Standpunt actieve kennisgevingsplicht bij verzamelen van gegevens door inlichtingen- en veiligheidsdiensten
Op 2 juni 2021 maakte de OVB haar standpunt over het wetsvoorstel tot wijziging van de wet van 30 november 1998 houdende regeling van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, met het oog op het invoeren van een actieve kennisgevingsplicht met betrekking tot bepaalde specifieke methoden voor het verzamelen van gegevens (DOC 55 1763) over aan de Kamercommissie Justitie.
Het wetsvoorstel beoogt een nieuwe actieve kennisgevingsprocedure in te voeren wanneer de inlichtingen- en veiligheidsdiensten welbepaalde methoden voor het verzamelen van gegevens uitvoeren.
De OVB ijvert al meer dan tien jaar voor een meer actief omschreven notificatieplicht. Zij verdedigde haar standpunt in een annulatieberoep in 2011 en in een standpunt in 2016.
Twee arresten van het Grondwettelijk Hof en twee vernietigingen later ligt er eindelijk een wetsvoorstel op tafel om aan die eis te voldoen.
De burger moet bij een onrechtmatige inperking steeds de kans hebben daartegen protest of beroep aan te tekenen.
Transparantie is daarom een belangrijk element: alleen wie weet dat zijn rechten worden geschonden, kan daartegen rechtsbescherming zoeken.
We steunen het wetsvoorstel ook al betreuren we dat onze diverse adviezen niet eerder in aanmerking kwamen, zodat meerdere procedures voor het Grondwettelijk Hof hadden kunnen vermeden worden.
Nog vragen? Onze specialisten ter zake
Gerelateerd nieuws
Praktische zorgen bij inwerkingtreding nieuw Strafwetboek
Op 8 april 2026 treedt het nieuwe Strafwetboek in werking. We erkennen het grote belang van deze hervorming en de verbeteringen die het nieuwe wetboek met zich meebrengt.
Tegelijkertijd zijn we bezorgd over de praktische haalbaarheid van de inwerkingtreding op de geplande datum. Daarom richtten wij, samen met Avocats.be, een brief aan de minister van Justitie om daarover duidelijkheid en garanties te vragen.
En toen verbood de strafrechter advocaten te pleiten: een juridische analyse
In het Kriva Rochem-proces besliste een correctionele rechtbank na de opening van de zitting om de debatten onmiddellijk te sluiten en meteen een datum voor uitspraak vast te leggen. Geen van de partijen kreeg het woord. Volgens de rechtbank was zij voldoende ingelicht door de vooraf neergelegde schriftelijke conclusies. Deze gang van zaken roept een fundamentele procesrechtelijke vraag op: mag een strafrechter het pleidooi verbieden en beslissen zonder mondeling debat?
Onderzoek naar beslissingen van verdachten tijdens politieverhoren
Onder leiding van prof. Miet Vanderhallen loopt momenteel een wetenschappelijk onderzoek naar het beslissingsproces van verdachten tijdens politieverhoren. De studie richt zich op personen die als verdachte door de politie zijn verhoord en definitief vrijgesproken zijn.
Wet wijzigt regels over ontsnapping, drugstesten en elektronisch toezicht
De wet van 19 december 2025 over de strafbaarstelling van de ontsnapping van gedetineerden, de strafbaarstelling van de beschadiging of verduistering van het elektronisch toezichtsmateriaal, het afnemen van drugstesten in de gevangenis en de herroeping van het elektronisch toezicht in het kader van de strafuitvoering is gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 6 januari 2026. Lees wat dat concreet betekent.
Schuldenlast en detentie: verschillende perspectieven en actiepistes
Het Observatorium Krediet en Schuldenlast nodigt u uit voor een inspirerende studiedag om ideeën uit te wisselen, na te denken en analyses te maken over een vaak onderbelicht thema: schulden bij personen vóór, tijdens en na detentie.
Oproep tot politieke actie tegen overbevolking in Belgische gevangenissen
Mathilde Steenbergen, directeur-generaal van de penitentiaire inrichtingen en waarnemend voorzitster van de FOD Justitie, richt zich in een open brief tot de regering met een dringende oproep tot meer politieke daadkracht om de overbevolking in de gevangenissen aan te pakken. De problematiek blijft immers toenemen: het aantal grondslapers is opnieuw gestegen en bedraagt intussen 672.
Stafhouders voeren toezicht uit in alle Belgische gevangenissen
Naar aanleiding van de Europese Dag van de Rechten van de Mens maken alle Belgische stafhouders gebruik van hun wettelijk visitatierecht, dat hen toelaat gevangenissen binnen hun rechtsgebied te bezoeken. Deze nationale actie onderstreept de ernst van de situatie in Belgische gevangenissen, waar overbevolking en een tekort aan basisvoorzieningen en gezondheidszorg de fundamentele rechten van gedetineerden aantasten.
Wetsvoorstel rond minnelijke schikking voor PPP’s roept juridische bedenkingen op
Op vraag van de Kamercommissie Justitie hebben we een kort advies afgeleverd bij het wetsvoorstel om de verruimde minnelijke schikking onmogelijk te maken voor politiek prominente personen (nr. 56-1042). We spreken ons niet uit over de rechtsfiguur op zich, maar hebben wel ernstige bedenkingen bij de argumentatie.
"De rechtstaat is geen erfgoed, maar een belofte die we elke dag opnieuw moeten waarmaken."
De rechtsstaat staat onder druk, zo waarschuwt het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens (FIRM) in hun nieuwe rapport voor ernstige structurele uitdagingen in België: het niet-uitvoeren van rechterlijke beslissingen, tekorten bij justitie, en druk op fundamentele vrijheden. "De afbouw van de rechtstaat gebeurt niet met luide trom. Ze sluipt," benadrukt bestuurder Nadia Van Baelen in haar pleidooi voor het bewust beschermen van de rechtstaat.