Inwerkingtreding nieuw Strafwetboek uitgesteld tot 1 september
De inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek is uitgesteld van 8 april naar 1 september 2026. Daar was al langer vraag naar, niet in het minst vanuit de magistratuur.
Het uitstel lijkt politieke pasmunt voor een akkoord over de maatregelen rond de overbevolking in de gevangenissen.
Kroniek van een aangekondigd uitstel
Uit een enquête bleek dat meer dan 80 procent van de magistraten hier voorstander van was. De inwerkingtreding op 8 april zou operationeel niet haalbaar zijn. Er kan daarbij worden gewezen op het ontbreken of laattijdig finaliseren van onder meer de aangepaste GAS-, verkeers-, wapen- en drugswetging. Het risico op procedurefouten en rechtsonzekerheid werd daardoor te groot.
Minister van Justitie Verlinden heeft lange tijd vastgehouden aan de haalbaarheid van de vooropgestelde datum. In antwoord op een brief met onze bezorgdheden reageerde ze op 5 februari nog dat alles in het werk werd gesteld voor de inwerkingtreding op 8 april.
Het uitstel tot het begin van het volgende gerechtelijk jaar verandert natuurlijk niets aan misschien wel het belangrijkste struikelblok: het ontbreken van een hervormd strafprocesrecht en strafuitvoeringsrecht. Daarop is het nog een hele tijd wachten.
Het strafrecht is een totaalpakket en een gefaseerde inwerkingtreding maakt de zaken er zeker niet eenvoudiger op. We berichtten eerder al dat de recent goedgekeurde overbruggingsregeling voor de strafuitvoering, een de facto status quo van de huidige wettelijke regeling, allesbehalve optimaal is en rechtsonzekerheid creëert.
Ook akkoord over overbevolking gevangenissen
Het uitstel van het nieuwe Strafwetboek lijkt een politieke deal te zijn waarbij ook een akkoord over de aanpak van de overbevolking in de gevangenissen deel van uitmaakt.
Daarin zou overeengekomen zin dat wie veroordeeld wordt tot celstraffen tot 18 maanden een enkelband kan krijgen. Dat geldt voor wie zowel nu al in de cel zit als wie nog moet beginnen aan zijn straf.
Wie veroordeeld is tot straffen tussen 18 maanden en 10 jaar kan anderhalf jaar vroeger de gevangenis verlaten met een enkelband.
De noodwet die in de zomer van vorig jaar al werd afgekondigd en tot nu toe geen impact heeft gehad, wordt verlengd tot eind 2027.
Ook interessant
Praktische zorgen bij inwerkingtreding nieuw Strafwetboek
Op 8 april 2026 treedt het nieuwe Strafwetboek in werking. We zijn bezorgd over de praktische haalbaarheid van de inwerkingtreding op de geplande datum. Daarom hebben we, samen met Avocats.be, een brief aan de minister van Justitie gericht om daarover duidelijkheid en garanties te vragen.
Update: op 5 februari 2026 ontvingen wij daarop een antwoord.
Tijdelijk strafuitvoeringskader voor het nieuwe Strafwetboek goedgekeurd
Het nieuwe Strafwetboek treedt in werking op 8 april 2026. Vermits het nog enkele jaren wachten is op een nieuw Strafuitvoeringswetboek, moet een tijdelijk wettelijk kader worden gecreëerd. Dat kader werd vandaag goedgekeurd in de Kamercommissie Justitie.
Gevangenisnoodwet van kracht: maatregelen moeten overbevolking snel doen dalen
Deze wet bevat dringende maatregelen om de overbevolking in de Belgische gevangenissen aan te pakken. Het gaat om een zogenaamde noodwet die de het aantal gevangenen zo snel mogelijk moet verminderen.
Nieuwe visitatieronde stafhouders onthult steeds grotere gevangenisproblematiek
Net als in 2024 brachten alle stafhouders op 10 december 2025, de Internationale dag van de Mensenrechten, een bezoek aan één of meerdere penitentiaire inrichtingen binnen hun werkgebied. We hebben hun – helaas overwegend negatieve – bevindingen verzameld in één rapport.
Ook interessant
Slachtofferparticipatie in strafuitvoering toegankelijker
Een nieuw wetsvoorstel wil het mogelijk maken dat slachtoffers die zich geen burgerlijke partij hebben gesteld maar wel geïnformeerd en/of gehoord willen worden in de strafuitvoering, hier niet langer enkel schriftelijk maar ook mondeling om kunnen verzoeken. Lees ons advies.
Tijdelijk strafuitvoeringskader voor het nieuwe Strafwetboek goedgekeurd
Het nieuwe Strafwetboek treedt in werking op 8 april 2026. Vermits het nog enkele jaren wachten is op een nieuw Strafuitvoeringswetboek, moet een tijdelijk wettelijk kader worden gecreëerd. Dat kader werd vandaag goedgekeurd in de Kamercommissie Justitie.