Beleidsverklaring Justitie bevat veel positieve zaken waarop gebouwd kan worden
De beleidsverklaring van de minister van Justitie Annelies Verlinden bevat verschillende initiatieven die we positief onthalen. De minister zet in op het moderniseren van ons rechtssysteem. Ze focust daarbij op drie werven: een toegankelijke en moderne Justitie voor elke burger (1), veiligheid als basis (2), en een humaner detentiebeleid (3).
Als Orde van Vlaamse Balies lezen we de verklaring met bijzondere aandacht voor zowel de juridische bijstand van slachtoffers als digitalisering.
Juridische bijstand versterkt
De versterkte bescherming van slachtoffers staat in de beleidsverklaring centraal. De minister wil garanderen dat slachtoffers van ernstige delicten adequate ondersteuning krijgen – zowel juridisch als psychologisch – en daarbij hun privacy strikt waarborgen. Daarnaast worden er initiatieven gepresenteerd voor geïntegreerde aanspreekpunten in rechtbanken, die zorgen voor betere begeleiding in elke fase van de procedure. We leveren graag onze bijdrage aan het voorstel om de bijstand door een advocaat aan die slachtoffers, zowel voor als tijdens hun verhoor te verzekeren, via een permanentiesysteem. Echter attenderen we in dat kader wel op de achterstand van het Slachtofferfonds die dringend moet worden weggewerkt. Het Fonds doet er nog steeds twee jaar over om aanvragen te behandelen. Dat is lang, zeker omdat het de laatste stap is in een vaak al jaren aanslepende juridische procedure.
Verder wordt er ingezet op een multidisciplinaire aanpak die niet alleen de juridische, maar ook de maatschappelijke en psychosociale dimensies van hulpverlening in ogenschouw neemt. We moedigen de verdere uitrol aan van laagdrempelige projecten die juridische dienstverlening en hulpverlening samenbrengen, zoals het Lawyers Victims Assistance-project aan de balie van Brussel. Bij die multidisciplinaire aanpak is het echter essentieel dat de kernwaarden van de advocatuur – onafhankelijkheid en beroepsgeheim – behouden blijven.
De uitbreiding van de tweedelijnsbijstand naar alternatieve vormen van geschillenbeslechting ontvangen we eveneens positief. Een zorgvuldige implementatie kan leiden tot een toegankelijker en doeltreffender systeem voor conflictoplossing, zonder de kwaliteit van de dienstverlening in het gedrang te brengen.
Digitalisering
De beleidsnota ziet een digitale transformatie gebouwd op een duurzame visie die de grenzen van een enkele legislatuur overschrijdt. De minister zet onder andere in op de versnelling van procedures en de toegankelijkheid voor zowel rechtzoekenden als juridische professionals te verbeteren. Het vernieuwde Just-on-web portaal dient als centraal toegangspunt voor informatie en interactie binnen het juridische systeem. Dat vraagt om een gedragen en realistische langetermijnstrategie, gerealiseerd via transversale en intensieve samenwerking. De Orde van Vlaamse Balies werkt daar graag aan mee. We pleiten er wel voor dat er binnen de FOD Justitie één gecentraliseerd aanspreekpunt is dat samen met de actoren van Justitie (onder wie advocaten, magistraten, griffiers, notarissen en gerechtsdeurwaarders) de visie op en de voortgang van de digitaliseringsprojecten bewaakt.
Het voorgestelde evidence-based beleid, dat gebaseerd is op verbeterde dataverzameling en statistisch onderzoek, kan bijdragen aan een verhoogde effectiviteit. De minister richt zich daarbij op het strafrechtelijke beleid, maar als OVB beschouwen wij dat breder. Het is bijvoorbeeld belangrijk voor het verbeteren van de doorlooptijden van procedures dat wij aan de hand van objectieve parameter beter de aard het belang en het verloop van burgerlijke rechtsgedingen in kaart kunnen brengen. Dat helpt ons bijvoorbeeld ook om te doorgronden waarom er in België aanzienlijk meer wordt geprocedeerd in burgerlijke zaken dan in onze buurlanden. Onderzoek en data-analyse kunnen bovendien duidelijkheid verschaffen over het al dan niet bestaan van klassenjustitie in België, en, indien bevestigd, hoe deze zich uit en welke maatregelen er vanuit wetenschappelijk onderzoek genomen moeten worden.
Ook de verdere optimalisering en een betere wettelijke omkadering van digitale platformen, zoals JustRestart, bieden mogelijkheden voor meer transparantie en efficiëntie.
Conclusie
We zien veel positieve impulsen voor een modern en toegankelijk rechtssysteem. Tegelijkertijd zullen wij constructief kritisch blijven op de uitvoering, zodat de belangen van zowel de rechtzoekenden als de advocaten gewaarborgd blijven. Er moet ook nog ruimte gemaakt worden voor innoverende ideeën die hun weg kunnen vinden naar Justitie
Samen kijken we met belangstelling naar de verdere ontwikkeling van het beleidsplan.
Ook interessant
Save the date: Advocatenrun 2026 op zondag 7 juni
Zet zondag 7 juni 2026 alvast in uw agenda! De Advocatenrun keert terug naar het Afrikapaleis in Tervuren voor een dag vol sport, plezier en gezonde competitie. Inschrijven kan vanaf midden april, dus hou uw agenda klaar.
Verslag algemene vergadering maart 2026
In een videoverslag vertelt bestuurder Nadia Van Baelen u wat er besproken en beslist werd op de algemene vergadering van 25 maart 2026.