Standpunt verlenging arrestatietermijn zonder rechterlijke controle
In het kader van de terreurmaatregelen die de regering vooropstelt, werd voorgesteld de arrestatietermijn voor terrorismemisdrijven te verlengen tot 72 uur. De OVB erkent dat de terreurdreiging in bepaalde gevallen uitzonderlijke maatregelen kunnen rechtvaardigen, maar wijst niettemin op de permanente bescherming van onze fundamentele rechten en vrijheden.
De OVB is geen voorstander van een abstracte verlenging van de arrestatietermijn in artikel 12 van de Grondwet, zeker niet tot 72 uur. Zij ziet meer heil in een betere toepassing van de mogelijkheid voor de onderzoeksrechter om de arrestatie met 24 uur te verlengen (art. 15bis wet op de voorlopige hechtenis). In ondergeschikte orde roept zij op om het uitzonderlijk karakter van een eventuele verlenging tot 72 uur maximaal te garanderen.
De OVB stelt dat een arrestatie een dermate ingrijpende inbreuk op de persoonlijk vrijheid van betrokkenen is dat zij steeds de uitzondering moet blijven en gepaard moet gaan met voldoende waarborgen en controlemechanismen. Zonder te willen twijfelen aan het gegeven dat politie en parket niet lichtzinnig besluiten tot vrijheidsberoving, benadrukt de OVB dat een onafhankelijke rechterlijke controle een cruciale waarborg is voor de – vermoed onschuldige – verdachte. Die controle moet zo snel mogelijk na de vrijheidsberoving gebeuren. Een belangrijk aspect van het rechterlijk toezicht is te vermijden dat een verdachte al te willekeurig van zijn vrijheid wordt beroofd of door de arrestatie op zich onder druk zou worden gezet door de politie om (oprechte of valse) bekentenissen af te leggen.
Indien nodig kan de onderzoeksrechter trouwens gebruikmaken van de nu al bestaande mogelijkheid om die termijn te verlengen tot 48 uren. Uit de praktijk blijkt dat deze mogelijkheid nauwelijks wordt toegepast. De OVB stelt zich daarom de vraag of er wel nood is aan die verlenging en verkiest een uitgebreider gebruik van het bevel tot verlenging boven een grondwetswijziging.
Disclaimer: de arrestatietermijn voor terrorismemisdrijven is uiteindelijk verlengd tot 48 uur in plaats van 72 uur.
documenten
Nog vragen? Onze specialisten ter zake
Gerelateerd nieuws
Bijkomende maatregelen gevangenisnoodwet van kracht vanaf 1 oktober 2026
De 'noodwet 2.0' die goedgekeurd werd op 22 juli 2026 voert een reeks bijkomende maatregelen in om de overbevolking in de gevangenissen terug te dringen. Hieronder vindt u een overzicht van de belangrijkste wijzigingen die op 1 oktober 2026 in werking treden, met verwijzing naar de toepasselijke collectieve brieven en nieuwe bijlagen.
Het nieuwe Strafwetboek: van wetteksten tot opleidingen
Sinds 1 september 2026 is het nieuwe Strafwetboek van kracht. Om advocaten wegwijs te maken in de hervorming, bundelen wij op één overzichtspagina de belangrijkste wetgeving, praktische informatie en relevante documenten.
Verbod op deelname aan protestbijeenkomsten opnieuw op tafel
We hebben een kritisch advies geschreven bij het wetsvoorstel teneinde een gerechtelijk verbod op deelname aan protestbijeenkomsten mogelijk te maken voor personen veroordeeld wegens geweld of vernielingen tijdens een eerdere protestbijeenkomst (DOC 56-1203).
Documenten in Antwerpse strafzaken vanaf september opnieuw op papier indienen
Advocaten in Antwerpen moeten vanaf 1 september 2026 documenten in strafzaken opnieuw op papier indienen bij de rechtbank. Digitale stukken die via e-mail worden verstuurd, worden niet langer aanvaard.
Advies over wetsvoorstel tot afschaffen van opschorting uitspraak bij seksuele misdrijven
Lees ons advies bij het wetsvoorstel tot wijziging van artikel 64 van het nieuwe Strafwetboek. De indieners beogen de afschaffing van de mogelijkheid tot opschorting van de uitspraak van de veroordeling bij seksuele misdrijven, wij formuleren enkele mogelijke gevolgen.
Nieuwe noodwet tegen de overbevolking van de gevangenissen
De overbevolking in de Belgische gevangenissen bereikt nog steeds ongeziene hoogten. Vandaag keurde de Kamer van Volksvertegenwoordigers een nieuwe noodwet goed, maar of die daadwerkelijk het verschil zal maken, moet nog blijken.
Algemeen omgangsverbod met minderjarigen voor veroordeelden gaat te ver
We hebben een advies ingediend over het wetsvoorstel tot invoering van een algemeen omgangsverbod met minderjarigen voor daders met een verhoogd recidiverisico. Hoewel het aanpakken van recidiveproblematiek een legitieme doelstelling is, is de voorgestelde maatregel volgens ons niet proportioneel.
Comité van Ministers streng over toestand Belgische gevangenissen
Het Comité van Ministers van de Raad van Europa heeft een nieuwe beslissing met aanbevelingen gepubliceerd over de gebrekkige implementatie van het Vasilescu-arrest over de overbevolking en de erbarmelijke leefomstandigheden in de Belgische gevangenissen.
Het Comité heeft duidelijk rekening gehouden met de input die we voorafgaand via een Rule 9 bijdrage hebben overgemaakt.
Partijen moeten in staat blijven hun rechter te kennen
We hebben een kritisch advies geschreven bij het wetsvoorstel over de bescherming van magistraten en griffiers via het afschermen van hun identiteit. We vinden de voorgestelde regeling onverenigbaar met de fundamenten van een eerlijk proces en hekelen de manke argumentatie en rechtsvergelijking.