Deontologie-advies Advies 723

U vraagt of er sprake is van een belangenconflict als een advocaat, die optreedt als vaste raadsman van een vennootschap en haar bijstand verleent tijdens een gerechtelijke reorganisatie, eveneens schuldeiser is van die vennootschap en bijgevolg ook zijn goedkeuring moet geven aan het reorganisatieplan dat hij als raadsman mee heeft helpen opstellen.   

De onafhankelijkheid van de advocaat brengt met zich mee dat hij vrij van alle druk, in het bijzonder van eigen belangen of van beïnvloeding van buitenaf, zijn werkzaamheden moet kunnen uitoefenen.

Hij mag zijn beroepsethiek niet veronachtzamen om zijn cliënt, de rechter, derden, of zichzelf welgevallig te zijn (artikel 2 van de Codex).

In het verlengde daarvan bepaalt artikel 5, § 1 van de Codex dat een advocaat niet kan optreden wanneer dat aanleiding geeft tot een belangenconflict tussen de advocaat en een cliënt of tot een wezenlijke dreiging daartoe.

Aangezien mr. X als raadsman van de vennootschap in moeilijkheden en tevens schuldeiser van deze vennootschap, zijn goedkeuring zou moeten geven aan het reorganisatieplan dat hij als raadsman mee heeft helpen opstellen, is er sprake van een belangenconflict of minstens een wezenlijke dreiging daartoe.

De kans bestaat dat de advocaat niet meer in volledige onafhankelijkheid zou kunnen optreden. Hij zal zich immers niet volledig kunnen losmaken van zijn persoonlijke belangen als schuldeiser bij de behartiging van de belangen van zijn cliënt.

Het komt mij dan ook voor dat mr. X, en bij uitbreiding zijn kantoor(genoten), niet kunnen optreden voor NV Y.

Het standpunt dat indien er een verbod zou worden opgelegd om op te treden, een en ander zou betekenen dat geen enkele onderneming in de procedure gerechtelijke reorganisatie nog een beroep zou kunnen doen op haar gebruikelijke raadsman, kan niet worden gevolgd.

Vanzelfsprekend kon mr. X wel optreden als hij zich, ondanks zijn openstaande schuldvorderingen ten aanzien van zijn cliënt, niet op de lijst van schuldeisers had geplaatst bij het neerleggen van het verzoekschrift tot gerechtelijke reorganisatie.

Bovendien moet een onderscheid worden gemaakt tussen de oudere schuldvorderingen van het advocatenkantoor (die deel uitmaken van het plan) en anderzijds de erelonen voor de bijstand tijdens de insolventieprocedure, die uiteraard wel meteen kunnen betaald worden. Wanneer een advocaat derhalve weet dat hij, ingevolge eerdere tussenkomsten, schuldeiser is van de onderneming in moeilijkheden en wanneer de advocaat bovendien de intentie heeft deze schuldvordering in te dienen om als schuldeiser te worden erkend en mee te mogen stemmen, dient hij er zich van te onthouden om bijstand te verlenen tijdens de insolventieprocedure zelf.