Wets­voor­stel voor gratis bijstand aan slacht­of­fers van men­sen­han­del is maat voor (quasi) niets

Op vraag van de Kamercommissie Justitie hebben we een advies opgesteld naar aanleiding van het wetsvoorstel tot wijziging van het Gerechtelijk Wetboek inzake het toekennen van kosteloze rechtsbijstand aan slachtoffers van mensenhandel of bepaalde zwaardere vormen van mensensmokkel (nr. 2568/001).

Het spreekt voor zicht dat iedere burger daadwerkelijke toegang tot het recht en de rechter moet hebben, maar in dit geval zullen de meeste slachtoffers van deze misdaden nu al kosteloze bijstand genieten. Bij minderjarigen is dit automatisch het geval en meerderjarige slachtoffers die terechtkomen in mensenhandel en gedwongen prostitutie hebben dan weer zo goed als altijd onvoldoende inkomsten en komen zo ook in aanmerking voor een pro-Deoadvocaat.

De vraag rijst ook welke andere uitzonderingscategorieën dan niet eveneens gerechtvaardigd kunnen worden. Hoewel dat een politieke opportuniteitskeuze is, schuilt daarin een gevaar voor het gelijkheidsbeginsel.

Bovendien roept de tekst nieuwe voorwaarden in het leven om te verifiëren dat het daadwerkelijk gaat om slachtoffers van deze misdrijven. Daardoor wordt de huidige onvoorwaardelijke bijstand voor de meerderheid van deze slachtoffers ondermijnd en zou het wetsvoorstel het tegenovergestelde bereiken van wat beoogd wordt.

Ten slotte is er ook de financiële impact. Het budget voor de tweedelijnsbijstand en de beloning voor de pro-Deoadvocaat is nu al erg laag. Als bijkomende prestaties zouden moeten worden betaald van hetzelfde budget, zal de waarde van het punt dalen.