Dossier Mi­gra­tie­p­act

Lees alles op deze pagina over:

De wet betreffende de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen voert een grondige wijziging door van de procedures bij de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RvV). Deze hervorming baseert zich voornamelijk op de Asielprocedureverordening (APR) en de Asiel- en Migratiebeheerverordening (AMMR) en brengt onder meer volgende wijzigingen met zich mee:

• Eengemaakte procedure
  
  De huidige onderscheiden procedures (volle rechtsmacht en annulatie) worden samengebracht in één uniforme procedure. Hierdoor kunnen samenhangende beslissingen, zoals afwijzingen van internationale bescherming en terugkeerbesluiten, gezamenlijk worden behandeld.
  
• Drie procedurele snelheden
  
  De nieuwe procedure wordt georganiseerd in drie varianten: een gewone, een versnelde en een urgente procedure (uitspraak binnen de drie weken).
  
• Striktere vormvereisten voor verzoekschriften
  
  Verzoekschriften worden aan duidelijke beperkingen onderworpen, onder meer qua omvang (maximum 25 pagina’s, met eventueel een samenvatting) en verplichte vermeldingen (zoals contactgegevens en informatie over eventuele vasthouding).
  
• Afschaffing van de synthesememorie
  
  De synthesememorie verdwijnt. Het recht op repliek wordt in de plaats verzekerd via de pleitnota, wat een impact zal hebben op de processtrategie.
  
• Meer nadruk op schriftelijke behandeling
  
  De schriftelijke procedure krijgt voorrang. Indien een partij een zitting wenst in het geval van een louter schriftelijke procedure op initiatief van de Raad, moet zij dit voortaan gemotiveerd verzoeken.

Artikel 2.11 van de wet betreffende de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen voorziet in een specifieke procedure die het mogelijk maakt om bij de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen bepaalde stukken vertrouwelijk te houden ten aanzien van andere partijen. De procedure wordt opgestart op initiatief van een partij die een stuk wil indienen, maar daarbij vraagt dat dit stuk niet ter kennis wordt gebracht van de andere partijen.

Zodra een dergelijk verzoek wordt ingediend, worden de betrokken stukken voorlopig afgescheiden van het dossier en zijn zij niet toegankelijk voor de andere partijen. De rechter behandelt vervolgens eerst het verzoek tot vertrouwelijke behandeling, nog vóór hij de zaak ten gronde onderzoekt. In een eerste fase gaat de rechter na of het verzoek kennelijk ongegrond is. Indien dat het geval is, wordt het verzoek onmiddellijk afgewezen.

Indien het verzoek daarentegen niet kennelijk ongegrond is, volgt een meer grondige beoordeling. In die fase wordt rekening gehouden met de relevantie van het betrokken stuk voor de beslechting van het geschil. De andere partijen worden op de hoogte gebracht van het bestaan van het verzoek, zonder dat zij inzage krijgen in de inhoud het stuk. Wanneer het gaat om gevallen zoals vermeld in artikel 18, tweede lid Asielprocedureverordening, kan een advocaat met een veiligheidsmachtiging toegang krijgen tot de vertrouwelijke stukken. Deze advocaat mag de inhoud van de stukken inkijken en daarover opmerkingen formuleren bij de rechter, maar mag de inhoud ervan niet meedelen aan noch bespreken met zijn cliënt.

Na deze fase neemt de rechter een definitieve beslissing over het verzoek tot vertrouwelijke behandeling. Indien hij oordeelt dat het verzoek gegrond is, blijven de stukken vertrouwelijk en krijgen de andere partijen geen inzage. De rechter moet erover waken dat de essentie van de relevante elementen voldoende kenbaar is en dat zijn uiteindelijke beslissing niet uitsluitend steunt op informatie waartoe de andere partijen geen toegang hebben gehad.

