Grondwettelijk Hof vernietigt delen van terugkeerwet en stelt prejudiciële vragen aan HvJ
Het Grondwettelijk Hof sprak zich in In arrest nr. 89/2026 van 16 juli 2026 uit over de wet van 12 mei 2024, die het terugkeerbeleid voor vreemdelingen zonder wettig verblijf moest versterken. Het Hof vernietigt enkele bepalingen van de wet en stelt twee prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ) over de verenigbaarheid van een verplicht medisch onderzoek met het Unierecht.
Verplicht medisch onderzoek tijdens pandemie
De wet van 12 mei 2024 tot wijziging van de Verblijfswet en Opvangwet en van bepaalde andere categorieën van vreemdelingen inzake het aanklampend terugkeerbeleid (BS 10 juli 2024) voorziet dat vreemdelingen, in het kader van een terugkeer- of overdrachtsprocedure tijdens een noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid (zoals een pandemie), kunnen verplicht worden om een medisch onderzoek te ondergaan, eventueel onder dwang.
Het Grondwettelijk Hof twijfelt of een dergelijke maatregel verenigbaar is met de Terugkeerrichtlijn en met het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Daarom legt het Hof hierover twee prejudiciële vragen voor aan het HvJ. Een definitief oordeel over deze regeling volgt pas nadat het HvJ zich heeft uitgesproken.
Vernietiging van vermoeden van onderduiken
Het Hof vernietigt de bepaling die een vreemdeling automatisch als “ondergedoken” beschouwt wanneer hij niet meewerkt aan een verplicht medisch onderzoek of aan een intensief begeleidingstraject, maar wel op zijn opgegeven verblijfplaats blijft. Volgens het Hof is een dergelijk vermoeden niet redelijk verantwoord.
Belangrijke verduidelijking over medewerkingsplicht
Verder preciseert het Hof dat de wettelijke verplichting om mee te werken aan een terugkeerprocedure niet geldt voor vreemdelingen die een schorsend beroep tegen een terugkeerbeslissing hebben ingesteld. Zij mogen immers voorlopig op het Belgisch grondgebied blijven en kunnen niet worden aangespoord om de bestreden terugkeerbeslissing vrijwillig uit te voeren zolang dat beroep hangende is.
Meer alternatieven voor detentie vereist
Het Hof vernietigt ook de regeling inzake alternatieven voor detentie. De wetgever had slechts twee alternatieven voorzien: een meldplicht en het aanwijzen van een verblijfplaats. Volgens het Hof had de wetgever daarnaast ook de mogelijkheid moeten opnemen om de vreemdeling te verplichten identiteits- of reisdocumenten in bewaring te geven als minder dwingende maatregel.
Lees het arrest
Lees ook
OVB waarschuwt voor disproportioneel wetsontwerp woonstbetredingen
Op 23 juni 2026 werden wij gehoord in de Kamercommissie Binnenlandse Zaken over het wetsontwerp dat woonstbetredingen mogelijk maakt in het kader van het vreemdelingenrecht. Net zoals Avocats.be gaven wij advies, vertegenwoordigd door Kati Verstrepen, voorzitter van onze commissie migratierecht.
Dit moet u weten over het Migratiepact
Op 14 mei 2024 keurde het Europees Parlement het Asiel- en Migratiepact (Pact) goed. Het Pact bestaat uit een reeks regels over migratie en een gemeenschappelijk asielstelsel voor de Europese Unie. Die regels staan in 1 richtlijn en 8 verordeningen die vanaf 12 juni 2026 in werking zijn.
Gewijzigde procedures Raad voor Vreemdelingenbetwistingen
Vanaf 12 juni 2026 treden belangrijke wijzigingen in werking in de procedures voor de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RvV). Die vloeien voort uit het Europees Asiel- en Migratiepact en zullen een aanzienlijke impact hebben op de praktijk.
Ook interessant
Oproep: deel uw ervaringen met EUAA-ambtenaren bij het CGVS
Wij ontvangen graag uw ervaringen als advocaat over de tussenkomst van EUAA-ambtenaren tijdens gehoren bij het CGVS. Die meldingen moeten toelaten mogelijke knelpunten in kaart te brengen en, waar nodig, gericht overleg te voeren met de betrokken instanties.
Lijst met contactpersonen Dienst Vreemdelingenzaken geüpdatet
De lijst met contactgegevens van uw contactpersonen bij de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) werd geüpdatet naar de meest recente versie.