Voorzitter op vrijdag: "Mensen als Nasrin Sotoudeh zijn de ware helden."

Met het oorlogsgeweld als achtergrond is onze confrater Nasrin Sotoudeh weerom opgepakt en gearresteerd in Teheran. Deze winnares van de Sakharovprijs van het Europese Parlement, en doctor honoris causa van de Leuvense universiteit, zet zich als advocate in voor jongeren die de doodstraf riskeren, voor dissidenten, voor vrouwen die weigeren de hoofddoek te dragen, voor mensen die verkiezingsfraude aanklagen.

Het is niet de eerste keer dat dit gebeurt. Nasrin Sotoudeh is al meermaals langdurig gevangengezet en onderworpen aan onmenselijke behandelingen.

Het is onbekend waar Nasrin Sotoudeh zich nu bevindt. Door haar gezondheidstoestand is zij extra kwetsbaar. Volgens de informatie die haar dochter verstrekte aan de media, was zij op het moment van de aanhouding alleen thuis. Haar computer en telefoon zijn meegenomen. Wij hoeven ons niet af te vragen wat de politie daarmee wil doen, en of er daarbij ruimte zal zijn voor het beroepsgeheim…

In een verwerpelijk, gewelddadig regime als het Iraanse zijn mensenrechtenadvocaten nooit veilig, ook niet – vooral niet – wanneer zij alleen maar hun werk doen: mensen verdedigen. In de huidige context, met de barbarij die over het land is losgebarsten door toedoen van lieden die verstoken zijn van scrupules en enkel de wet van geldgewin en macht volgen, is het lot van Nasrin Sotoudeh zo mogelijk nog onzekerder. Ik durf er niet aan denken welke misbruiken haar nu te beurt vallen.

Natuurlijk moet deze heldin vrijgelaten worden. Mensen als Nasrin Sotoudeh zijn immers ware helden: zij die, enkel met de kracht van hun woorden en hun vastberadenheid om gerechtigheid te laten geschieden, opkomen voor de zwaksten tegen een onrechtvaardige en uiterst brutale overheid, en daarmee hun eigen veiligheid in gevaar brengen. Nog zo iemand is Hoda Abdel Moneim, de advocate die onterecht vastzit in een Egyptische gevangenis, en voor wie de OVB zich dezer dagen speciaal inzet (mis onze campagne voor Hoda niet!). 

Natuurlijk maak ik mij niet de minste illusie: naar de voorzitter van de Orde van Vlaamse Balies zal het – overigens niet zeer luistervaardige – regime in Teheran niet luisteren. Toen ik als Brusselse stafhouder in 2019, na het ijzingwekkende nieuws dat Nasrin Sotoudeh wegens haar werk als advocaat veroordeeld was tot 38 jaar gevangenisstraf en 148 zweepslagen, in een brief daartegen protesteerde bij de Iraanse ambassadeur in België, ben ik niet vereerd met enig antwoord. Tja, wat moet je als ambassadeur op zoiets antwoorden? Dat het je oprecht spijt? Dat Nasrin Sotoudeh veroordeeld is door een onafhankelijke rechtbank, na een eerlijk proces, tot een straf die in verhouding staat tot de ernst van haar wandaden, en dat een buitenlandse stafhouder zich daarmee niet moet bemoeien? Begrijpelijk dat je dan liever niets schrijft…

Bij dit alles lijkt de komende verkiezing van een nieuwe voorzitter van de OVB een vederlichte bagatel, amper het vermelden waard. En toch doe ik het, niet omdat de situatie in eigen land in welke mate ook vergeleken zou kunnen worden met wat er zich in Iran afspeelt, maar omdat het wedervaren van de balie nooit een neutraal detail is. Ook niet bij ons. Wie er het boegbeeld van wordt, moet – zelfs wanneer het rechtssysteem in zwaar weer belandt, ongeacht waar de storm vandaan komt – klaarstaan om de stem te zijn van de advocatuur en de justitiabele. De stem dus van de tegenmacht, die blijft herhalen dat een onafhankelijke balie noodzakelijk is, dat onafhankelijke, integere en competente rechters onontbeerlijk zijn, dat het recht er is voor elkeen, dat het recht méér is dan de wet, dat mensenrechten geen luxe zijn maar de juridische uitdrukkingsvorm van algemene menselijkheid en menswaardigheid voor elke persoon.

Het debat rond de verkiezing van mijn opvolger trekken wij open. Een kandidatendebat wordt publiek uitgezonden op maandag 20 april om 14.00u en iedereen kan desgewenst vragen stellen.

Een paar keer liet ik een ballonnetje op om de voorzitter van de OVB niet langer te laten verkiezen door de algemene vergadering van de OVB – dat heet indirecte democratie, zoals zij voor de aanwijzing van de president van toepassing was in Frankrijk onder de 4^de en het begin van de 5^de Republiek, tot in 1965 – maar door alle advocaten. Dat ballonnetje bleef, zoals menige soortgenoot in ballonwedstrijden, ergens te velde hangen zonder dat het eraan bengelende kaartje werd teruggezonden. Zodoende is de situatie zoals zij gewild is bij de oprichting van de OVB: wij zijn bij de indirecte democratie verbleven. Maar tenminste trekken wij het debat open naar alle advocaten, en zelfs naar derden die ervoor belangstelling kunnen hebben.

Wij zullen er Nasrin Sotoudeh niet mee vrij krijgen, zoveel is zeker.

En niet van elk van ons worden heldendaden verwacht. Dat is maar goed ook. Maar wij kunnen met z’n allen wel het plan opvatten om een waardige confrater te zijn van Nasrin Sotoudeh en Hoda Abdel Moneim.

Met genegen groeten,

Peter Callens
Voorzitter Orde van Vlaamse Balies