FAQ btw op erelonen

De identificatie gebeurt door de activering als btw-nummer van het aan de advocaat toegekende ondernemingsnummer. Eens geactiveerd, dient het nummer steeds vermeld als ‘BTW BE (nummer KBO)’, of bij rechtspersonen gevolgd door de vermelding van de zetel van de rechtbank van het ambtsgebied waarbinnen de rechtspersoon haar zetel heeft. Bijvoorbeeld: ‘BTW BE 0866.418.153 RPR Gent’.

Volgend onderscheid dient te worden gemaakt, waarbij het vooral gaat om de vraag wie zich moet laten identificeren als btw‑belastingplichtige en wanneer.

Het advocatenkantoor/de associatie zelf 

Een advocatenkantoor - ongeacht of het gaat om een natuurlijke persoon, vennootschap, associatie met of zonder rechtspersoonlijkheid - moet altijd worden geïdentificeerd als btw‑plichtige met recht op aftrek. Alle vergoedingen die het kantoor aanrekent aan cliënten zijn btw‑belast (21%).

Wanneer het kantoor lid is van een kostengroepering met gemeenschappelijke naam, wordt die groepering zelf btw‑plichtig en factureert zij haar kosten aan de advocaten door met btw.

Bij lidmaatschap van een kostengroepering zonder gemeenschappelijke naam wordt de groepering zelf niet beschouwd als belastingplichtige.

De advocaat‑vennoten binnen een associatie

Wanneer de vennoot enkel als werkende vennoot werkzaam is in de associatie, eist de btw‑administratie niet dat hij zich afzonderlijk identificeert. De associatie zelf wordt dan beschouwd als de belastingplichtige, niet de individuele vennoot.

Een vennoot moet zich wel identificeren als btw‑belastingplichtige wanneer hij naast zijn werk als vennoot ook eigen cliënten heeft waarvoor hij advocatendiensten verricht.

Advocaat‑medewerkers en stagiairs

Deze behoren formeel niet tot de ‘associatie’ als vennootschapsstructuur, maar vaak werken zij binnen een associatie. Zij zijn altijd afzonderlijk belastingplichtig en moeten zich wel individueel identificeren. Hun prestaties aan het kantoor zijn daarom btw‑belast.

Zij kunnen evenwel ook kiezen voor de bijzondere regeling, die bedoeld is om hun btw-verplichtingen tot een minimum te herleiden. Dit is een vrijwillige, administratief vereenvoudigde btw‑regeling voor advocaat‑stagiairs en advocaat‑medewerkers die enkel btw‑plichtige prestaties verrichten voor het advocatenkantoor waarbij zij zijn aangesloten.

E‑facturatie is het verzenden en ontvangen van facturen in een gestructureerd elektronisch formaat (bv. Peppol‑BIS), zodat boekhoudsoftware ze automatisch kan verwerken. Peppol is het beveiligde Europese netwerk waarlangs deze gestructureerde facturen worden uitgewisseld via een access point.

Vanaf 1 januari 2026 zijn Belgische btw‑plichtige ondernemingen verplicht om hun B2B‑facturen gestructureerd en elektronisch uit te reiken. Deze verplichting geldt ook voor advocaten wanneer zij factureren aan btw‑plichtige cliënten. De Peppol‑verplichting geldt enkel voor binnenlandse B2B. Voor buitenlandse btw‑plichtigen (EU/niet‑EU) blijft de normale facturatieregeling gelden. Peppol gebruiken mag, maar is niet verplicht.

Voor facturatie aan niet‑btw‑plichtige cliënten, zoals particulieren, geldt deze verplichting niet. Advocaten moeten evenwel wel in staat zijn om gestructureerde elektronische facturen te ontvangen van btw‑plichtige leveranciers.

Gestructureerde elektronische facturatie houdt in dat facturen worden verzonden en ontvangen in een gestandaardiseerd elektronisch formaat dat automatisch kan worden verwerkt door boekhoud‑ en facturatiesystemen. Onder elektronische facturatie wordt niet verstaan het verzenden van een pdf‑factuur per e‑mail, maar wel het verzenden en ontvangen van gestructureerde elektronische facturen via een beveiligd netwerk.

In België gebeurt dit via het Peppol ‑netwerk (Pan‑European Public Procurement Online), waarbij gebruik wordt gemaakt van het gestandaardiseerde Peppol‑Bis‑formaat.

Om elektronische facturen via Peppol te verzenden en te ontvangen, moet een advocatenkantoor aangesloten zijn bij een Access Point Provider en beschikken over software die compatibel is met het Peppol ‑netwerk.

Een Access Point Provider fungeert als tussenpersoon die instaat voor de veilige verzending, ontvangst en validatie van elektronische facturen. Eenmaal aangesloten kan het kantoor communiceren met alle andere deelnemers aan het Peppol ‑netwerk.

Advocatenkantoren moeten hun facturatie‑ en boekhoudsystemen aanpassen zodat zij gestructureerde elektronische facturen zowel kunnen uitreiken aan btw‑plichtige cliënten als kunnen ontvangen van leveranciers. Indien de btw-plichtige cliënt technisch niet in staat is een gestructureerde e-factuur te ontvangen, mag tijdelijk een niet-gestructureerde factuur (bijvoorbeeld een pdf) worden uitgereikt.

