Voorzitter op vrijdag: "De stig­ma­ti­se­ring van onze be­roeps­groep is simpelweg lasterlijk"

Januari is de maand van de nieuwjaarswensen. En van de nieuwjaarsrecepties. Een lastige periode voor wie kiest voor een dry January, maar een goed moment voor wie dan de eigen wilskracht wil testen. Hekkensluiter van de nieuwjaarsrecepties in het baliemilieu is die van enkele buitenlandse balies met een gezamenlijke Brusselse vestiging, op 28 januari. De twee Belgische communautaire Ordes sluiten traditiegetrouw aan, vooral vanwege de werkvergadering die aan de receptie voorafgaat.

Voeling houden met buitenlandse ontwikkelingen is één van de opdrachten waaraan wij ons willen houden. Vlaanderen is geen autarkisch eiland, los van de wereld. Problemen bij de buren kunnen of zullen zich ook bij ons manifesteren. Soms hebben anderen oplossingen gevonden waaraan wij nog niet gedacht hadden, of – jawel, een beetje nationale trots is toegelaten – omgekeerd.

De Belgische, Luxemburgse en Duitse balies brachten het toezicht inzake witwasbestrijding aan. De stafhouder krijgt binnenkort boven zich een nationaal toezichtsorgaan. Dat laatste zal zich op zijn beurt moeten verantwoorden bij een Europese toezichthouder. Het is een belangrijk onderwerp dat onze aandacht verdient, wegens de enorme druk die de stafhouders erdoor zullen ondervinden.

Nu al stelt de Europese autoriteit AMLA onophoudelijk vragen en maakt zij technische standaarden op, die meestal geënt zijn op de financiële sector en dus allerminst aangepast zijn aan ons beroep. Dit is allemaal bijzonder onheilspellend. En ik zeg het even zonder er suikerglazuur over te gieten: de absurde opeenstapeling van controle-organen, met de zekerheid van extreme administratieve overlast, het risico voor volstrekt disproportionele sanctionering en de quasi-zekerheid op (machts)misbruik, vloeien voort uit een morbide obsessie in Europa rond witwas en de ronduit lasterlijke verdenking van grote betrokkenheid vanwege advocaten daarbij.

Het is onontbeerlijk dat onze gezagsdragers begrijpen dat het beroep van advocaat bijzonder is, al was het maar omdat wij niet de administratieve omkadering hebben van banken, maar natuurlijk vooral omdat het beroepsgeheim een hoeksteen is van de rechtstaat. En dat de politici niet vergeten dat de advocaten met vele lengtes voorsprong de belangrijkste beroepsgroep is die ervoor zorgt dat hun cliënten de wet naleven, niet dat zij geld witwassen. De stigmatisering van onze beroepsgroep is simpelweg lasterlijk.

De Bar Council of England and Wales had het over een ontluisterend rapport over pestgedrag en belaging ten nadele van advocaten, een problematiek die uitbreiding krijgt en roept om preventie en bescherming.

Tevens sneden zij de verhoopte ratificatie van het Europese Verdrag voor de Bescherming van het Beroep van Advocaat aan: wij staan nog niet ver en het wordt hoog tijd dat wij vorderingen maken. België mag zich eens van zijn beste kant laten zien en meteen ratificeren.

De Duitse balie had het over een nagestreefde grondwettelijke verankering van het recht van elkeen op onafhankelijk juridisch advies in gerechtelijke én buitengerechtelijke situaties waarin een overheid de wederpartij is. Het woord ‘onafhankelijk’ is daarin het sleutelwoord. Maar die slag is nog niet thuisgehaald…

De Tsjechische balie besprak het arrest Černý van 18 december 2025 van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, betreffende de inbeslagname, bij een cliënt, van diens gsm en tablet met daarop door het beroepsgeheim beschermde correspondentie met zijn advocaten. Het EHRM besluit tot schending van artikel 8 EVRM, omdat Tsjechië over geen voldoende wettelijk kader beschikt dat zorgt voor uitzuivering van de door het beroepsgeheim gedekte informatie. Een belangrijk arrest, maar gelukkig in de lijn van de bestaande rechtspraak.

De Oostenrijkse balie vermeldde het bijzonder actuele thema van het gebruik van artificiële intelligentie door advocaten in het bijzonder, en in het justitiële systeem in het algemeen – een problematiek die inmiddels in eigen land voldoende bekend is, en o.m. geleid heeft tot de AI-richtlijnen van de twee communautaire Ordes en, helaas, tot rechterlijke uitspraken waarin het aanvoeren van gehallucineerde rechtspraak werd gehekeld. Ook in het VK is er ondertussen rechtspraak daarover. Gedeelde smart is halve smart, maar halve smart blijft natuurlijk smart.

De balie van Oekraïne had het over de beste Europese standaarden voor de examens die toelating moeten verlenen tot de balie, over tuchtprocedures, de verkiezing van balie-verantwoordelijken en permanente vorming voor advocaten, met het oog op de verhoopte toetreding tot de EU.

De OVB gaf nog een showcase over Salduzweb – het performante forum dat in andere Europese landen hoge ogen gooit. Wie denkt dat wij aan het staartje van Europa bengelen inzake digitalisering, moet zijn visie herzien, want in dit dossier, net zoals inzake controle van derdengelden, de module tweedelijnsbijstand en de insolventiepraktijk staan wij aan de spits. Als wij het goed doen, moeten wij het durven zeggen, maar daarin zijn wij niet heel sterk…

De ironie van het lot wil dat recent een aantal digitaliseringsplannen van de overheid de vernieling ingereden zijn. Men mag zeggen wat men wil, maar de digitale fora die onder de auspiciën van de balie het levenslicht zagen, mogen gezien worden. Het is bedroevend dat sommige kringen daarover laatdunkend doen. Natuurlijk ware het normaal geweest als de overheid dat zelf had gedaan: geen mens betwijfelt dat. Maar de realiteit haalt de theorie in: wat wij gedaan hebben werkt – ondanks onvermijdelijke kinderziekten hier en daar – het is zelfs een lichtend voorbeeld voor Europa, en het kost een fractie van wat andere projecten kosten. Wie gelooft dat de overheid het zelf beter, sneller en goedkoper zou gedaan hebben, draait zichzelf en anderen een rad voor de ogen.

Met genegen groeten,

Peter Callens
Voorzitter Orde van Vlaamse Balies