Rechtspraak-advocatuur Reglement detachering blijft overeind na de cas­sa­tie­ar­res­ten van 3 februari 2017

Op 3 februari 2017 heeft het Hof van Cassatie zich uitgesproken over twee verzoeken tot nietigverklaring van het OVB-reglement van 27 januari 2016 tot invoeging van Afdeling III.1.9 ‘Werkzaamheden van advocaten in het kader van detachering’. Het Hof heeft beide vorderingen verworpen.

Arrest C.16.0177.N

De OVB is bevoegd om detachering te reglementeren

Het Hof van Cassatie heeft in de eerste plaats geoordeeld dat de Orde van Vlaamse Balies bevoegd is om de werkzaamheden van advocaten in het kader van detachering te reglementeren in functie van onder meer de onafhankelijkheid van de advocaat en de vertrouwelijkheid van de contacten tussen advocaten onderling en tussen advocaten en cliënten. Ook het deontologisch toezicht daarop door de stafhouder kan de OVB reglementeren.

Daarnaast oordeelde het Hof dat de OVB de verenigbaarheid van activiteiten van advocaten met het beroep van advocaat mag reglementeren in functie van de vrijwaring van de onafhankelijkheid van de advocaat en de waardigheid van de balie. De raad van de Orde is wel uitsluitend bevoegd om de weglating uit te spreken in geval van onverenigbaarheid.

Verbod van detachering voor advocaten-stagiairs, niet voor Europese advocaten

Verder acht het Hof het verbod van detachering voor advocaten-stagiairs evenredig met het doel dat advocaten-stagiairs een volwaardige opleiding moeten volgen.

De interpretatie dat het reglement detachering zou verbieden aan advocaten die werkzaamheden uitoefenen onder de beroepstitel van een andere EU-lidstaat of ingeschreven zijn op de lijst van buitenlandse advocaten, is niet correct. Uit de artikelen 477bis – quinquies Ger.W. volgt immers dat die categorie advocaten onderworpen is aan de regels, van welke oorsprong ook, die in België op het beroep van toepassing zijn. Hieronder valt het OVB-reglement inzake detachering.

Ondernemingsvrijheid niet gehinderd

Volgens het Hof van Cassatie verhindert het reglement detachering de wettelijk gewaarborgde ondernemingsvrijheid van advocaten niet. De vrije uitoefening van een economische activiteit kan onder meer beperkt worden door wetten die de openbare orde raken. De regels met betrekking tot de onafhankelijkheid van de advocaat en de vertrouwelijkheid zijn van openbare orde.

Geen beperking van de mededinging 

Tot slot overweegt het Hof dat de mededinging niet wordt beperkt wanneer de OVB door zelfregulering bepaalde ethische regels vastlegt, op voorwaarde dat die regels evenredig zijn met het nagestreefde en door de nationale openbare overheid opgelegde doel. Het doel van het reglement detachering is het vrijwaren van de onafhankelijkheid en de vertrouwelijkheid. Dat is volgens het Hof evenredig met de opgelegde maatregel, met name het bevestigen van de onafhankelijkheid en de vertrouwelijkheid in het kader van detachering. Ook de uitsluiting van advocaten-stagiairs is objectief en redelijk verantwoord en is evenredig met het doel.

Arrest C.16.0166.N

In een tweede arrest oordeelt het Hof van Cassatie onder meer het volgende:

1. De detachering zoals geregeld in het OVB-reglement heeft geen gezagsverhouding of band van ondergeschiktheid tot gevolg tussen de detacherende advocaat en de gedetacheerde advocaat of de zichzelf detacherende advocaat en de cliënt bij wie hij zich detacheert. Uit het reglement blijkt immers dat de beperkte terbeschikkingstelling van een advocaat betrekking heeft op diensten van een advocaat in zijn hoedanigheid van advocaat, dat de gedetacheerde advocaat onderworpen blijft aan zijn deontologie en derhalve ook aan de plicht tot onafhankelijkheid, zodat uitgesloten wordt dat een gedetacheerde advocaat diensten verstrekt onder het gezag van een andere advocaat of van een derde.

2. De beperkte terbeschikkingstelling betekent dat de detachering beperkt is in tijd of beperkt is tot een bepaalde opdracht of project.

3. Het reglement detachering is erop gericht de onafhankelijkheid van de advocaat te waarborgen en elke verwarring uit te sluiten door de advocaat te verplichten:

• zich kenbaar te maken als advocaat
• diensten van advocaat als advocaat te leveren
• geen documenten te ondertekenen op het briefhoofd of met het logo van de opdrachtgever
• geen e-mailadres te gebruiken van de opdrachtgever

Dit alles belet de gedetacheerde advocaat dat hij zich profileert vanuit de structuur van de cliënt (onder meer in kranten, websites, brochures, …), dat hij door de cliënt geprofileerd wordt of dat de cliënt zich profileert via de gedetacheerde advocaat.