OVB voert druk op Ingebrekestelling voor structurele problemen in Gentse gevangenis
We hebben de Belgische Staat formeel in gebreke gesteld om alle noodzakelijke en passende maatregelen te nemen om de aanhoudende, ernstige en structurele problemen in de gevangenis van Gent aan te pakken.
Deze stap vormt een eerste concrete actie, maar blijft niet zonder vervolg: ook andere dossiers zullen volgen. "Het is onze plicht om de overheid ter verantwoording te roepen", aldus OVB-bestuurder Nicolaas Vinckier.
Structurele problemen die blijven escaleren
De problematische situatie van overbevolking en erbarmelijke omstandigheden in de Belgische gevangenissen is al langer bekend, maar blijft verder verslechteren. Op 27 april 2026 werd nog een triest record van 784 grondslapers vastgesteld.
Als beroepsorganisatie van de advocatuur kunnen we deze evolutie niet negeren. Advocaten spelen een essentiële rol in het bewaken van de fundamenten van de rechtstaat, waaronder het respect voor de waardigheid en de rechten van personen die van hun vrijheid zijn beroofd.
We hebben de voorbije jaren al herhaaldelijk actie ondernomen. Denk aan de rapporten over de uitoefening van het visitatierecht door stafhouders en de rapportering aan de Raad van Europa en de Europese Commissie. Toch volstaan deze inspanningen niet langer: de aanhoudende situatie vraagt om bijkomende, kordate stappen.
Of je vele en lange gevangenisstraffen wil, is een politieke keuze. De wijze waarop je deze straffen uitvoert is dat niet. Vandaag zien we overvolle, onveilige en onhygiënische gevangenissen, waar mensen op de grond slapen zonder recreatiemogelijkheden en zonder toegang tot basiszorg. Dit is onaanvaardbaar en we stelden vast dat het niet verbetert. Het is dan ook onze plicht om de overheid ter verantwoording te roepen.
Gevangenis van Gent als eerste concrete stap
De ingebrekestelling richt zich in eerste instantie op de gevangenis van Gent, één van de meest problematische penitentiaire instellingen in Vlaanderen.
Met een overbevolking van 176 gedetineerden bovenop een capaciteit van 299, een overbevolking van 158,5% en 36 grondslapers, barst het gebouw uit 1862 letterlijk uit zijn voegen.
Maar overbevolking is slechts één aspect van de problematiek. Andere ernstige tekortkomingen maken dat van een menswaardige detentie vaak geen sprake is, waaronder:
- gebrekkige infrastructuur en slechte materiële omstandigheden (sanitair, privacy, verwarming, verluchting, …)
- onvoldoende toegang tot medische, psychiatrische en psychologische zorg
- een ontoereikend detentieregime met beperkte toegang tot buitenlucht, activiteiten en re-integratie
- een gebrek aan aangepaste zorg voor geïnterneerden
Oproep tot concrete en afdwingbare maatregelen
Met deze ingebrekestelling vragen we dat de Belgische Staat doeltreffende maatregelen neemt om een einde te maken aan de onwettige situatie en de schendingen van fundamentele rechten van gedetineerden en geïnterneerden.
Daarbij wordt uitdrukkelijk verzocht om een duidelijke uitvoeringskalender en transparantie over hoe de voorgestelde maatregelen effectief tot verbetering zullen leiden.
Indien een tijdige, concrete en afdoende remediëring uitblijft, zullen we niet aarzelen om verdere stappen te zetten en een gerechtelijke procedure te initiëren en de Belgische Staat dagvaarden.
Lees ook
Nieuwe visitatieronde stafhouders onthult steeds grotere gevangenisproblematiek
Net als in 2024 brachten alle stafhouders op 10 december 2025, de Internationale dag van de Mensenrechten, een bezoek aan één of meerdere penitentiaire inrichtingen binnen hun werkgebied. We hebben hun – helaas overwegend negatieve – bevindingen verzameld in één rapport.
Bezoek stafhouders onthult schrijnende omstandigheden in gevangenissen
Op 10 december 2024, de Internationale Dag van de Mensenrechten, brachten de stafhouders van alle Belgische balies een bezoek aan één of meerdere penitentiaire inrichtingen binnen hun werkgebied. Zij oefenden daarmee voor het eerst hun nieuwe visitatierecht uit zoals bepaald in de Basiswet betreffende het gevangeniswezen. Lees hun bevindingen?
Ook interessant
Comité van Ministers streng over toestand Belgische gevangenissen
Het Comité van Ministers van de Raad van Europa heeft een nieuwe beslissing met aanbevelingen gepubliceerd over de gebrekkige implementatie van het Vasilescu-arrest over de overbevolking en de erbarmelijke leefomstandigheden in de Belgische gevangenissen.
Het Comité heeft duidelijk rekening gehouden met de input die we voorafgaand via een Rule 9 bijdrage hebben overgemaakt.
Partijen moeten in staat blijven hun rechter te kennen
We hebben een kritisch advies geschreven bij het wetsvoorstel over de bescherming van magistraten en griffiers via het afschermen van hun identiteit. We vinden de voorgestelde regeling onverenigbaar met de fundamenten van een eerlijk proces en hekelen de manke argumentatie en rechtsvergelijking.