Nieuwe wijzigingen in het tuchtregime van ge­de­ti­neer­den

In de collectieve brief wordt nu uitdrukkelijk bepaald dat ook de getuigen het rapport aan de directeur mee moeten ondertekenen. Deze handtekening bevestigt dat de feiten zich hebben voorgedaan zoals ze in het rapport aan de directeur worden beschreven, wat meer gewicht geeft aan dit rapport bij betwisting van de feiten. 

Bijlage 2 werd daartoe aangepast.

Tot slot werden in deze geactualiseerde collectieve brief ook enkele recente wijzigingen aan de Basiswet geïntegreerd. Deze wijzigingen werden ingevoerd bij de wet van 29 januari 2026 houdende diverse en technische bepalingen (BS 16 februari 2026, inwerkingtreding 26 februari 2026) en hebben betrekking op volgende punten:

1. Mogelijkheid tot verlenging van een lopende tuchtsanctie (ATV of opsluiting in de strafcel)

In een arrest van 18 juni 2024 oordeelde de Raad van State dat een lopende ATV uitsluitend kon worden verlengd wanneer sprake was van een zware aanslag op de fysieke integriteit van een persoon.

Met de wet van 29 januari 2026 werd de Basiswet nu aangepast. Voortaan kan, wanneer een nieuwe tuchtinbreuk wordt gepleegd terwijl de gedetineerde al een ATV ondergaat, de ATV – na het voeren van een nieuwe tuchtprocedure – worden verlengd tot maximum 30 dagen, op voorwaarde dat de oorspronkelijk opgelegde ATV minder dan 30 dagen bedroeg.

Wanneer de nieuwe inbreuk een zware aanslag op de fysieke integriteit van een persoon vormt, kan de lopende ATV worden verlengd tot maximum 45 dagen.

Ook de regeling voor opsluiting in de strafcel werd aangepast. In geval van een nieuwe inbreuk kan – na een nieuwe tuchtprocedure – de lopende sanctie “opsluiting in de strafcel” worden verlengd tot maximum 9 dagen, maar enkel voor zover deze nieuwe inbreuk tot de eerste categorie behoort (één van de inbreuken vermeld in art. 129 Basiswet). Indien de nieuwe inbreuk een zware aanslag op de fysieke integriteit vormt, kan de sanctie “opsluiting in de strafcel” worden verlengd tot maximum 14 dagen.

Behoudens het feit dat een verlenging van de opsluiting in de strafcel tot het maximum van 9 dagen enkel mogelijk is bij een inbreuk van de eerste categorie (wat logisch is), worden hiermee de instructies zoals deze reeds in de collectieve brief waren voorzien, wettelijk bevestigd. Deze wetswijziging leidt dus niet tot een aanpassing van de collectieve brief.

2. Voorlopige maatregelen bij ernstige en opzettelijke aantasting van de interne veiligheid of het aanzetten tot/voeren van collectieve acties die de veiligheid in de gevangenis ernstig in gevaar brengen

De wet bepaalde dat in geval van ernstige en opzettelijke aantasting van de interne veiligheid of in geval van het aanzetten of het voeren van collectieve acties die de veiligheid in de gevangenis ernstig in gevaar brengen, de directeur als voorlopige maatregel een verplicht verblijf in de aan de gedetineerde toegewezen verblijfsruimte of een plaatsing in een beveiligde cel kon opleggen.

Om tegemoet te komen aan meerdere vernietigingsbeslissingen van klachten- en beroepscommissies om veeleer formalistische redenen, bepaalt de wet voortaan dat de directeur in die gevallen kan kiezen tussen alle voorlopige maatregelen, namelijk:

• Het verplicht verblijf in de aan de gedetineerde toegewezen verblijfsruimte,

• De onderbrenging in een beveiligde cel,

• Het ontnemen of onthouden van voorwerpen,

• De uitsluiting van deelname aan bepaalde gemeenschappelijke en individuele activiteiten, of

• Observatie overdag en tijdens de nacht.

Ook deze wetswijziging houdt dus louter een verduidelijking in van de bestaande instructies en leidt dus niet tot een aanpassing van de collectieve brief, noch tot een aanpassing van de bijlage 6.