Rechtspraak-advocatuur Maximumtarieven voor advocatenhonoraria
Op 29 maart 2011 sprak het Hof van Justitie zich uit in de zaak C-565/08. De Europese Commissie verzocht het Hof om vast te stellen dat de Italiaanse Republiek het recht op vrije vestiging en vrije dienstverrichting schendt door advocaten maximumtarieven op te leggen.
Rolnummer: C 565/08
Het Italiaans recht bepaalt dat de Consiglio nazionale forense - dit is de Italiaanse nationale Orde van Advocaten - de criteria voor de vaststelling van advocatenhonoraria vastlegt, onder meer rekening houdend met het belang, de aanleg, de duur, de moeilijkheidsgraad en de complexiteit van de zaak. Het besluit van de Italiaanse nationale Orde voorziet in dwingende maximumtarieven die weliswaar onder bepaalde voorwaarden verveelvoudigd kunnen worden. De advocaat behoudt de mogelijkheid om bij overeenkomst beloningen vast te stellen die afhangen van de verwezenlijking van de nagestreefde doelstellingen (het zogeheten pactum de quota litis).
Die Italiaanse bepalingen gelden ook voor advocaten uit andere lidstaten die cliënten in Italië vertegenwoordigen of bijstand verlenen. Volgens de Europese Commissie ontmoedigen de maximumtarieven de in andere lidstaten gevestigde advocaten om zich in Italië te vestigen of om er tijdelijk hun diensten te verrichten.
Het Hof van Justitie verwerpt het beroep van de Europese Commissie. Het Hof benadrukt dat een beperking in de zin van het Verdrag niet kan worden afgeleid uit het enkele feit dat externe advocaten zich voor de berekening van hun honoraria (met betrekking tot in Italië verrichte diensten) moeten schikken naar de in Italië geldende regels. Volgens het Hof slaagt de Europese Commissie er niet in aan te tonen dat de betrokken regeling de toegang tot de Italiaanse markt ongunstig beïnvloedt. Bovendien wijst het Hof van Justitie erop dat de Italiaanse honorariumregeling wordt gekenmerkt door een flexibiliteit die het mogelijk lijkt te maken om alle soorten diensten passend te belonen.
De uitspraak van het Hof van Justitie ligt in de lijn van het arrest Arduino (H.v.J., 19 februari 2002, C-35/99).
Lees het volledige arrest
Gerelateerd nieuws
Stel u kandidaat voor het College van Toezicht
Heeft u interesse in de deontologie en het tuchtrecht van de advocatuur? Stel u dan kandidaat om deel uit te maken van het College van Toezicht.
Zesde verslag College van Toezicht beschikbaar
Het College van Toezicht van de Vlaamse advocatuur heeft zijn zesde verslag gepubliceerd. Dat geeft een overzicht van de tuchtprocedures tegen Nederlandstalige advocaten in het gerechtelijk jaar dat loopt van 1 september 2024 tot 31 augustus 2025.
Nieuwe regels voor de stage vanaf 1 september 2026
Onze algemene vergadering keurde op 24 juni 2026 een grondige herziening goed van Hoofdstuk 1 van Deel II van de Codex Deontologie voor Advocaten (stage). Lees wat er wijzigt.
Deontologische gedragslijnen voor onderzoekshandelingen door advocaten
Advocaten moeten hun deontologie en de toepasselijke wetsbepalingen naleven wanneer ze als onderdeel van hun beroepsactiviteiten onderzoekshandelingen uitvoeren. Lees onze deontologische gedragslijnen.
OVB herziet essentiële plichten van de advocaat
Op 27 mei 2026 keurde de algemene vergadering van de OVB het reglement goed over de herziening van deel I van de Codex Deontologie voor Advocaten. Dat deel bevat de essentiële plichten van de advocaat. De herziening maakt deel uit van een bredere evaluatie waarbij de bepalingen werden getoetst aan hun actualiteitswaarde, duidelijkheid en evenredigheid.
Sterke opkomst en actuele thema’s op zesde editie Seminarie Tucht
Op donderdag 21 mei 2026 vond in Antwerpen de zesde editie van het Seminarie Tucht plaats. Het seminarie bracht opnieuw een groot aantal actoren uit de tuchtprocedure samen, waaronder stafhouders, leden van de tuchtraden en ondersteunende medewerkers.
Algemene vergadering keurt vernieuwd werkingsreglement goed
Op 25 februari 2026 heeft onze algemene vergadering een volledig herwerkt werkingsreglement goedgekeurd.
Limburgse advocate weggelaten wegens helpen in restaurant: hoe zit dat eigenlijk?
Er is opschudding ontstaan over de beslissing tot weglating van de Limburgse advocate die meewerkt in het restaurant van haar man. Er is gebleken dat er nogal wat verwarring daarrond bestaat, en ook kritiek op de beslissing.
Voortaan jaarlijks twee verplichte vormingspunten: één in deontologie, één in witwaspreventie
Sinds 2 oktober 2025 geldt een nieuwe verplichting voor elke advocaat: jaarlijks minstens één vormingspunt behalen in deontologie én één in witwaspreventie.