Indien de rechter het verzoek geheel of gedeeltelijk ongegrond verklaart, ontstaat een keuzemoment voor de partij die het stuk heeft ingediend. Die partij kan er dan voor kiezen om het stuk alsnog mee te delen aan de andere partijen, zodat het volledig deel uitmaakt van het contradictorisch debat. In dat geval kan het stuk door alle partijen gebruikt en betwist worden en kan de rechter het vrij in zijn beoordeling betrekken. De partij kan er echter ook voor kiezen om het stuk niet vrij te geven. In dat geval wordt het stuk uit het debat geweerd en mag de rechter het niet in aanmerking nemen bij zijn beslissing.

Tot slot voorziet artikel 2.11 nog in enkele bijzondere regels voor specifieke categorieën van informatie. Voor geclassificeerde documenten gelden de strengere bepalingen van de wet inzake de bescherming van geclassificeerde gegevens, die voorrang hebben op de gewone procedure.

De wet tot wijziging van de wet van 15 december 1980 betreffende de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen ter uitvoering van het Migratie- en asielpact van de Europese Unie wijzigt de Vreemdelingenwet op verscheidene punten en voorziet dus de implementatie van het Europees Asiel- en Migratiepact in België. De wet hervormt de Vreemdelingenwet grondig door de regels inzake asiel en migratie in belangrijke mate te vervangen door rechtstreeks toepasselijke EU‑verordeningen in het kader van het Pact.

Het introduceert een geharmoniseerde asielprocedure, een verplichte screening van derdelanders en een versterkt systeem van gegevensverzameling en controle (o.m. via Eurodac), samen met efficiëntere maar strengere regels rond verantwoordelijkheid en terugkeer.

Omwille van de omvang van al deze wijzigingen verwijzen wij naar de wettekst zelf voor verdere toelichting.

De wet tot wijziging van de Vreemdelingenwet brengt ook een aantal wijzigingen met zich mee in de procedures voor het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS). We sommen alvast de belangrijkste wijzigingen op die voortvloeien uit het Pact op het niveau van het CGVS.

• Opname van het persoonlijk onderhoud

De Asielprocedureverordening verplicht tot geluidsopname van elk persoonlijk onderhoud dat door het CGVS wordt afgenomen.

Alle gehoorlokalen worden uitgerust met kwaliteitsvolle opnameapparatuur, uitsluitend bestemd voor dit doel. Voor persoonlijke onderhouden in gevangenissen en gesloten centra wordt gebruikgemaakt van beveiligde mobiele apparatuur, die dezelfde kwaliteits- en vertrouwelijkheidsnormen garandeert.

Het CGVS treft de nodige maatregelen om de vertrouwelijkheid van het persoonlijk onderhoud en de verwerking van persoonsgegevens te waarborgen. De opnames worden beveiligd via versleuteling, veilige opslag en een strikt beperkte toegang voor bevoegd personeel. De raadpleging door de verzoeker en/of zijn advocaat (eventueel met tolk en voogd) gebeurt onder strikt vastgestelde voorwaarden.

• Versnelde procedure

Op basis van de Asielprocedureverordening moet er onder de versnelde procedure een beslissing genomen worden door het CGVS binnen de drie maanden, gerekend vanaf het indienen van het verzoek om internationale bescherming. De versnelde procedure zal bovendien op grotere schaal worden toegepast, omdat lidstaten verplicht zijn een verzoek om internationale bescherming volgens deze procedure te behandelen zodra deze onder een van de tien vastgestelde versnellingsgronden valt.

• Volgende verzoeken

Naast verzoeken die worden ingediend nadat een verzoeker in België een definitieve beslissing heeft ontvangen, omvat dit ook de ‘transnationale volgende verzoeken’. Dit zijn verzoeken om internationale bescherming die worden ingediend na een definitieve beslissing in een andere lidstaat van de Europese Unie.

• Expliciete en impliciete intrekkingen

De terminologie voor de beëindiging van de behandeling van een verzoek wordt vervangen door een impliciete of een expliciete intrekking van het verzoek. 

Bij een expliciete intrekking geeft de verzoeker zelf aan afstand te doen van diens verzoek om internationale bescherming. 

Bij een impliciete intrekking wordt de behandeling van het verzoek om internationale bescherming beëindigd, omdat de verzoeker geacht wordt impliciet afstand te hebben gedaan van diens verzoek.

