Standpunt verlenging arrestatietermijn zonder rechterlijke controle
In het kader van de terreurmaatregelen die de regering vooropstelt, werd voorgesteld de arrestatietermijn voor terrorismemisdrijven te verlengen tot 72 uur. De OVB erkent dat de terreurdreiging in bepaalde gevallen uitzonderlijke maatregelen kunnen rechtvaardigen, maar wijst niettemin op de permanente bescherming van onze fundamentele rechten en vrijheden.
De OVB is geen voorstander van een abstracte verlenging van de arrestatietermijn in artikel 12 van de Grondwet, zeker niet tot 72 uur. Zij ziet meer heil in een betere toepassing van de mogelijkheid voor de onderzoeksrechter om de arrestatie met 24 uur te verlengen (art. 15bis wet op de voorlopige hechtenis). In ondergeschikte orde roept zij op om het uitzonderlijk karakter van een eventuele verlenging tot 72 uur maximaal te garanderen.
De OVB stelt dat een arrestatie een dermate ingrijpende inbreuk op de persoonlijk vrijheid van betrokkenen is dat zij steeds de uitzondering moet blijven en gepaard moet gaan met voldoende waarborgen en controlemechanismen. Zonder te willen twijfelen aan het gegeven dat politie en parket niet lichtzinnig besluiten tot vrijheidsberoving, benadrukt de OVB dat een onafhankelijke rechterlijke controle een cruciale waarborg is voor de – vermoed onschuldige – verdachte. Die controle moet zo snel mogelijk na de vrijheidsberoving gebeuren. Een belangrijk aspect van het rechterlijk toezicht is te vermijden dat een verdachte al te willekeurig van zijn vrijheid wordt beroofd of door de arrestatie op zich onder druk zou worden gezet door de politie om (oprechte of valse) bekentenissen af te leggen.
Indien nodig kan de onderzoeksrechter trouwens gebruikmaken van de nu al bestaande mogelijkheid om die termijn te verlengen tot 48 uren. Uit de praktijk blijkt dat deze mogelijkheid nauwelijks wordt toegepast. De OVB stelt zich daarom de vraag of er wel nood is aan die verlenging en verkiest een uitgebreider gebruik van het bevel tot verlenging boven een grondwetswijziging.
Disclaimer: de arrestatietermijn voor terrorismemisdrijven is uiteindelijk verlengd tot 48 uur in plaats van 72 uur.
documenten
Nog vragen? Onze specialisten ter zake
Gerelateerd nieuws
Algemeen omgangsverbod met minderjarigen voor veroordeelden gaat te ver
We hebben een advies ingediend over het wetsvoorstel tot invoering van een algemeen omgangsverbod met minderjarigen voor daders met een verhoogd recidiverisico. Hoewel het aanpakken van recidiveproblematiek een legitieme doelstelling is, is de voorgestelde maatregel volgens ons niet proportioneel.
Comité van Ministers streng over toestand Belgische gevangenissen
Het Comité van Ministers van de Raad van Europa heeft een nieuwe beslissing met aanbevelingen gepubliceerd over de gebrekkige implementatie van het Vasilescu-arrest over de overbevolking en de erbarmelijke leefomstandigheden in de Belgische gevangenissen.
Het Comité heeft duidelijk rekening gehouden met de input die we voorafgaand via een Rule 9 bijdrage hebben overgemaakt.
Partijen moeten in staat blijven hun rechter te kennen
We hebben een kritisch advies geschreven bij het wetsvoorstel over de bescherming van magistraten en griffiers via het afschermen van hun identiteit. We vinden de voorgestelde regeling onverenigbaar met de fundamenten van een eerlijk proces en hekelen de manke argumentatie en rechtsvergelijking.
Ingebrekestelling voor structurele problemen in Gentse gevangenis
We hebben de Belgische Staat formeel in gebreke gesteld om alle noodzakelijke en passende maatregelen te nemen om de aanhoudende, ernstige en structurele problemen in de gevangenis van Gent aan te pakken.
OVB waarschuwt voor inperkingen van de wrakingsprocedure
We hebben, samen met Avocats.be en op eigen initiatief, een advies overgemaakt aan de Kamercommissie Justitie en het kabinet van de minister van Justitie. Aanleiding zijn de plannen om de wrakingsprocedure grondig te hervormen en in te perken.
Inwerkingtreding nieuw Strafwetboek uitgesteld tot 1 september
De inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek is uitgesteld van 8 april naar 1 september 2026. Daar was al langer vraag naar, niet in het minst vanuit de magistratuur. Het uitstel lijkt politieke pasmunt voor een akkoord over de maatregelen rond de overbevolking in de gevangenissen.
Slachtofferparticipatie in strafuitvoering toegankelijker
Een nieuw wetsvoorstel wil het mogelijk maken dat slachtoffers die zich geen burgerlijke partij hebben gesteld maar wel geïnformeerd en/of gehoord willen worden in de strafuitvoering, hier niet langer enkel schriftelijk maar ook mondeling om kunnen verzoeken. Lees ons advies.
Tijdelijk strafuitvoeringskader voor het nieuwe Strafwetboek goedgekeurd
Het nieuwe Strafwetboek treedt in werking op 8 april 2026. Vermits het nog enkele jaren wachten is op een nieuw Strafuitvoeringswetboek, moet een tijdelijk wettelijk kader worden gecreëerd. Dat kader werd vandaag goedgekeurd in de Kamercommissie Justitie.
Nieuwe wijzigingen in het tuchtregime van gedetineerden
Het Directoraat-Generaal Penitentiaire Inrichtingen meldt dat collectieve brief nr. 124 van 6 september 2013 over het tuchtregime van gedetineerden opnieuw op enkele punten is aangepast.