Internationaalrechtelijke en Unierechtelijke regelgeving
Lees de relevante internationaalrechtelijke en Unierechtelijke bepalingen over de uitoefening van het beroep van advocaat in een Europese context.
Auteur
Nico Moons
Dienstenrichtlijn
Richtlijn 77/249/EEG van de Raad van 22 maart 1977 tot vergemakkelijking van de daadwerkelijke uitoefening door advocaten van het vrij verrichten van diensten
Deze richtlijn beoogt het verdragsrechtelijke verbod op beperkingen van het vrij verkeer van diensten in de Europese Unie om te zetten met het oog op het vrij verkeer van advocatendiensten.
De dienstenrichtlijn voor advocaten heeft als doel de uitoefening van de werkzaamheden van advocaten te vergemakkelijken door het vrij verkeer van advocatendiensten mogelijk te maken. Daarvoor worden advocaten over de grenzen van de lidstaten heen als zodanig erkend. Concreet houdt dat in dat de beroepstitel uit de lidstaat van herkomst erkend wordt in een andere lidstaat. De werkzaamheden van advocaten waarvoor het vrije dienstenverkeer geldt, zijn voornamelijk de vertegenwoordiging en verdediging in rechte van hun cliënten. De advocaat die gebruikmaakt van die vrijheid zal daarbij de beroepsregels in de lidstaat van ontvangst in acht nemen.
Het vrij verkeer van diensten voor advocaten kan evenwel onderworpen worden aan beperkingen. Zo kan de lidstaat van ontvangst bijvoorbeeld de verplichting opleggen om samen te werken met een plaatselijke advocaat.
Vestigingsrichtlijn
Richtlijn 98/5/EG van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 1998 ter vergemakkelijking van de permanente uitoefening van het beroep van advocaat in een andere lidstaat dan die waar de beroepskwalificatie is verworven.
Deze richtlijn beoogt de vrijheid van vestiging voor advocaten in andere lidstaten dan hun lidstaat van herkomst.
De vestigingsrichtlijn voor advocaten is erop gericht de permanente uitoefening van het beroep van advocaat in een andere lidstaat dan de lidstaat waar de advocatentitel is verworven een eenvormige invulling te geven.
Enerzijds werd dat nodig geacht om tegemoet te komen aan de bekommernis dat de rechtzoekende door het toegenomen handelsverkeer tussen de lidstaten nu eenmaal juridische adviezen verlangt die afgeleverd worden door advocaten met een opleiding in een ander rechtsstelsel.
Anderzijds treedt de Uniewetgever regelgevend op om de verschillende vestigingsmogelijkheden in andere lidstaten te uniformiseren.
Het recht om de vrijheid van vestiging uit te oefenen is daarnaast ook onderworpen aan een aantal voorwaarden. Zo moet een advocaat zich inschrijven aan een balie in de lidstaat van ontvangst en is hij ook onderworpen aan de daar geldende beroepsregels. Bovendien kan in die context de verplichting worden opgelegd om samen te werken met een advocaat die de beroepstitel van advocaat heeft verworven in de lidstaat van ontvangst.
documenten
- Richtlijn 98 5 EG (pdf, 84 KB)
- Richtlijn 77 249 (pdf, 333 KB)
- Gedragscode voor de advocaten van de Europese Gemeenschap (pdf, 56 KB)
- Vademecum for European and non European lawyers on the establishment in Belgium (pdf, 338 KB)
- OVB reglement tot toepassing van de gedragscode voor Europese advocaten (pdf, 103 KB)
Nog vragen? Onze specialisten ter zake
Gerelateerd nieuws
EHRM vraagt input over vertegenwoordiging van kwetsbare personen
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens nodigt advocaten uit om feedback te geven op voorgestelde wijzigingen aan Rules 36 en 44 of the Rules of Court. Deze regels gaan over de aanstelling van een onafhankelijke vertegenwoordiger in zaken met kinderen, handelingsonbekwamen en andere kwetsbare personen.
Oproep: Expertengroep Brussel I bis Verordening
DG JUST (Europese Commissie) zoekt experten in internationaal privaatrecht om ervaringen en goede praktijken te delen over de toepassing van Verordening (EU) nr. 1215/2012.
Europa buigt zich over gerechtelijke achterstand na Rule 9 van OVB
Het Comité van Ministers heeft een beslissing met aanbevelingen gepubliceerd over de gebrekkige implementatie van een groep arresten van het Europees Hof van de Rechten van de Mens inzake de gerechtelijke achterstand in België (waaronder Bell en Van Den Kerkhof). We dienden voorafgaand een Rule 9 communication in.
FIRM toont aan: “Mensenrechten zijn overal”
Het federaal Instituut voor de Mensenrechten (FIRM) lanceert een nieuwe sensibiliseringscampagne waarin ze aantoont dat mensenrechten geen grenzen kennen.
België en VK versterken samenwerking tussen balies na Brexit
Op 29 september 2025 hebben wij samen met Avocats.be en de twee Brusselse balies enerzijds en de balies en law societies van het Verenigd Koninkrijk (Engeland & Wales, Schotland en Noord-Ierland) anderzijds een First Amended Memorandum of Understanding ondertekend.
OVB legt tekortkomingen Belgische asielopvang bloot in Straatsburg
Het Comité van Ministers van de Raad van Europa heeft een nieuwe beslissing met aanbevelingen gepubliceerd over de gebrekkige implementatie van het Camara-arrest, waarbij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) de Belgische staat veroordeelde voor tekortkomingen in de opvang van asielzoekers. Voor het eerst hebben we daaraan actief bijgedragen door een zogenaamde Rule 9 bijdrage in te dienen bij het Department for the Execution of Judgments.
Uitstel termijnen in Europees Gerecht van eerste aanleg tijdens zomerperiode
Het Gerecht van eerste aanleg van het Europees Hof van Justitie heeft een respijtperiode van 4 weken toegekend voor de zomerperiode van 28 juli tot 22 augustus 2025. Deze maatregel komt er mede na tussenkomst van de CCBE.
Advocatenordes vechten Europees verbod op juridisch advies voor Russische entiteiten aan
We hebben samen met Avocats.be en de twee Brusselse Ordes van advocaten, beslist een hogere voorziening in te dienen bij het Europese Hof van Justitie tegen het arrest dat het Gerecht van Eerste Aanleg van de Europese Unie uitgesproken heeft op 2 oktober 2024 in de zaak van de Europese sancties tegen Rusland.
Enquête UNHCR Belgium over begeleiding verzoekers om internationale bescherming
UNHCR Belgium houdt een online bevraging gericht naar advocaten met ervaring in het begeleiden van verzoekers om internationale bescherming die geen opvang hebben kunnen krijgen in overeenstemming met Opvangwet.