Het Koninklijk Besluit van 8 juli 2025 voorziet getrapte forfaitaire geldboeten voor btw‑plichtigen die niet beschikken over de technische middelen om gestructureerde elektronische facturen uit te reiken of te ontvangen:

• € 1.500 bij een eerste overtreding;
• € 3.000 bij een tweede overtreding;
• € 5.000 bij elke volgende overtreding.

De fiscus kan een volgende overtreding pas vaststellen na het verstrijken van een termijn van drie maanden, zodat de belastingplichtige de kans krijgt zich in regel te stellen.

Om de overstap naar elektronische facturatie te ondersteunen, voorziet de wetgever in een tijdelijke verhoogde kostenaftrek van 120% voor bepaalde kosten (zoals software‑abonnementen en advieskosten). De verhoogde kostenaftrek geldt zowel in de personen- als vennootschapsbelasting, maar is uitdrukkelijk beperkt tot kleine vennootschappen. Dit zijn vennootschappen tot en met 50 werknemers, met een maximale jaaromzet van 9 miljoen euro (zonder btw) en een maximaal balanstotaal van 4,5 miljoen euro. In de praktijk dekt dat het grootste deel van de advocatuur. Deze maatregel is tijdelijk en geldt tot eind 2027 (aanslagjaar 2028).

De invoering van Peppol op zich verleent de btw‑administratie geen onbeperkte toegang tot factuurgegevens. Eventuele verdere rapporteringsverplichtingen (zoals e‑reporting) vereisen een afzonderlijke wettelijke basis. Ongeacht eventuele toekomstige ontwikkelingen blijft het essentieel om het beroepsgeheim te respecteren door de inhoud van Peppol‑facturen strikt te beperken.

Via Peppol kan een bijlage, zoals een pdf met algemene voorwaarden, worden meegestuurd en kan in de gestructureerde velden van de factuur naar die bijlage worden verwezen. Peppol wijzigt echter niets aan de basisregels van het contractenrecht. Algemene voorwaarden zijn slechts tegenstelbaar wanneer zij aan de medecontractant zijn meegedeeld en door deze (minstens stilzwijgend) zijn aanvaard. Het meesturen van de algemene voorwaarden via Peppol bewijst wel dat zij aan de medecontractant werden overgemaakt, maar vormt op zich nog geen bewijs van aanvaarding.

De factuur moet steeds de naam of maatschappelijke benaming én het adres van de cliënt bevatten. Wanneer de cliënt een btw‑belastingplichtige is of een niet‑belastingplichtige rechtspersoon met een eigen btw‑identificatienummer (zoals een vzw of een overheidsinstelling), is bovendien de vermelding van het btw‑nummer van de cliënt verplicht.

Het btw-nummer opzoeken kan via:

• Kruispuntbank van Ondernemingen
• VIES-systeem voor bedrijven in de EU

Het is sterk aanbevolen om bij elke nieuwe klant deze controle uit te voeren vooraleer een factuur wordt opgesteld. Onjuiste of onvolledige gegevens op de factuur kunnen leiden tot administratieve sancties of boetes en de weigering van de btw‑aftrek bij de klant. Daarom is het essentieel om de informatie die de medecontractant verstrekt zorgvuldig te verifiëren.

Wanneer een buitenlandse cliënt beschikt over een Belgisch btw‑identificatienummer maar niet in België is gevestigd, is de verplichting om gestructureerde elektronische facturen (Peppol) uit te reiken niet (langer) van toepassing. Deze verplichting blijft daarentegen wel gelden voor buitenlandse belastingplichtigen die over een Belgisch btw‑identificatienummer beschikken én in België zijn gevestigd. Buitenlandse btw‑plichtigen met een Belgisch btw‑nummer zonder vestiging in België vallen dus buiten de verplichting.

De kernregel is de volgende: de cliënt is de persoon met wie de advocaat een contractuele relatie heeft. De factuur moet worden opgemaakt op naam van degene die hem de opdracht heeft gegeven, ongeacht wie de betaling uitvoert. Dit is de medecontractant. De cliënt is immers niet noodzakelijk degene die betaalt.

Naast de klassieke tussenkomsten van verzekeraars (zie verder) bestaan er ook andere situaties waarin een derde de erelonen van de advocaat betaalt zonder dat deze derde cliënt wordt. De circulaire vermeldt in dit verband verschillende voorbeelden, zoals wanneer een werkgever de kosten draagt voor een werknemer, ouders betalen voor hun kind, een bank tussenkomt voor een klant, de overheid de bijstand van een ambtenaar financiert, of een vakbond optreedt voor één van haar leden. In al deze gevallen blijft de werkelijke cliënt steeds de persoon voor wie de advocaat optreedt - degene wiens belangen de advocaat juridisch verdedigt - ongeacht wie de factuur uiteindelijk betaalt. De derde fungeert dan enkel als derde‑betaler, maar is niet de medecontractant van de advocaat.

