Deontologie-advies Advies 315
Een advocaat kan zich laten betalen door een cliënt die in de voorwaarden verkeert om te genieten van kosteloze juridische tweedelijnsbijstand maar daarvan met kennis van zaken afziet – een advocaat die in het kader van de juridische bijstand belast is met een zaak voor een cliënt kan voor diezelfde cliënt gelijktijdig een andere zaak behartigen tegen betaling op voorwaarde dat de cliënt met kennis van zaken en volledig vrij afziet van de kosteloze juridische bijstand.
Auteur
Dominique Dombret
Vraag
De probleemstelling is de volgende. Een advocaat voert voor een cliënt een procedure waarvoor hij werd aangesteld door het Bureau voor Juridische Bijstand. Daarnaast voert hij voor dezelfde cliënt een andere procedure waarvoor de cliënt hem betaalt. Hoewel de advocaat en de cliënt voorafgaand goede afspraken hebben gemaakt (d.w.z. dat de cliënt wist dat hij in aanmerking kwam voor kosteloze juridische bijstand, maar toch wenste te betalen), heeft de cliënt achteraf geprotesteerd.
Advies
De advocaat heeft de deontologische plicht om zijn cliënt te informeren en te adviseren over de mogelijkheid om van de juridische tweedelijnsbijstand te genieten. Indien daaraan is voldaan, kan de cliënt er met kennis van zaken voor kiezen geen gebruik te maken van de kosteloze juridische bijstand. De deontologie verzet er zich niet tegen dat een advocaat zich laat betalen door een cliënt die in de voorwaarden verkeert om te genieten van kosteloze juridische bijstand, maar daarvan met kennis van zaken afziet.
De voorliggende casus is nog iets complexer. De vraag is of een advocaat die in het kader van de juridische bijstand belast is met een bepaalde zaak voor cliënt x, voor diezelfde cliënt gelijktijdig een andere zaak kan behartigen tegen betaling. De vraag rijst of men deze praktijk moet en kan verbieden, zelfs indien de cliënt akkoord gaat. De commissie is van oordeel dat er geen absoluut verbod kan zijn, maar dat in elk concreet geval nauwlettend moet worden onderzocht of de cliënt met kennis van zaken en volledig vrij heeft afgezien van de kosteloze juridische bijstand. Het risico dat de cliënt niet geheel vrij heeft toegestemd, is niet denkbeeldig. De cliënt heeft blijkbaar principieel geen bezwaar tegen het feit dat zijn advocaat een zaak behandelt onder het systeem van de kosteloze juridische bijstand. Het is dus meer dan waarschijnlijk de advocaat die zijn cliënt er toe aanzet om in een andere zaak afstand te doen van zijn recht op kosteloze bijstand. De omstandigheden waarin dit gebeurt, zullen in elke zaak afzonderlijk moeten worden onderzocht om te weten of de advocaat al dan niet een inbreuk pleegde op zijn plichten van onafhankelijkheid, kiesheid en rechtschapenheid.
Philippe De Jaegere
Bestuurder departement deontologie
Download
Ook interessant
Advies 767
Advies 766
Gerelateerd nieuws
Limburgse advocate weggelaten wegens helpen in restaurant: hoe zit dat eigenlijk?
Er is opschudding ontstaan over de beslissing tot weglating van de Limburgse advocate die meewerkt in het restaurant van haar man. Er is gebleken dat er nogal wat verwarring daarrond bestaat, en ook kritiek op de beslissing.
Stel u kandidaat voor het College van Toezicht
Heeft u interesse in de deontologie en het tuchtrecht van de advocatuur? Stel u dan kandidaat om deel uit te maken van het College van Toezicht.
Voortaan jaarlijks twee verplichte vormingspunten: één in deontologie, één in witwaspreventie
Sinds 2 oktober 2025 geldt een nieuwe verplichting voor elke advocaat: jaarlijks minstens één vormingspunt behalen in deontologie én één in witwaspreventie.
Beroepsopleiding advocaten-stagiairs herzien
Sinds 2 oktober 2025 gelden er belangrijke veranderingen in de beroepsopleiding van advocaten-stagiairs. Onze algemene vergadering keurde op 24 september een nieuw reglement goed dat verschillende artikelen van de Codex Deontologie voor Advocaten wijzigt. De aanpassingen betreffen de stage en de beroepsopleiding en zijn gericht op een werkbaardere en duidelijkere invulling van het traject voor stagiairs.
Tuchtdatabank van advocatuur geactualiseerd
We hebben onze tuchtdatabank recent geactualiseerd. Wie zich wil informeren over de tuchtrechtspraak binnen de advocatuur, kan alle beslissingen van de tuchtraden online raadplegen op deze website.
De vernieuwde stageovereenkomst
Vanaf 10 oktober 2025 zal een gewijzigd artikel 31bis van de Codex Deontologie voor Advocaten gelden voor alle lopende en nieuwe stageovereenkomsten. De aangepaste regeling verduidelijkt de rechten en plichten van zowel stagiair als stagemeester, met extra aandacht voor thema’s zoals aansprakelijkheid, afwezigheden, wachtdiensten en de beëindiging van de stageovereenkomst. Raadpleeg ons vernieuwde model van de stageovereenkomst, aangepast aan de nieuwe regels.
Deontologieadviezen geactualiseerd en online raadpleegbaar
De databank met deontologieadviezen op deze website werd recent geactualiseerd. Deze adviezen bieden een nuttige leidraad bij de toepassing van de Codex Deontologie voor Advocaten die altijd in concreto moet gebeuren.
Vijfde jaarverslag College van Toezicht beschikbaar
Het College van Toezicht van de Vlaamse advocatuur heeft zijn vierde verslag gepubliceerd. Dat geeft een overzicht van de tuchtprocedures tegen advocaten in Vlaanderen (inclusief Brussel-Nederlands) in het gerechtelijk jaar dat loopt van 1 september 2022 tot 31 augustus 2023.
Wet Private Opsporing: enkele aandachtspunten voor advocaten
De Wet Private Opsporing (WPO) vervangt sinds haar inwerkingtreding op 16 december 2024 de verouderde wet van 19 juli 1991 ‘tot regeling van het beroep van privédetective’. Advocaten die in het kader van hun dienstverlening aan de cliënt beroep willen doen op private onderzoekers moeten zich terdege bewust zijn de bepalingen van de WPO en hun cliënt daarover informeren. We geven u daarom een beknopt overzicht met aandachtspunten.