De Asielprocedureverordening voorziet niet alleen in een aanscherping van de mogelijkheid tot het overgaan tot het nemen van een impliciete intrekkingsbeslissing, maar voorziet ook dat het CGVS verantwoordelijk wordt gesteld voor het nemen van een expliciete of impliciete intrekkingsbeslissing op basis van vaststellingen van andere bevoegde autoriteiten, bijvoorbeeld van de Dienst Vreemdelingenzaken vooraleer zij het dossier zouden overgedragen hebben.

• ‘Veilige landen’-concepten

De Asielprocedureverordening breidt de concepten van veilige landen van herkomst en veilige derde landen uit en harmoniseert ze op EU-niveau.

Voor veilige landen van herkomst wordt een bindende EU-lijst ingevoerd, die voorrang krijgt op de Belgische lijst, al blijft er ruimte voor een aanvullende nationale lijst.

Voor veilige derde landen wordt het toepassingsgebied verruimd: een duidelijke band met het derde land is niet langer steeds vereist, aangezien ook louter transit of een overeenkomst met een derde land kan volstaan om een verzoek niet-ontvankelijk te verklaren. De Asielprocedureverordening voorziet bovendien in de mogelijkheid om een EU-lijst van veilige derde landen vast te stellen, al wordt deze niet op korte termijn verwacht.

• Leeftijdsbeoordeling

De Asielprocedureverordening bepaalt dat het CGVS instaat voor de leeftijdsbeoordeling van minderjarige verzoekers wanneer er twijfel bestaat over hun leeftijd. Daarbij legt de verordening een aantal minimumvoorwaarden vast. Zo moet bij twijfel, op basis van verklaringen en andere indicaties, eerst een multidisciplinair onderzoek worden uitgevoerd, met inbegrip van een psychosociaal onderzoek. De beoordeling mag niet uitsluitend steunen op uiterlijke kenmerken of gedrag, en een medisch onderzoek kan slechts als laatste middel worden ingezet. Op basis van voornoemde minimumvoorwaarden werd er door het CGVS een leeftijdsbeoordelingsprocedure uitgetekend voor verzoekers.

In oktober 2025 werden wij om advies gevraagd bij de ontwerpregeling aangaande het gebruik van vertrouwelijke stukken in de asielprocedure, die later werd opgenomen in de wet betreffende de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen. 

Op eigen initiatief bereidden wij vervolgens ons advies uit naar het volledige wetsontwerp 56K1399, dat wij aan de Kamercommissie overmaakten op 31 maart 2026. 

Tot slot maakten wij, samen met Avocats.be, op 17 april 2026 de Kamercommissie nogmaals onze bezorgdheden over m.b.t. de regeling aangaande de behandeling van vertrouwelijke stukken. 

Volgens ons tast de nieuwe regelgeving enerzijds de rechten van verdediging aan door het beginsel van hoor en wederhoor ontoereikend te organiseren, aangezien de beperkte tegenspraak enkel in bepaalde procedures wordt voorzien (art. 18, lid 2 Asielprocedureverordening) en in andere volledig ontbreekt; anderzijds creëert het systeem rond vertrouwelijke stukken ernstige problemen inzake toegang tot bewijs en onpartijdigheid, doordat relevante stukken aan de tegenspraak kunnen worden onttrokken terwijl de rechter er wel kennis van neemt; ten slotte blijkt de voorziene “beperkte tegenspraak” in de praktijk grotendeels illusoir, gelet op de zeer beperkte rol van de advocaat, de strikte regels voor geclassificeerde stukken en de moeilijkheid om een veiligheidsmachtiging te verkrijgen.

Daarnaast maakten we op eigen initiatief een brief over aan het kabinet van de minister voor Asiel en Migratie aangaande wetsontwerp 56K1401 dat wijzigingen aanbrengt in de Vreemdelingenwet ter uitvoering van het Pact. Daarbij maakten wij enkele algemene kanttekeningen en wezen we op mogelijke problemen die het wetsontwerp zou kunnen doen ontstaan. We vroegen het kabinet dan ook om betrokken te worden bij het opstellen van de verschillende uitvoeringsbesluiten (KB’s).