• Specifieke situatie: verzekeraar

Rechtsbijstandsverzekeraar

Wanneer een rechtsbijstandsverzekeraar de kosten betaalt, blijft de verzekerde de cliënt. Enkel de verzekerde kiest immers vrij zijn advocaat en stelt formeel zijn advocaat aan. Daarom moet de factuur op naam van de verzekerde worden opgemaakt.

De factuur mag vervolgens rechtstreeks aan de verzekeraar worden bezorgd, die optreedt als derde‑betaler. De verzekeraar betaalt het deel van de erelonen en kosten dat onder de polisdekking valt. Eventuele resterende bedragen die niet gedekt zijn, worden rechtstreeks aan de verzekerde gefactureerd.

De btw-administratie aanvaardt dat de verzekeringsnemer (bijvoorbeeld de persoon die de rechtsbijstandsverzekering afsluit ten voordele van zijn bestuurders of personeelsleden) de door de advocaat aan de verzekerde aangerekende btw geheel of gedeeltelijk in aftrek mag brengen, voor zover de verzekerde geen belastingplichtige met recht op aftrek is. In dat geval bezorgt de verzekerde een afschrift van de factuur aan de verzekeringsnemer. Om het recht op aftrek uit te oefenen, stelt de verzekeringsnemer een document op met vermelding ‘Recht op aftrek toegestaan aan de verzekeringsnemer. Verzekerde heeft niet de hoedanigheid van belastingplichtige met recht op aftrek. Beslissing E.T.126.564/2 van 23.09.2016’ en voegt hij daarbij een afschrift van de originele factuur. 

In het kader van e-facturatie wordt aanbevolen om de factuur via Peppol uit te reiken aan de btw‑plichtige cliënt (met beperkte inhoud) en daarnaast een kopie van de factuur rechtstreeks aan de verzekeraar te bezorgen. Op die manier blijft de regeling van derde betaler behouden, zonder afbreuk te doen aan de Peppol‑verplichting of het beroepsgeheim.

Verzekeraar burgerlijke aansprakelijkheid

Wanneer een verzekeraar burgerlijke aansprakelijkheid tussenkomt, kunnen zich drie situaties voordoen die bepalend zijn voor wie cliënt is en op wiens naam de factuur moet worden opgesteld. 

1. Wanneer de BA‑verzekeraar de leiding van het geschil op zich neemt, wordt de advocaat door de verzekeraar aangesteld en is de verzekeringsmaatschappij zijn cliënt. In dat geval moet de factuur op naam van de verzekeraar worden opgemaakt, aangezien zij de contractuele medecontractant is. De verzekeraar betaalt vervolgens de erelonen en kosten die onder de polis vallen.

2. Ligt er echter een belangenconflict tussen de BA‑verzekeraar en de verzekerde, dan hangt de bepaling van de medecontractant af van wie de advocaat heeft aangesteld. Wordt hij door de verzekeraar aangesteld, dan blijft de verzekeraar de cliënt en wordt aan hem gefactureerd. Wordt de advocaat daarentegen door de verzekerde aangesteld omdat deze een eigen fout heeft begaan - bijvoorbeeld bij dronkenschap of een andere uitsluitingsgrond - dan is de verzekerde zijn cliënt en wordt de factuur op zijn naam opgesteld. In gevallen waarin de verzekerde de advocaat aanstelt zonder dat hem een fout treft, bijvoorbeeld wanneer enkel de belangen tussen partijen uiteenlopen, blijft ook hij de medecontractant. De factuur wordt dan eveneens op naam van de verzekerde opgesteld, zelfs wanneer de BA‑verzekeraar een deel van de kosten ten laste neemt.

3. Wanneer de BA‑verzekeraar volledig dekking weigert, is de verzekerde automatisch de cliënt. Hij stelt de advocaat zelf aan, de factuur wordt op zijn naam opgemaakt en hij staat in voor de betaling.

Beroepsaansprakelijkheidsverzekeraar

In het geval van een tussenkomst door een beroepsaansprakelijkheidsverzekeraar aanvaardt de btw-administratie in bepaalde omstandigheden dat de verzekerde moet worden beschouwd als de medecontractant van de advocaat. Om dit te bepalen moet steeds een globale beoordeling worden gemaakt van de concrete feiten die aan het geschil ten grondslag liggen.

Wanneer blijkt dat de advocatendiensten in hoofdzaak worden verleend om te vermijden dat de verzekerde aansprakelijk wordt gesteld en daarbij financiële of reputatieschade zou lijden, kan dit een doorslaggevend element zijn om de verzekerde als cliënt te beschouwen. Het gaat dan om situaties waarin de advocaat de belangen van de verzekerde primair verdedigt, ook al komt de verzekeraar tussen in de kosten.

Daarnaast blijft het in deze context belangrijk om na te gaan wie het initiatief neemt en wie de advocaat daadwerkelijk aanstuurt. De partij die de inhoudelijke instructies geeft, richtlijnen bepaalt en beslissingen neemt in het dossier, speelt een essentiële rol bij het vaststellen wie de echte medecontractant is.

