws
Partijen moeten in staat blijven hun rechter te kennen
We hebben een kritisch advies geschreven bij het wetsvoorstel over de bescherming van magistraten en griffiers via het afschermen van hun identiteit. We vinden de voorgestelde regeling onverenigbaar met de fundamenten van een eerlijk proces en hekelen de manke argumentatie en rechtsvergelijking.
Internationale bemiddelingsakkoorden eenvoudiger afdwingbaar buiten de EU
Internationale bemiddelingsakkoorden kunnen vandaag moeilijk afdwingbaar zijn zodra partijen of activa zich buiten de EU bevinden. Het Verdrag van Singapore wil daar verandering in brengen door een uniform kader te bieden voor erkenning en tenuitvoerlegging in verdragsstaten.
Hof van Cassatie bevestigt vertrouwelijkheid van bemiddeling
Zonder handtekening van de bemiddelaar is er geen bemiddelingsakkoord. Dat bevestigt het Hof van Cassatie in een recent arrest. Een zogenaamd "principieel akkoord" blijft dan ook vertrouwelijk en mag niet in rechte worden gebruikt.
"De rechtstaat is geen erfgoed, maar een belofte die we elke dag opnieuw moeten waarmaken."
De rechtsstaat staat onder druk, zo waarschuwt het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens (FIRM) in hun nieuwe rapport voor ernstige structurele uitdagingen in België: het niet-uitvoeren van rechterlijke beslissingen, tekorten bij justitie, en druk op fundamentele vrijheden. "De afbouw van de rechtstaat gebeurt niet met luide trom. Ze sluipt," benadrukt bestuurder Nadia Van Baelen in haar pleidooi voor het bewust beschermen van de rechtstaat.
Nieuw wetsvoorstel maakt collaboratieve akkoorden uitvoerbaar als vonnis
Een nieuw wetsvoorstel opent de deur naar de homologatie van collaboratief onderhandelde akkoorden, naar het voorbeeld van het bemiddelingsakkoord. Door de betere uitvoerbaarheid worden collaboratieve onderhandelingen nog aantrekkelijker voor zowel advocaten als rechtzoekenden. Tijdens de Kamercommissie Justitie van 30 september 2025 benadrukte OVB-voorzitter Peter Callens het belang van deze ontwikkeling.
KMS verplicht vanaf 1 september 2025
Vanaf 1 september 2025 is de oprichting van een Kamer voor Minnelijke Schikking (KMS) verplicht binnen de rechtbank van eerste aanleg, arbeidsrechtbank, ondernemingsrechtbank, het hof van beroep én het arbeidshof.
Vechten of verzoenen? Zo werkt de kamer voor minnelijke schikking
Vanaf 1 september 2025 worden ook de rechtbank van eerste aanleg, de arbeidsrechtbank, de ondernemingsrechtbank, het hof van beroep en het arbeidshof verplicht om minstens één kamer voor minnelijke schikking (KMS) op te richten. We zetten het een en ander voor u op een rij.
Eerste indexering RPV-bedragen volgens nieuwe formule
Op 1 maart 2025 werden de bedragen van de rechtsplegingsvergoeding (RPV) voor het eerst geïndexeerd volgens de nieuwe formule van het KB van 16 mei 2024.
Nieuwe procedure voor het bepalen van een pleitdatum voor de Franstalige Arbeidsrechtbank van Brussel
De Franstalige arbeidsrechtbank heeft voor een aantal van zijn kamers een nieuwe drietrapsprocedure uitgewerkt om te komen tot een pleitdatum. Daarbij wordt voortaan gebruik gemaakt van een controlezitting. Het belangrijkste doel van dit nieuwe systeem is om de doorlooptijden beter in de hand te houden en de toewijzing van de pleitduur te optimaliseren.