Advies OVB Partijen moeten in staat blijven hun rechter te kennen
We hebben een kritisch advies geschreven bij het wetsvoorstel over de bescherming van magistraten en griffiers via het afschermen van hun identiteit. We vinden de voorgestelde regeling onverenigbaar met de fundamenten van een eerlijk proces en hekelen de manke argumentatie en rechtsvergelijking.
Openbaarheid en wrakingsrecht in gedrang
Het wetsvoorstel beoogt de veiligheid en de persoonlijke levenssfeer van magistraten en griffieleden te waarborgen door een regeling van publieks- en operationele afscherming van hun identiteit in te voeren. Hoewel deze doelstelling legitiem is, gaan we niet mee in een evolutie waarbij rechtzoekenden niet langer weten wie recht over hen spreekt.
De regeling dreigt afbreuk te doen aan het beginsel van openbaarheid van de rechtspraak. Daardoor wordt de transparantie van de rechtspraak en de controle op de uitoefening van de rechterlijke macht aanzienlijk beperkt.
Daarnaast wordt het wrakingsrecht sterk uitgehold, waardoor ook het recht op een eerlijk proces in het gedrang komt. Ten eerste weet men niet of men moet wraken omdat men de identiteit niet kent. Men zou een verzoek kunnen indienen om de identiteit vrij te geven, maar de waarborgmagistraat of toezichthoudend instantie die daarover oordeelt is aan geen enkele voorwaarde verboden en kan ieder verzoek zonder verdere argumentatie afwijzen en dus het wrakingsrecht uitschakelen.
Onduidelijkheden en inaccurate rechtsvergelijking
Het voorstel verwijst naar de regeling in Nederland, Frankrijk en Italië alsook naar Europese rechtspraak om de proportionaliteit van het voorstel te rechtvaardigen. Eigen onderzoek en een rondvraag bij buitenlandse confraters relativeren de accuraatheid van die argumentatie echter aanzienlijk.
Ten slotte merken we onder meer ook de onduidelijkheid op over wie de afschermingsbeslissing moet nemen, een asymmetrische motiveringsplicht en inconsistenties tussen de regeling in burgerlijke zaken, strafzaken en voorlopige hechtenis.
HRJ zit op dezelfde lijn
De OVB staat niet alleen in haar standpunt. De Hoge Raad voor de Justitie, toch ook bestaande uit magistraten, is al even kritisch.
Advocaten zouden niet meer weten welke rechter ze voor zich hebben en of die wel partijdig is. Er zouden ook veel meer processen achter gesloten deuren moeten plaatsvinden, wat de uitzondering zou moeten blijven. Meer structureel wordt gewezen op het gebrek aan elementaire veiligheidsvoorzieningen in veel gerechtsgebouwen.
Ook interessant
Bijkomende maatregelen gevangenisnoodwet van kracht vanaf 1 oktober 2026
De 'noodwet 2.0' die goedgekeurd werd op 22 juli 2026 voert een reeks bijkomende maatregelen in om de overbevolking in de gevangenissen terug te dringen. Hieronder vindt u een overzicht van de belangrijkste wijzigingen die op 1 oktober 2026 in werking treden, met verwijzing naar de toepasselijke collectieve brieven en nieuwe bijlagen.
Het nieuwe Strafwetboek: van wetteksten tot opleidingen
Sinds 1 september 2026 is het nieuwe Strafwetboek van kracht. Om advocaten wegwijs te maken in de hervorming, bundelen wij op één overzichtspagina de belangrijkste wetgeving, praktische informatie en relevante documenten.