In alle situaties waarin een derde - zoals een verzekeraar - geheel of gedeeltelijk betaalt, mag de factuur rechtstreeks naar deze derde‑betaler worden gestuurd. Belangrijk is wel dat de factuur altijd wordt opgesteld op naam van de juiste medecontractant, namelijk de persoon of instantie die de advocaat daadwerkelijk heeft aangesteld.

• Specifieke situatie: bank/financiële instelling

Bij bepaalde financiële transacties, waarbij u als raadsman in het kader van een overeenkomst tussen drie partijen - de advocaat, de bank en de cliënt van de bank - kan zowel de bank als de cliënt van de bank als uw medecontractant worden beschouwd. Ook hier moet u opnieuw, op basis van een globale beoordeling van de concrete omstandigheden, bepalen welke van beide partijen u als de werkelijke medecontractant dient te herkennen. In de specifieke context van advocatendiensten binnen de financiële en bancaire sector kunnen bovendien bijkomende elementen richtinggevend zijn. Zo kan worden gekeken in welke mate de cliënt van de bank betrokken is bij de keuze van het advocatenkantoor, in welke mate de cliënt overlegt met de bank over de toewijzing van het werk, de inhoud van het mandaat en de honoraria, en welke afspraken tussen bank en cliënt bestaan omtrent het ten laste nemen van de advocatenkosten.

In het bijzonder bij meerpartijenovereenkomsten tussen advocaat, financiële instelling en cliënt van die instelling - bijvoorbeeld in het kader van financieringsoperaties of uitgebreide financiële transacties - is deze beoordeling niet altijd eenvoudig. Wanneer echter blijkt dat de cliënt van de bank in het kader van de transactie een economisch belang heeft of verkrijgt, dan aanvaardt de btw-administratie dat deze cliënt, als economisch reële afnemer van de advocatendiensten, voor btw‑doeleinden als medecontractant wordt beschouwd.

Belangrijk is dat de btw‑positie van de afnemer - met andere woorden, of hij recht heeft op btw‑aftrek of niet - geen criterium mag vormen bij de beoordeling van wie als medecontractant moet worden aangemerkt. Een facturatie die uitsluitend of hoofdzakelijk wordt opgezet om een fiscaal voordeel te creëren, zoals het kunstmatig genereren van een recht op aftrek bij de cliënt en het vermijden van een btw‑kost bij de financiële instelling, vormt een misbruik van recht. Dergelijke artificiële constructies kunnen aanleiding geven tot btw‑navorderingen, verhoogd met boetes en interesten, omdat zij niet overeenstemmen met de economische realiteit en ingaan tegen de doelstellingen van de btw‑wetgeving.

• Specifieke situaties: eerstelijnsbijstand

De juridische eerstelijnsbijstand wordt georganiseerd door de Commissies voor Juridische Bijstand (CJB’s), die ressorteren onder de balies. Advocaten-vrijwilligers hoeven op het formulier met hun juridisch advies bijvoorbeeld niet de naam van de rechtzoekende te vermelden. Zij hebben in dit kader geen eigen cliënteel dat zij zouden kunnen factureren. Zij werken in opdracht van de CJB en worden voor hun prestaties betaald met overheidssubsidies via deze commissie.

De medecontractant van de advocaat voor de prestaties binnen de juridische eerstelijnsbijstand is dus niet de rechtzoekende, maar de betrokken CJB. De advocaat moet zijn factuur dan ook richten aan de CJB, waarbij het bijzonder nultarief wordt toegepast.

De factuur moet altijd worden opgesteld op naam van de persoon met wie de advocaat een contractuele relatie heeft, ook wanneer meerdere personen bij de dienstverlening betrokken zijn.

Dit betekent dat wanneer één dienst wordt geleverd aan meerdere medecontractanten, de advocaat evenveel facturen moet opstellen als er cliënten zijn. Elke factuur vermeldt dan het gedeelte waarvoor die persoon contractueel gehouden is (bijvoorbeeld 50/50, 30/70, …).

Wanneer de advocaat een factuur moet uitreiken op naam van de medecontractant, maar het ereloon wordt betaald door een derde, kan de advocaat de factuur uiteraard rechtstreeks bezorgen aan deze derde betaler.

Een fout in de identificatie van de medecontractant kan belangrijke risico’s met zich meebrengen. Het grootste risico ligt bij de partij die verkeerd wordt vermeld op de factuur.

Btw kan immers alleen worden afgetrokken wanneer de factuur is uitgereikt op naam van de juiste belastingplichtige en een correcte weergave bevat van de uitgevoerde handeling. Als de identiteit of het adres van een partij onjuist vermeld is, kan de medecontractant de btw niet in aftrek brengen. Dit kan zelfs aanleiding geven tot btw‑navorderingen, inclusief boetes en interesten.

Wanneer er een fout is gemaakt in de identificatie van de medecontractant, moet zowel een creditnota worden opgesteld voor de foutief aangeduide partij als een nieuwe, correcte factuur voor de juiste medecontractant. Dit zorgt voor extra administratieve lasten.

