Daar is het nieuw ver­bin­te­nis­sen­recht

Door de wet van 13 april 2019 werd een nieuw Burgerlijk Wetboek ingevoerd dat uit negen boeken bestaat:

1. Boek 1. Algemene bepalingen
2. Boek 2. Personen-, familie- en relatievermogensrecht
3. Boek 3. Goederen
4. Boek 4. Nalatenschappen, schenkingen en testamenten
5. Boek 5. Verbintenissen
6. Boek 6. Bijzondere overeenkomsten
7. Boek 7. Zekerheden
8. Boek 8. Bewijs
9. Boek 9. Verjaring

Geleidelijk aan wordt de inhoud van deze boeken stap voor stap ingevoerd in het nieuwe BW.

Zo voert de wet van 19 januari 2022 de inhoud van het gehele boek 4 en van de derde titel van boek 2 in. Die wet werd gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 14 maart 2022 en treedt vandaag in werking. De wet van 4 februari 2022 deed dat voor het nieuwe goederenrecht in boek 3, en de wet van 13 april 2019 voor het nieuwe bewijsrecht in boek 8.

Vandaag verschenen dan de wet van 28 april 2022 houdende boek 1 "Algemene bepalingen" van het Burgerlijk Wetboek en de wet van 28 april 2022 houdende boek 5 "Verbintenissen" van het Burgerlijk Wetboek in het Belgisch Staatsblad. Die wetten voegen de inhoud van de boeken 1 en 5 in, en nemen daardoor het nieuwe verbintenissenrecht in het BW op. Beide wetten treden in werking op 1 januari 2023.

Volledigheidshalve merken we op dat de wet die boek 5 invoegt ook de indeling van het nieuwe BW wijzigt. Zo zal boek 6 de regels omvatten over de buitencontractuele aansprakelijkheid, boek 7 die inzake bijzondere overeenkomsten, boek 9 die inzake zekerheden en boek 10 de regels omtrent verjaring (zie artikel 61 wet 28 april 2022 houdende boek 5).

Met het nieuwe verbintenissenrecht wil de wetgever een evenwicht scheppen tussen de wilsautonomie van de partijen, en de taak van de rechter om de belangen van de zwakkere partij en het algemeen belang te beschermen. Bijgevolg versterkt de wetgever de wilsautonomie van de partijen op bepaalde punten, en krijgt de rechter bevoegdheden die hem toelaten in te grijpen in situaties van contractueel onevenwicht.

De indeling van het nieuwe boek 5 ziet eruit als volgt:

• Titel 1. Inleidende bepalingen
• Titel 2. Bronnen van verbintenissen
  • Ondertitel 1. Rechtshandeling
  • Ondertitel 2. Rechtsfeiten
• Titel 3. Algemeen regime van de verbintenis
  • Ondertitel 1. Inleidende bepaling
  • Ondertitel 2. Modaliteiten van de verbintenis
  • Ondertitel 3. Verbintenissen met pluraliteit van voorwerpen of subjecten
  • Ondertitel 4. Overdracht van verbintenissen
  • Ondertitel 5. Nakoming van de verbintenis
  • Ondertitel 6. Niet-nakoming van de verbintenis:
  • Ondertitel 7. Maatregelen ter bescherming van de rechten van de schuldeiser
  • Ondertitel 8. Gronden van tenietgaan van de verbintenis

Het nieuwe boek 1 bevat een aantal algemene bepalingen die niet specifiek verband houden met een bepaald boek van het Burgerlijk Wetboek.

Zo worden onder andere verduidelijkt:

• de toepassing van de wet in de tijd
• de begrippen rechtshandeling), kennisgeving, vertegenwoordiging
• de berekening van termijnen
• subjectieve goede trouw
• oogmerk om te schaden