Standpunt registratie slachtoffer als benadeelde persoon
Op vraag van de kamercommissie Justitie hebben we een kort advies geschreven bij een wetsvoorstel om de rechtspositie van slachtoffers van strafrechtelijke feiten te verbeteren door hen automatisch te registreren als benadeelde persoon. We onthalen het voorstel als een positieve ontwikkeling.
Het wetsvoorstel (DOC56-0051) laat elke klager een verklaring als benadeelde partij afleggen, tenzij deze daar op uitdrukkelijke en geïnformeerde wijze van afziet. Deze maatregel vereist een aanpassing van artikel 5bis van de wet van 17 april 1878 houdende de Voorafgaande Titel van het Wetboek van Strafvordering.
De doelstelling is duidelijk. Om als benadeelde persoon erkend te worden, moet het slachtoffer op dit ogenblik zelf stappen zetten. Dat kan leiden tot onbedoelde niet-registratie. De OVB steunt vanzelfsprekend elke maatregel die erop gericht is de rechtspositie van slachtoffers te verbeteren en hen in staat te stellen hun rechten op doeltreffende wijze uit te oefenen.
Een kanttekening bij het op zich positieve voorstel is het risico op ‘vals positieve’ gevallen. Er zijn namelijk ook situaties waarin iemand aangifte doet van strafbare feiten, bijvoorbeeld als getuige of uit burgerzin, zonder persoonlijk door de feiten te worden geschaad en dus zonder er slachtoffer van te zijn. Het registreren van zo iemand als benadeelde persoon zou ertoe kunnen leiden dat hij onbedoeld op de hoogte wordt gehouden van het verdere verloop van de strafklacht. Dit zou kunnen leiden tot ongezonde nieuwsgierigheid bij bepaalde klachtleggers. Erger nog, een getuige die tevens klager is en onbedoeld inzage krijgt in het strafdossier zou zijn onbevangenheid verliezen en zichzelf als getuige in de procedure ten gronde ‘verbranden’.
We hebben daarom een alternatieve formulering voorgesteld die dergelijke nefaste gevolgen voorkomt.
Lees ons advies en het wetsvoorstel
Nog vragen? Onze specialisten ter zake
Gerelateerd nieuws
Ingebrekestelling voor structurele problemen in Gentse gevangenis
We hebben de Belgische Staat formeel in gebreke gesteld om alle noodzakelijke en passende maatregelen te nemen om de aanhoudende, ernstige en structurele problemen in de gevangenis van Gent aan te pakken.
OVB waarschuwt voor inperkingen van de wrakingsprocedure
We hebben, samen met Avocats.be en op eigen initiatief, een advies overgemaakt aan de Kamercommissie Justitie en het kabinet van de minister van Justitie. Aanleiding zijn de plannen om de wrakingsprocedure grondig te hervormen en in te perken.
Inwerkingtreding nieuw Strafwetboek uitgesteld tot 1 september
De inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek is uitgesteld van 8 april naar 1 september 2026. Daar was al langer vraag naar, niet in het minst vanuit de magistratuur. Het uitstel lijkt politieke pasmunt voor een akkoord over de maatregelen rond de overbevolking in de gevangenissen.
Slachtofferparticipatie in strafuitvoering toegankelijker
Een nieuw wetsvoorstel wil het mogelijk maken dat slachtoffers die zich geen burgerlijke partij hebben gesteld maar wel geïnformeerd en/of gehoord willen worden in de strafuitvoering, hier niet langer enkel schriftelijk maar ook mondeling om kunnen verzoeken. Lees ons advies.
Tijdelijk strafuitvoeringskader voor het nieuwe Strafwetboek goedgekeurd
Het nieuwe Strafwetboek treedt in werking op 8 april 2026. Vermits het nog enkele jaren wachten is op een nieuw Strafuitvoeringswetboek, moet een tijdelijk wettelijk kader worden gecreëerd. Dat kader werd vandaag goedgekeurd in de Kamercommissie Justitie.
Nieuwe wijzigingen in het tuchtregime van gedetineerden
Het Directoraat-Generaal Penitentiaire Inrichtingen meldt dat collectieve brief nr. 124 van 6 september 2013 over het tuchtregime van gedetineerden opnieuw op enkele punten is aangepast.
Voorstel tot hoorrecht voor slachtoffers bij voorlopige hechtenis gaat te ver
We hebben advies uitgebracht over het wetsvoorstel tot wijziging van de Voorlopige Hechteniswet om een hoorrecht voor slachtoffers in te stellen. Voor ons gaat die uitbreiding te ver.
Rijden spijts verval: verbeurdverklaring van voertuig wordt de regel
De Kamer heeft het wetsvoorstel tot wijziging van de Wegverkeerswet voor wat betreft de verplichte verbeurdverklaring van het voertuig bij rijden spijts verval (56-390) goedgekeurd. We leverden hier eerder advies bij.
Nieuwe visitatieronde stafhouders onthult steeds grotere gevangenisproblematiek
Net als in 2024 brachten alle stafhouders op 10 december 2025, de Internationale dag van de Mensenrechten, een bezoek aan één of meerdere penitentiaire inrichtingen binnen hun werkgebied. We hebben hun – helaas overwegend negatieve – bevindingen verzameld in één rapport.