Een verkeerd geïdentificeerde medecontractant kan bovendien leiden tot mogelijke aansprakelijkheid van de advocaat, indien hierdoor schade ontstaat (bijvoorbeeld verlies van btw‑aftrek).

Ja. Advocaten zijn, net als andere btw-plichtigen, gehouden om een jaarlijkse klantenlisting in te dienen voor btw-plichtige cliënten wanneer de wettelijke voorwaarden vervuld zijn. Het Grondwettelijk Hof heeft in arrest nr. 43/2019 van 14 maart 2019 geoordeeld dat deze verplichting niet strijdig is met het beroepsgeheim. Hoewel de identiteit van een cliënt en het feit dat een beroep wordt gedaan op een advocaat in beginsel onder het beroepsgeheim vallen, achtte het Hof de inmenging verantwoord door het doel om de correcte inning van de btw te verzekeren en belastingontduiking te bestrijden. Daarbij wees het Hof ook op de wettelijke geheimhoudingsplicht die rust op de btw-administratie.

Enkel het originele exemplaar van de factuur kan dienen voor de uitoefening van het recht op aftrek. Op alle andere exemplaren moet uitdrukkelijk worden vermeld dat het om een ‘dubbel’ of een ‘duplicaat’ gaat.

Bij verlies van de originele factuur mag de leverancier (u dus) deze vervangen door een dubbel dat in alle opzichten identiek is aan het oorspronkelijke stuk (ook wat de datum betreft). Dit dubbel moet worden aangevuld met de vermelding: ‘Dubbel uitgereikt op vraag van de klant ter vervanging van de verloren of teloor gegane originele factuur’.

Het dubbel wordt gedagtekend op de datum van uitreiking.

Wanneer een fout wordt vastgesteld op een reeds uitgereikte factuur, voorziet het btw‑recht slechts één correcte werkwijze om deze recht te zetten. Een oorspronkelijke factuur mag nooit worden aangepast, vervangen, opnieuw verstuurd of uit de nummering verwijderd. Evenmin mag een nieuwe factuur worden uitgereikt met hetzelfde factuurnummer. Elke verbetering moet steeds gebeuren door eerst een creditnota (negatieve factuur) uit te reiken, gevolgd door een nieuwe, correcte factuur.

De oorspronkelijke factuur bepaalt het aangiftetijdvak waarin de btw opeisbaar is en waarin deze had moeten worden opgenomen. Ook wanneer die factuur foutief is, blijft de daarop vermelde btw onlosmakelijk verbonden met het aangiftetijdvak waarin de factuur oorspronkelijk werd uitgereikt. Dit tijdvak kan nooit retroactief worden gecorrigeerd.

De uitreiking van een creditnota heeft steeds uitwerking in het lopende aangiftetijdvak en heeft geen impact op het verleden. De foutieve factuur blijft dus behouden in het oorspronkelijke aangiftetijdvak, terwijl zowel de creditnota als de nieuwe, gecorrigeerde factuur worden verwerkt in het aangiftetijdvak waarin de creditnota wordt opgesteld.

De wisselwerking tussen de factuurcorrectie en de btw‑aangifteverplichting bestaat er dan ook in dat correcties uitsluitend via toekomstige aangiften verlopen. De btw‑administratie staat geen retroactieve aanpassingen van afgesloten aangiftetijdvakken toe.

Een fout in een btw‑aangifte kan worden gecorrigeerd door via INTERVAT een nieuwe aangifte in te dienen die de oorspronkelijke aangifte volledig vervangt. Daarbij moet steeds de referentie van de oorspronkelijke aangifte worden vermeld en moeten alle gegevens voor het betrokken tijdvak opnieuw worden opgenomen, inclusief de gegevens die in de eerste aangifte reeds correct waren. In het vak ‘commentaar’ kan worden verduidelijkt dat het om een gecorrigeerde en correcte aangifte gaat, zodat voor de btw‑administratie geen twijfel bestaat over welke aangifte als definitief moet worden beschouwd. Vanaf 1 januari 2025 kan geen verbeterde aangifte meer worden ingediend na het verstrijken van de wettelijke indieningstermijn. Indien de fout pas wordt ontdekt na het verstrijken van de indieningstermijn, dient de correctie te worden opgenomen in de eerstvolgende btw‑aangifte.

Wanneer een fout wordt vastgesteld op een reeds uitgereikte factuur, moet deze steeds worden rechtgezet via de uitreiking van een verbeterend stuk, met name een creditnota. Het opstellen van een creditnota is onder meer verplicht wanneer de oorspronkelijke factuur een fout bevat (zoals een verkeerd bedrag, een onjuiste btw‑voet of ontbrekende gegevens), wanneer een levering of dienst geheel of gedeeltelijk wordt geannuleerd, wanneer na facturatie een korting of commerciële tegemoetkoming wordt toegekend, of wanneer een vordering definitief oninbaar wordt, bijvoorbeeld in geval van faillissement.

