Comité van Ministers streng over toestand Belgische gevangenissen
Het Comité van Ministers van de Raad van Europa heeft een nieuwe beslissing met aanbevelingen gepubliceerd over de gebrekkige implementatie van het Vasilescu-arrest over de overbevolking en de erbarmelijke leefomstandigheden in de Belgische gevangenissen.
Het Comité heeft duidelijk rekening gehouden met de input die we voorafgaand via een Rule 9 bijdrage hebben overgemaakt.
Auteur
Nico Moons
Rule 9: onze voornaamste aandachtspunten
Het uitgangspunt van onze uitgebreide Rule 9 is vanzelfsprekend: de Belgische overheid neemt onvoldoende maatregelen om de overbevolking effectief en duurzaam te verminderen en een menselijke behandeling van gedetineerden te waarborgen. Zij faalt daarmee opnieuw om tegemoet te komen aan de eerdere aanbevelingen van het Comité van Ministers.
Integendeel, de situatie is er enkel op verslechterd. Sinds de vorige beslissing bereikten de overbevolkingscijfers en het aantal grondslapers recordhoogtes. Dat heeft een onmiskenbare impact op de leefomstandigheden van gedetineerden (hygiëne, gezondheidszorg, werk, ontspanning, re-integratie), die nog eens verder verergeren door het nijpende personeelstekort. We wijzen voorts ook op het grote aandeel gevangenen in voorlopige hechtenis en de noodmaatregelen uit 2025 die hun doel volledig hebben gemist.
Enkele van onze voornaamste aanbevelingen zijn:
- Geen grondslapers meer als prioriteit
- Leefomstandigheden conform de waarborgen van het Europees Comité ter voorkoming van Foltering en Onmenselijke of Vernederende Behandeling (CPT)
- Maatregelen om het recht op privacy en gezondheid van gedetineerden te waarborgen
- Focus op duurzame maatregelen in plaats van het uitbreiden van gevangeniscapaciteit
- Aanleveren van meer informatie over de impact van overbevolking en personeelstekort op activiteiten en het uitbreiden van de middelen voor extra personeel
- Terugdringen van het aantal personen in voorlopige hechtenis
- Bindende maatregelen om de gevangenisbevolking te reguleren
Comité van Ministers volgt Rule 9
Het Comité van Ministers erkent de hoogst problematische situatie en volgt op zowat alle punten onze aanbevelingen.
Het Comité verzoekt onder meer om met spoed bijkomende maatregelen te nemen om de overbevolking zo snel mogelijk aanzienlijk te laten afnemen, ervoor te zorgen dat er geen grondslapers meer zijn en de detentieomstandigheden te verbeteren.
Er moeten bindende maatregelen komen met als doel de gevangenisbevolking te stabiliseren onder 100%.
Voorts wordt keuze van de overheid om af te stappen van haar doel om het aantal gedetineerden onder de 10.000 te houden alsook de focus op het uitbreiden van gevangeniscapaciteit, betreurd.
Ten slotte is het Comité ook kritisch voor het ontbreken van een overkoepelend en ambitieus langetermijnplan.
Context
Het is intussen geweten dat de OVB sterk inzet op de problematische situatie in de gevangenissen: de lopende procedure tegen de Belgische Staat inzake de overbevolking in Gent, het jaarlijkse bezoek van de stafhouders en bijhorend visitatierapport en dus ook een Rule 9 bij het Vasilescu-arrest uit 2014.
Na eerdere communicaties bij Bell (gerechtelijke achterstand) en Camara (opvang van asielzoekers), dienden we onze derde Rule 9 van dit gerechtelijk jaar in.
Daarmee onderstrepen we opnieuw het belang van de effectieve uitvoering van rechtspraak en ons engagement om dit blijvend aan te kaarten waar nodig.
Lees onze Rule 9 en de beslissing van het Comité van Ministers
Ook interessant
Ingebrekestelling voor structurele problemen in Gentse gevangenis
We hebben de Belgische Staat formeel in gebreke gesteld om alle noodzakelijke en passende maatregelen te nemen om de aanhoudende, ernstige en structurele problemen in de gevangenis van Gent aan te pakken.
Nieuwe visitatieronde stafhouders onthult steeds grotere gevangenisproblematiek
Net als in 2024 brachten alle stafhouders op 10 december 2025, de Internationale dag van de Mensenrechten, een bezoek aan één of meerdere penitentiaire inrichtingen binnen hun werkgebied. We hebben hun – helaas overwegend negatieve – bevindingen verzameld in één rapport.
Europa buigt zich over gerechtelijke achterstand na Rule 9 van OVB
Het Comité van Ministers heeft een beslissing met aanbevelingen gepubliceerd over de gebrekkige implementatie van een groep arresten van het Europees Hof van de Rechten van de Mens inzake de gerechtelijke achterstand in België (waaronder Bell en Van Den Kerkhof). We dienden voorafgaand een Rule 9 communication in.
OVB legt tekortkomingen Belgische asielopvang bloot in Straatsburg
Het Comité van Ministers van de Raad van Europa heeft een nieuwe beslissing met aanbevelingen gepubliceerd over de gebrekkige implementatie van het Camara-arrest, waarbij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) de Belgische staat veroordeelde voor tekortkomingen in de opvang van asielzoekers. Voor het eerst hebben we daaraan actief bijgedragen door een zogenaamde Rule 9 bijdrage in te dienen bij het Department for the Execution of Judgments.
Ook interessant
Algemeen omgangsverbod met minderjarigen voor veroordeelden gaat te ver
We hebben een advies ingediend over het wetsvoorstel tot invoering van een algemeen omgangsverbod met minderjarigen voor daders met een verhoogd recidiverisico. Hoewel het aanpakken van recidiveproblematiek een legitieme doelstelling is, is de voorgestelde maatregel volgens ons niet proportioneel.
ELF publiceert praktische gids voor het e-Justice Portal
De European Lawyers Foundation (ELF) heeft een praktische gids gepubliceerd over het gebruik van het e-Justice Portal. De publicatie moet advocaten helpen om de mogelijkheden van het portaal optimaal te benutten in hun dagelijkse praktijk.