Standpunt spijtoptanten
De Wet van 22 juli 2018 tot wijziging van het Wetboek van strafvordering betreffende toezeggingen in het kader van de strafvordering, de strafuitvoering of de hechtenis voert een algemene wettelijke regeling in voor spijtoptanten in het kader van de bestrijding van de georganiseerde criminaliteit en het terrorisme.
De wet van 22 juli 2018 voert een algemene wettelijke regeling voor spijtoptanten in.
Een spijtoptant kan in verdenking gesteld zijn voor, beklaagde of beschuldigde zijn van, of veroordeeld zijn voor gelijk welk misdrijf. Hij moet substantiële, onthullende, oprechte en volledige verklaringen afleggen over de meest maatschappij-ontwrichtende vormen van criminaliteit. Het gaat hierbij om misdrijven zoals bedoeld in artikel 90ter, §§2, 3 en 4 Sv. of misdrijven gepleegd in het kader van een criminele organisatie zoals bedoeld in artikel 324bis Sw. Die verklaringen gaan over de eigen betrokkenheid en de betrokkenheid van derden.
Het openbaar ministerie kan beroep doen op een spijtoptant als het onderzoek dat vereist en de overige middelen van onderzoek niet lijken te volstaan om de waarheid aan de dag te brengen. Voor die vorm van samenwerking tussen het OM en de spijtoptant wordt een memorandum ondertekend.
Opmerkingen OVB
- De uitsluiting van de toepassing van de spijtoptantenregeling in het opsporingsonderzoek oogt zeer vreemd omdat het een belangrijk onderdeel van de opportuniteitsmogelijkheden van het OM vormt. Door bij aanvang een ingestelde strafvordering te vereisen, zal het OM in bepaalde gevallen eerst de strafvordering moeten instellen.
- In tegenstelling tot de procedure van voorafgaande erkenning van schuld, kan de spijtoptantenregeling in alle fasen van de strafprocedure tot een overeenkomst over de straf leiden. Bij zaken die reeds bij de rechter aanhangig gemaakt waren, rijst de vraag of daarmee niet onevenredig afbreuk wordt gedaan aan de bevoegdheid van de rechter.
- Het is onduidelijk of een bekentenis ook vereist is voor de andere misdrijven die de spijtoptant kan hebben gepleegd en die losstaan van zijn verklaringen over de derde.
- In tegenstelling tot de gelijkaardige procedure van voorafgaande erkenning van schuld, lijkt het niet mogelijk voor het OM om een straf met uitstel of probatie toe te zeggen. De OVB stelt zich vragen bij de logica hierachter.
- De kandidaat-spijtoptant geniet de bijstand van een advocaat. De wet maakt echter geen gewag van een voorafgaande inzage, wat net als bij de minnelijke schikking en de voorafgaande erkenning van schuld nochtans essentieel is.
documenten
Nog vragen? Onze specialisten ter zake
Gerelateerd nieuws
Ingebrekestelling voor structurele problemen in Gentse gevangenis
We hebben de Belgische Staat formeel in gebreke gesteld om alle noodzakelijke en passende maatregelen te nemen om de aanhoudende, ernstige en structurele problemen in de gevangenis van Gent aan te pakken.
OVB waarschuwt voor inperkingen van de wrakingsprocedure
We hebben, samen met Avocats.be en op eigen initiatief, een advies overgemaakt aan de Kamercommissie Justitie en het kabinet van de minister van Justitie. Aanleiding zijn de plannen om de wrakingsprocedure grondig te hervormen en in te perken.
Inwerkingtreding nieuw Strafwetboek uitgesteld tot 1 september
De inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek is uitgesteld van 8 april naar 1 september 2026. Daar was al langer vraag naar, niet in het minst vanuit de magistratuur. Het uitstel lijkt politieke pasmunt voor een akkoord over de maatregelen rond de overbevolking in de gevangenissen.
Slachtofferparticipatie in strafuitvoering toegankelijker
Een nieuw wetsvoorstel wil het mogelijk maken dat slachtoffers die zich geen burgerlijke partij hebben gesteld maar wel geïnformeerd en/of gehoord willen worden in de strafuitvoering, hier niet langer enkel schriftelijk maar ook mondeling om kunnen verzoeken. Lees ons advies.
Tijdelijk strafuitvoeringskader voor het nieuwe Strafwetboek goedgekeurd
Het nieuwe Strafwetboek treedt in werking op 8 april 2026. Vermits het nog enkele jaren wachten is op een nieuw Strafuitvoeringswetboek, moet een tijdelijk wettelijk kader worden gecreëerd. Dat kader werd vandaag goedgekeurd in de Kamercommissie Justitie.
Nieuwe wijzigingen in het tuchtregime van gedetineerden
Het Directoraat-Generaal Penitentiaire Inrichtingen meldt dat collectieve brief nr. 124 van 6 september 2013 over het tuchtregime van gedetineerden opnieuw op enkele punten is aangepast.
Voorstel tot hoorrecht voor slachtoffers bij voorlopige hechtenis gaat te ver
We hebben advies uitgebracht over het wetsvoorstel tot wijziging van de Voorlopige Hechteniswet om een hoorrecht voor slachtoffers in te stellen. Voor ons gaat die uitbreiding te ver.
Rijden spijts verval: verbeurdverklaring van voertuig wordt de regel
De Kamer heeft het wetsvoorstel tot wijziging van de Wegverkeerswet voor wat betreft de verplichte verbeurdverklaring van het voertuig bij rijden spijts verval (56-390) goedgekeurd. We leverden hier eerder advies bij.
Nieuwe visitatieronde stafhouders onthult steeds grotere gevangenisproblematiek
Net als in 2024 brachten alle stafhouders op 10 december 2025, de Internationale dag van de Mensenrechten, een bezoek aan één of meerdere penitentiaire inrichtingen binnen hun werkgebied. We hebben hun – helaas overwegend negatieve – bevindingen verzameld in één rapport.