Elke creditnota moet uitdrukkelijk verwijzen naar de oorspronkelijke factuur en minstens het factuurnummer, de factuurdatum en het bedrag of gedeelte van het bedrag vermelden dat wordt gecorrigeerd. Op die manier blijft de facturatie correct traceerbaar en kunnen zowel de btw‑verplichtingen als het recht op aftrek op een correcte wijze worden gecontroleerd.

De betaling van btw wordt sinds de hervorming van de btw-ketting geïntegreerd in een systeem van provisierekeningen en automatische aanrekening. Dit houdt in dat de beschikbare tegoeden op de provisierekening automatisch worden gebruikt om verschuldigde btw te betalen. De belastingplichtige dient in de praktijk slechts het netto te betalen saldo te vereffenen. De btw plichtige kan zijn positie opvolgen via MyMinfin.

Neen. De vroegere verplichting om periodieke btw-voorschotten te betalen werd afgeschaft. De belastingplichtige betaalt in principe het saldo dat voortvloeit uit de periodieke btw-aangifte. Sinds de hervorming van de btw-keten worden betalingen en btw-tegoeden beheerd via de btw-provisierekening. Eventuele tegoeden kunnen automatisch worden aangewend voor openstaande btw-schulden of, onder voorwaarden, worden teruggevraagd.

De zomerregeling was een jaarlijkse administratieve versoepeling van de FOD Financiën waarbij ondernemingen extra tijd krijgen om hun btw‑aangiften in te dienen tijdens de zomermaanden juli en augustus. De zomerregeling is evenwel afgeschaft vanaf 1 mei 2026. Er geldt sindsdien geen algemene verlenging meer van de indieningstermijn voor btw-aangiften tijdens de zomermaanden.

Self‑billing betekent dat de klant de factuur opstelt in naam en voor rekening van de leverancier of dienstverrichter. In plaats van dat de advocaat als dienstverlener zelf een factuur uitreikt, maakt de klant de factuur voor hem op, volgens vooraf overeengekomen voorwaarden. Self‑billing is volledig wettelijk toegestaan op voorwaarde dat er een voorafgaand akkoord bestaat tussen beide partijen, elke factuur door de leverancier of dienstverrichter wordt goedgekeurd (uitdrukkelijk of stilzwijgend) en de facturen alle wettelijke vermeldingen bevatten.

Bij een advocatenpraktijk betekent deze regeling dat niet de medewerker zelf een factuur uitreikt aan de associatie, maar dat de associatie een ‘aankoopfactuur’ opstelt en uitreikt in naam van de medewerker. De associatie kan dit efficiënter doen omdat zij beschikt over alle gegevens omtrent de werkelijk geleverde prestaties, bijvoorbeeld op basis van het tijdsregistratiesysteem. Voor advocaat‑medewerkers en advocaat‑stagiairs die onder de bijzondere regeling vallen, is self‑billing verplicht. Het kantoor moet in hun naam facturen opmaken (self‑bills), met de vermelding: ‘btw verlegd – Circulaire AAFisc nr. 47/2013’. Self‑billing vormt voor advocatenkantoren een administratieve vereenvoudiging en zorgt voor een uniforme facturatie van alle medewerkers.

Ook wanneer een kantoor samenwerkt met grote institutionele klanten (zoals verzekeraars, banken, overheidsinstanties of grote ondernemingen met eigen administraties) die vaak met eigen facturatiesystemen werken, wordt self‑billing toegepast. In zulke gevallen kan self‑billing een aanzienlijk administratief voordeel opleveren.

In het kader van de self‑billingregeling laat de btw‑administratie onder welbepaalde voorwaarden toe dat de btw wordt verlegd naar de afnemer, die tevens degene is die de self‑bill opstelt. De afnemer draagt in dat geval de btw af in plaats van de dienstverrichter. Dit biedt het voordeel dat er geen voorfinanciering van btw moet gebeuren. Deze verlegging is van toepassing wanneer voor medewerkers en stagiairs wordt gekozen voor de bijzondere regeling. Wanneer de btw wordt verlegd, moet de self‑bill ook de vermelding ‘btw verlegd’ bevatten.

Bij self-billing via Peppol blijft het de opdrachtgever (het kantoor) die de factuur opstelt. Peppol wijzigt de rol van de factuuropsteller niet, ze faciliteert de technische transmissie van de factuur.

Het proces verloopt als volgt:

• het kantoor genereert de self-billed factuur en verstuurt deze via zijn Access Point naar het Access Point van de advocaat-medewerker.
• de advocaat-medewerker ontvangt en verwerkt de factuur in zijn systeem.

Vanaf 1 mei 2026 wordt de btw-rekening-courant afgeschaft en vervangen door een btw-provisierekening. De btw-provisierekening is een digitale rekening waarop btw-tegoeden en betalingen worden beheerd.

Op deze rekening worden onder meer de niet-terugbetaalde btw-tegoeden en de bedragen die beschikbaar zijn voor de betaling van toekomstige btw-schulden geboekt. De administratie gebruikt deze bedragen automatisch voor de aanzuivering van verschuldigde btw. De belastingplichtige kan deze rekening raadplegen via MyMinfin.

