Fase 2 van Jeugddelinquentiedecreet in werking getreden op 1 maart 2023
Op 1 maart 2023 trad het tweede luik van het Vlaams Decreet Jeugddelinquentierecht in werking. Vanaf die datum kunnen de maatregelen en sancties van gesloten oriëntatie en gesloten begeleiding worden opgelegd en uitgevoerd in een afdeling binnen een gemeenschapsinstelling.
Geschreven door OVB-commissielid jeugdrecht en advocaat Geert Decock
Op basis van een risicotaxatie binnen de periode van gesloten oriëntatie kan aan de jeugdrechter een advies worden bezorgd over de behoefte aan een gesloten begeleiding. De minderjarige en zijn advocaat worden na ontvangst van dat advies door de jeugdrechter gehoord die zal beslissen of een gesloten begeleiding zich opdringt.
Gesloten oriëntatie
Indien na het plegen van een jeugddelict de jeugdrechter van oordeel is dat voor de minderjarige een maatregel van geslotenheid noodzakelijk is, dan wordt er voortaan altijd gestart met een maatregel van gesloten oriëntatie voor de maximale duur van één maand.
Die maatregel wordt uitgevoerd in de gemeenschapsinstelling De Grubbe te Everberg.
Risicotaxatie
In de periode van gesloten oriëntatie wordt een multidisciplinair oriëntatieonderzoek verricht, waarbij vooreerst een risico-inschatting moet worden gemaakt over de noodzaak van geslotenheid. Nadien moet een aangewezen duur van de vervolgmaatregel worden voorgesteld.
De risicotaxatie moet uiterlijk op de 10de kalenderdag na de aanvang van de gesloten oriëntatie aan de jeugdrechter worden bezorgd. Het decreet voorziet dat, in het geval dat het advies bepaalt dat verdere geslotenheid niet nodig is, de minderjarige dan steeds binnen de 48 uur moet worden gehoord. De jeugdrechter kan dan het advies volgen en desgevallend een andere maatregel opleggen, maar hij is niet verplicht het advies te volgen, zodat hij ook kan beslissen om de initiële beschikking te laten doorlopen tot het einde van de maand.
In het geval dat het advies bepaalt dat verdere geslotenheid wel nodig is en de jeugdrechter wil het advies volgen, dan is er geen nieuwe beschikking nodig en moet er volgens het decreet zelfs ook geen nieuwe voorleiding worden georganiseerd, tenzij de minderjarige daar uitdrukkelijk om verzoekt. Het ziet er evenwel naar uit dat de jeugdrechters in de beide gevallen toch altijd een zitting zullen/willen organiseren.
Indien de plaatsing wordt gehandhaafd, wordt door De Grubbe tegen het einde van de maand een oriëntatievoorstel uitgewerkt.
Gesloten begeleiding
Als het oriëntatievoorstel voorziet dat geslotenheid verder noodzakelijk is, dan kan de jeugdrechter aansluitend een maatregel van gesloten begeleiding opleggen. Dit is voor een duur van maximaal drie maand, maar die kan, zolang de voorbereidende rechtspleging duurt, telkens verlengd worden met een periode van maximaal drie maand.
De gesloten begeleiding wordt uitgevoerd in de gemeenschapsinstellingen van “De Kempen” (Mol) of “De Zande” (Ruiselede, Beernem, Wingene).
Voor alle duidelijkheid: de zogenaamde Everbergwet, die een voorlopige plaatsing voorzag voor de periodes van 5 dagen, één maand en één maand, is nu definitief afgeschaft.
En verder?
We volgen de nieuwe praktijk van gesloten oriëntatie van zeer dichtbij op.
Hoe wordt de risicotaxatie opgemaakt? Wordt het advies tijdig aangeleverd? Wordt dit advies ook tijdig aan de jeugdadvocaat overgemaakt? Wordt er (telkens) een voorleiding georganiseerd bij de jeugdrechter, ongeacht of het advies een verdere geslotenheid al dan niet nodig acht? Wordt het oriëntatievoorstel op het einde van de maand van de gesloten oriëntatie tijdig aangeleverd? Hoe wordt die aan de jeugdadvocaat gecommuniceerd?
Wat is uw ervaring?
Laat het ons weten en stuur een e-mail naar nico.moons@ordevanvlaamsebalies.be. We horen graag uw ervaringen en/of eventuele problemen met de nieuwe praktijk van gesloten oriëntatie.
Ook interessant
Victor Buyl wint Advocaat.be-Scriptieprijs 2025
Victor Buyl studeerde af aan de faculteit rechtsgeleerdheid en criminologische wetenschappen aan de UGent, waar hij zijn master in de criminologie behaalde. Met zijn masterproef "Een vernieuwende blik op herstelgericht strafrecht" heeft hij de Advocaat.be-Scriptieprijs ter waarde van 2.500 euro in de wacht gesleept.
Vlaams Detentiecentrum en gemeenschapsinstellingen verhuizen naar Agentschap Justitie en Handhaving
De e-mailextensie van uw contactpersonen bij de gemeenschapsinstellingen en het Vlaamse Detentiecentrum wijzigt van @opgroeien.be in @vlaanderen.be. Een logisch gevolg van hun verhuis op 1 januari 2026 van Agentschap Opgroeien naar Agentschap Justitie en Handhaving.