Rechtspraak-advocatuur Rechtsbijstandsverzekering en vrije keuze van advocaat
Het Hof van Justitie heeft op 7 april 2016 in twee arresten geoordeeld dat het begrip “administratieve procedure” in de zin van artikel 4, lid 1, a) van richtlijn 87/344 – dat de vrije keuze van advocaat in het kader van een rechtsbijstandsverzekering oplegt - niet beperkt is tot gerechtelijke procedures in bestuursaangelegenheden.
Auteur
Merve Köse
Auteur
Dominique Dombret
Rolnummer: C 2016-218 en C 2016-216
Het Hof van Justitie heeft op 7 april 2016 in twee prejudiciële procedures geoordeeld dat het begrip “administratieve procedure” in de zin van artikel 4, lid 1, a) van richtlijn 87/344 – dat de vrije keuze van advocaat in het kader van een rechtsbijstandsverzekering oplegt - niet beperkt is tot gerechtelijke procedures in bestuursaangelegenheden.
Uitdrukkelijk bepalen dat de verzekerde vrij is een vertegenwoordiger te kiezen
In de eerste plaats herinnert het Hof eraan dat volgens artikel 4, lid 1, a) van richtlijn 87/344 in elke rechtsbijstandsverzekeringsovereenkomst uitdrukkelijk bepaald moet worden dat de verzekerde vrij is om een vertegenwoordiger te kiezen, indien een vertegenwoordiger wordt gevraagd de belangen van de verzekerde in een gerechtelijke of administratieve procedure te verdedigen, te vertegenwoordigen of te behartigen. Uit die bewoording leidt het Hof af dat het begrip “administratieve procedure” gelezen moet worden in tegenstelling tot het begrip “gerechtelijke procedure”.
Wanneer het begrip “administratieve procedure” beperkend geïnterpreteerd zou worden tot gerechtelijke procedures in bestuursaangelegenheden - procedures voor een gerecht in de eigenlijke zin - zou volgens het Hof de betekenis van de uitdrukking “administratieve procedure” ontnomen worden.
Rekening houden met de bewoording, context en doelstelling van de regeling
Verder wijst het Hof erop dat volgens de vaste rechtspraak voor de interpretatie van een bepaling van het Unierecht niet enkel rekening moet worden gehouden met de bewoording ervan, maar ook met de context en de doelstellingen die de regeling nastreeft.
Artikel 4 van richtlijn 87/344 (betreffende de vrije keuze van advocaat) heeft tot doel de belangen van de verzekerde te beschermen. De algemene strekking en de verbindendheid van het recht om zijn advocaat te kiezen, staan in de weg aan een restrictieve interpretatie van artikel 4, lid 1, a) van richtlijn 87/344.
Lidstaten kunnen beperkingen stellen aan de kosten die door de verzekeraars worden vergoed
Tot slot verwijst het Hof naar het arrest Sneller (C-442/12) betreffende de eventuele financiële gevolgen voor de rechtsbijstandsverzekering. Omdat richtlijn 87/344 geen volledige harmonisatie beoogt, kunnen de lidstaten in bepaalde gevallen beperkingen stellen aan de kosten die door de verzekeraars worden vergoed. De vrije keuze van advocaat sluit die mogelijkheid niet uit.
Lees het volledige arrest
Gerelateerd nieuws
Zesde verslag College van Toezicht beschikbaar
Het College van Toezicht van de Vlaamse advocatuur heeft zijn zesde verslag gepubliceerd. Dat geeft een overzicht van de tuchtprocedures tegen Nederlandstalige advocaten in het gerechtelijk jaar dat loopt van 1 september 2024 tot 31 augustus 2025.
Nieuwe regels voor de stage vanaf 1 september 2026
Onze algemene vergadering keurde op 24 juni 2026 een grondige herziening goed van Hoofdstuk 1 van Deel II van de Codex Deontologie voor Advocaten (stage). Lees wat er wijzigt.
Deontologische gedragslijnen voor onderzoekshandelingen door advocaten
Advocaten moeten hun deontologie en de toepasselijke wetsbepalingen naleven wanneer ze als onderdeel van hun beroepsactiviteiten onderzoekshandelingen uitvoeren. Lees onze deontologische gedragslijnen.
OVB herziet essentiële plichten van de advocaat
Op 27 mei 2026 keurde de algemene vergadering van de OVB het reglement goed over de herziening van deel I van de Codex Deontologie voor Advocaten. Dat deel bevat de essentiële plichten van de advocaat. De herziening maakt deel uit van een bredere evaluatie waarbij de bepalingen werden getoetst aan hun actualiteitswaarde, duidelijkheid en evenredigheid.
Sterke opkomst en actuele thema’s op zesde editie Seminarie Tucht
Op donderdag 21 mei 2026 vond in Antwerpen de zesde editie van het Seminarie Tucht plaats. Het seminarie bracht opnieuw een groot aantal actoren uit de tuchtprocedure samen, waaronder stafhouders, leden van de tuchtraden en ondersteunende medewerkers.
Algemene vergadering keurt vernieuwd werkingsreglement goed
Op 25 februari 2026 heeft onze algemene vergadering een volledig herwerkt werkingsreglement goedgekeurd.
Limburgse advocate weggelaten wegens helpen in restaurant: hoe zit dat eigenlijk?
Er is opschudding ontstaan over de beslissing tot weglating van de Limburgse advocate die meewerkt in het restaurant van haar man. Er is gebleken dat er nogal wat verwarring daarrond bestaat, en ook kritiek op de beslissing.
Stel u kandidaat voor het College van Toezicht
Heeft u interesse in de deontologie en het tuchtrecht van de advocatuur? Stel u dan kandidaat om deel uit te maken van het College van Toezicht.
Voortaan jaarlijks twee verplichte vormingspunten: één in deontologie, één in witwaspreventie
Sinds 2 oktober 2025 geldt een nieuwe verplichting voor elke advocaat: jaarlijks minstens één vormingspunt behalen in deontologie én één in witwaspreventie.