Zowel btw-tegoeden uit een periodieke btw-aangifte als op de btw-provisierekening kunnen voor betaling teruggevraagd worden. Om terugbetaling te krijgen van het btw-tegoed uit de btw-aangifte moeten wel de nodige voorwaarden vervuld zijn (tijdig ingediende aangifte van de periode zelf en van de vorige zes maanden of twee kwartalen, minstens 50 euro, tijdig doorgeven van geldig bankrekeningnummer en tijdig antwoord in geval van een vraag om inlichtingen over het tegoed). Wanneer alle voorwaarden vervuld zijn, volgt de overschrijving, tenzij aanwending of inhouding voor andere schulden.

Wanneer een advocaat van een cliënt een bedrag in contanten ontvangt ter gelegenheid van een consultatie, is hierover btw verschuldigd, ongeacht of het bedrag wordt beschouwd als ereloon of provisie. 

In het uitzonderlijke geval dat de cliënt die in contanten betaalt een btw‑plichtige is of een niet‑btw‑plichtige rechtspersoon (zoals bepaalde overheidsinstanties), moet de advocaat een factuur uitreiken voor het ontvangen bedrag. Deze factuur moet uiterlijk worden uitgereikt op de 15de dag van de maand die volgt op de maand waarin het bedrag in contanten werd ontvangen. Op de factuur moeten het eigenlijke ereloon of de provisie (maatstaf van heffing) en de verschuldigde btw (tarief en bedrag) afzonderlijk worden vermeld. 

Bij een particuliere cliënt is een advocaat niet verplicht om een factuur uit te reiken - al mag dat uiteraard wel. Wanneer geen factuur wordt uitgereikt, moet bij ontvangst van het contante bedrag een ontvangstbewijs worden afgegeven. Dat ontvangstbewijs moet overigens altijd worden uitgereikt voor contante betalingen, zelfs aan een btw‑plichtige of een rechtspersoon, ook wanneer later alsnog een factuur wordt uitgereikt. 

Hoewel de btw‑wetgeving strikt genomen geen verplichting oplegt om een ontvangstbewijs uit te reiken, bestaat die verplichting wel in het kader van de directe belastingen. Daarnaast bepaalt KB nr. 1 inzake btw dat boekhoudkundige inschrijvingen moeten worden ondersteund door verantwoordingsstukken. Een ontvangstbewijs geldt zonder twijfel als zo’n verantwoordingsstuk.

Wanneer u een provisie vraagt voor nog te leveren prestaties aan een Belgische btw-plichtige cliënt of aan een niet-btw-plichtige rechtspersoon, zoals bepaalde overheidsinstellingen, wordt de btw verschuldigd op het moment dat de provisie of het voorschot wordt betaald. Dit geldt eveneens wanneer de provisie wordt gevraagd aan een particulier, ongeacht diens nationaliteit of woonplaats.

Het is aangewezen om vooraf een uitnodiging tot betaling (provisienota) aan de cliënt te sturen, waarop enkel het totaalbedrag wordt vermeld, zonder uitsplitsing tussen btw en maatstaf van heffing. Na betaling door de cliënt moet u uiterlijk op de 15de dag van de maand die volgt op de betaling een factuur uitreiken. Deze factuur moet een uitsplitsing bevatten van het ontvangen bedrag in de maatstaf van heffing en het btw-bedrag, wanneer de cliënt btw-plichtig is of een niet-btw-plichtige rechtspersoon betreft.

Wanneer u bijvoorbeeld een provisie van 2.500 euro exclusief btw wilt vragen, stelt u eerst een provisienota op waarin de cliënt wordt uitgenodigd om het globale bedrag van 3.025 euro te betalen. Op de provisienota hoeft u geen opsplitsing te maken tussen de provisie exclusief btw en de btw. Nadat het bedrag is ontvangen, moet u wel een factuur uitreiken waarin deze opsplitsing duidelijk wordt vermeld, namelijk 2.500 euro provisie en 525 euro btw.

Wanneer de cliënt een particulier is, bent u niet verplicht een factuur uit te reiken. U mag dit wel doen nadat u de betaling hebt ontvangen. Als u kiest voor het uitreiken van een factuur, kunt u ofwel het ontvangen bedrag uitsplitsen in de maatstaf van heffing (de provisie) en de verschuldigde btw, ofwel enkel het totale bedrag inclusief btw vermelden. In dat laatste geval moet u wel het toepasselijke btw‑tarief opnemen én de vermelding: ‘Verrichting met een particulier. Prijs gefactureerd inclusief btw’.

Wanneer u een provisie aanrekent aan een Belgische btw‑plichtige cliënt of aan een niet‑btw‑plichtige rechtspersoon en u verzendt geen provisienota of uitnodiging tot betaling maar kiest ervoor om de provisie voorafgaand aan de betaling te factureren, dan is btw verschuldigd op het moment van het uitreiken van die factuur. De btw wordt dus opeisbaar louter door het opstellen van de factuur waarin de provisie wordt aangerekend. De verschuldigde btw moet worden opgenomen in de btw‑aangifte van de maand of het kwartaal waarin de factuur werd uitgereikt. De btw moet vervolgens uiterlijk op de 20e dag (de 25e dag voor kwartaalaangevers) van de maand waarin die btw‑aangifte moet worden ingediend aan de Staat worden doorgestort. Dit geldt ook wanneer de cliënt op dat ogenblik de verschuldigde btw nog niet heeft betaald.

