Hoofdstuk 3 Af­ge­stu­deerd: wat nu?

Als advocaat bent u een beoefenaar van een vrij beroep: “Elke onderneming wier activiteit er hoofdzakelijk in bestaat om, op onafhankelijke wijze en onder eigen verantwoordelijkheid, intellectuele prestaties te verrichten waarvoor een voorafgaande opleiding en een permanente vorming is vereist en die onderworpen is aan een plichtenleer waarvan de naleving door of krachtens een door de wet aangeduide tuchtrechtelijke instelling kan worden afgedwongen.”

Het beroep staat dus onder toezicht van een Orde of instituut dat de eigen beroepsregels opmaakt. Wie een vrij beroep uitoefent, ontvangt een ereloon.

Zoals elke startende zelfstandige moet u zich aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen, ten laatste op de dag dat u uw zelfstandige activiteit effectief start. Als u die termijn overschrijdt, zal het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ) u vragen om uw aansluiting in orde te brengen. Doet u dat niet, dan wordt u automatisch aangesloten bij de Nationale Hulpkas voor Zelfstandigen. Wie zich laattijdig aansluit, riskeert een administratieve boete van 500 tot 2.000 euro.

Als zelfstandige moet u sociale bijdragen aan uw sociaal verzekeringsfonds betalen. De betalingen doet u per kwartaal. Aan het begin van elk kwartaal (januari, april, juli en oktober) ontvangt u een vervalbericht met de bedragen die uiterlijk voor het einde van elk kwartaal moeten worden betaald. Betaal de kwartaalbijdragen tijdig om een verhoging te vermijden. Betaalde sociale bijdragen zijn fiscaal aftrekbaar.

Opgelet: sommige stagiairs laten zich pas inschrijven op de lijst van de stagiairs vanaf 1 oktober en sluiten pas vanaf die datum aan bij een sociaal verzekeringsfonds. Zo moeten ze enkel een sociale bijdrage betalen voor het laatste kwartaal. Daarom kunnen zij pas vanaf 1 oktober starten als advocaat. Optreden als advocaat kan immers pas vanaf inschrijving op de lijst van de stagiairs, starten als zelfstandige pas vanaf aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds.

Als zelfstandige kan u, onder bepaalde voorwaarden, een volledige of gedeeltelijke vrijstelling van de verschuldigde bijdragen vragen.

Het sociaal statuut voor zelfstandigen behelst niet alleen plichten, maar ook rechten. Als u in regel bent met de wettelijke voorschriften hebt u recht op gezinsbijslagen, verzekering voor geneeskundige verzorging, uitkeringsverzekering, voordelen bij moederschap/adoptie, uitkering mantelzorg, pensioenrechten en overbruggingsrecht.

Als advocaat hebt u, net als elke zelfstandige, verschillende fiscale verplichtingen. Zo moet u een sluitende boekhouding bijhouden waarin alle financiële transacties staan die in de uitoefening van uw beroep worden uitgevoerd. Alle financiële verrichtingen registreert u in een fiscaal dagboek en voor elk individueel dossier of individuele cliënt houdt u een financiële fiche bij die de inkomsten en uitgaven in het fiscaal dagboek weerspiegelt. Indien u cashontvangsten hebt, moet u een kwitantie uitschrijven uit het daartoe aan te schaffen ontvangstboekje. Dat kan u bestellen via een erkende drukker. In het kader van de antiwitwaswetgeving mag u maximaal 3.000 euro cash ontvangen per verrichting of reeks van verbonden verrichtingen.

Zoals elke belastingplichtige moet u jaarlijks uw inkomsten (erelonen van cliënten en vergoedingen via de stagemeester) van het voorafgaande jaar aangeven, waarbij de in dat jaar gemaakte beroepskosten (vakliteratuur, kantoormateriaal, baliebijdrage, verzekering beroepsaansprakelijkheid, verplaatsingen, opleidingen, …) in mindering gebracht kunnen worden. U hebt daarbij de keuze tussen werkelijke kosten en forfaitaire beroepskosten. Wanneer u kiest voor de aftrek van de werkelijke kosten, dienen deze gestaafd te worden aan de hand van bewijsstukken. Houd dus uw onkostennota’s, facturen en rekeninguittreksels bij.

De Orde van Vlaamse Balies heeft met de fiscus een collectief fiscaal akkoord voor advocaten afgesloten over bepaalde beroepskosten die doorgaans moeilijk met bewijsstukken kunnen worden gestaafd. Dat akkoord laat advocaten toe om bepaalde kosten forfaitair te ramen in plaats van telkens individuele bewijsstukken te moeten voorleggen (Circulaire nr. Ci.RH.842/596.566 - AAFisc Nr. 37/2011 (13 juli 2011).