Wat verandert er aan de strafuitvoering op 1 september?
Op 1 september wijzigen er enkele zaken rond de wet externe rechtspositie, wet voorlopige hechtenis en de voorlopige invrijheidstelling overbevolking.
Wet externe rechtspositie
Er treedt een nieuwe fase van de wet externe rechtspositie in werking. De wet wordt ook van toepassing voor veroordeelden met een straftotaal van 6 maanden t/m 2 jaar. Dat is het geval voor zover alle straffen van dat straftotaal zijn uitgesproken na 31 augustus 2023. Aanvankelijk was voorzien dat dit van toepassing zou zijn voor alle straffen van 2 jaar of minder, maar de recente SMS IV-wet heeft dat nog voor inwerkingtreding aangepast.
De strafuitvoeringsrechtbank (en niet langer de strafuitvoeringsrechter) wordt bevoegd voor de toekenning van de strafuitvoeringsmodaliteiten op dergelijke korte hoofdstraffen als er aan minstens één van de straffen een terbeschikkingstelling verbonden is.
Wanneer er ten aanzien van een veroordeelde die onder een strafuitvoeringsmodaliteit toegekend door de SUR staat, een nieuwe straf in uitvoering wordt gebracht waardoor hij boven de 3 jaar komt, wordt de SURB ‘van rechtswege’ bevoegd om alle verdere beslissingen in het dossier te nemen. De SUR verliest dus automatisch elke beslissingsbevoegdheid.
Voorlopige hechtenis
Vanaf 1 september wordt er een derde maandelijkse controle door de raadkamer voorzien in het kader van de voorlopige hechtenis. Dat levert volgende kalender op: een eerste controle na 5 dagen, vervolgens drie maandelijkse verschijningen en ten slotte verschijningen om de twee maanden.
Voorts kan het collusiegevaar, met uitzondering van bepaalde feiten, niet meer dienen als motivering voor de handhaving van de voorlopige hechtenis vanaf de tweede maandelijkse verschijning.
Vervroegde invrijheidstelling overbevolking
De tijdelijke maatregel tot vervroegde invrijheidstelling ten gevolge van de overbevolking in de gevangenissen loopt ten einde en wordt niet verlengd.
Die maatregel werd in het leven geroepen tijdens de coronacrisis en werd nadien verlengd, in afwachting van nieuw gecreëerde plaatsen binnen het penitentiaire systeem.
Ook interessant
Het nieuwe Strafwetboek: van wetteksten tot opleidingen
Sinds 1 september 2026 is het nieuwe Strafwetboek van kracht. Om advocaten wegwijs te maken in de hervorming, bundelen wij op één overzichtspagina de belangrijkste wetgeving, praktische informatie en relevante documenten.
Verbod op deelname aan protestbijeenkomsten opnieuw op tafel
We hebben een kritisch advies geschreven bij het wetsvoorstel teneinde een gerechtelijk verbod op deelname aan protestbijeenkomsten mogelijk te maken voor personen veroordeeld wegens geweld of vernielingen tijdens een eerdere protestbijeenkomst (DOC 56-1203).