Er is in principe géén btw verschuldigd over een provisie die louter de rol van waarborg (zekerheid) vervult in het kader van contentieux‑dossiers. Zolang de provisie geen betaling voor een prestatie vormt, maar enkel een zekerheidsstelling, is er geen oorzaak van btw‑opeisbaarheid.

Om provisies als waarborgen te kunnen behandelen zonder dat btw onmiddellijk opeisbaar wordt, moeten de volgende voorwaarden cumulatief vervuld zijn:

1. De provisies moeten worden gestort op een aparte bankrekening van het advocatenkantoor (cliënten- of derdenrekening) en mogen slechts worden afgeboekt in de mate dat zij effectief worden aangewend voor de betaling van geleverde prestaties. De deontologische regels inzake het beheer van gelden op een derdenrekening moeten daarbij strikt worden nageleefd.

2. De provisies moeten tot op het ogenblik van hun aanwending voor de betaling van advocatendiensten als schuld geboekt blijven op het passief van de balans van het advocatenkantoor.

3. In de algemene voorwaarden van het advocatenkantoor moet duidelijk worden bepaald dat dergelijke provisies de kwalificatie van waarborg hebben en slechts zullen worden gebruikt in de mate dat (eventueel tussentijds) advocatenprestaties worden afgerekend.

4. Indien na afsluiting van de gerechtelijke procedure en de eindafrekening nog provisies openstaan, moeten deze onverwijld worden terugbetaald aan de cliënt.

Indien aan de hierboven vermelde voorwaarden is voldaan, is geen btw verschuldigd op het moment dat de provisie wordt ontvangen. In dat geval wordt de btw pas opeisbaar op het ogenblik waarop zij onder normale omstandigheden opeisbaar zou worden, met name wanneer de dienst werd voltooid of wanneer de periode waarop een (tussentijdse) afrekening betrekking heeft, is verstreken.

Voorbeeld: behandeling van een waarborgprovisie en opeisbaarheid van btw

Wanneer u een bedrag van 15.000,00 euro laat borgen onder de hierboven vermelde voorwaarden, is geen btw verschuldigd bij de ontvangst van dit bedrag. Het bedrag wordt immers geboekt als waarborg op een cliënten- of derdenrekening en blijft op het passief van de balans staan totdat het effectief wordt aangewend voor prestaties. 

Indien u enige tijd later een eerste provisienota uitreikt van 5.000,00 euro exclusief btw, en u vervolgens 6.050,00 euro van de derdenrekening of cliëntenrekening naar de gewone kantoorrekening overboekt, wordt de btw opeisbaar op dat moment. U moet dan 1.050,00 euro btw opnemen in de btw‑aangifte van de maand of het kwartaal waarin de btw opeisbaar werd en deze uiterlijk op de 20e van de daaropvolgende maand (de 25e dag voor kwartaalaangevers) doorstorten aan de Staat.

Wanneer in het aangerekende bedrag voorgeschoten bedragen in de zin van artikel 28, 5° Wbtw zijn inbegrepen (zoals griffierechten, deurwaarderskosten, enz.), is geen btw verschuldigd op deze doorgerekende voorschotten. In dat geval wordt de btw uitsluitend berekend op het deel van het bedrag dat betrekking heeft op de eigenlijke advocatenprestaties. Zo zal in het voorbeeld slechts 840,00 euro btw verschuldigd zijn indien van de provisienota van 5.000,00 euro exclusief btw 1.000,00 euro betrekking heeft op voorschotten en 4.000,00 euro op eigenlijke erelonen.

Wanneer uw prestaties worden verricht ten behoeve van een niet‑particuliere cliënt, bent u verplicht uiterlijk de vijftiende dag van de maand die volgt op het verrichten van de dienst een factuur uit te reiken. Deze factuur moet zowel de maatstaf van heffing, namelijk het ereloon, als het daarop verschuldigde btw‑bedrag vermelden. De verschuldigde btw moet vervolgens worden voldaan uiterlijk bij het verstrijken van de indieningstermijn van de btw‑aangifte over de periode waarin de dienst daadwerkelijk werd verricht, ongeacht of de cliënt het factuurbedrag of de btw reeds heeft betaald.

Wanneer uw cliënt een particulier is en u toch een factuur uitreikt, wordt de btw pas opeisbaar in de periode waarin het ereloon effectief door de cliënt werd betaald. Zolang de particuliere cliënt niet tot betaling overgaat, hoeft er dus geen btw te worden afgedragen. Dit wijkt af van de regeling voor niet‑particulieren, waar de btw verschuldigd wordt door het louter verrichten van de dienst en de verplichte facturatie binnen vijftien dagen daarna.

Wanneer de cliënt het factuurbedrag contant vereffent nadat de factuur reeds werd uitgereikt, moet u een ontvangstbewijs opmaken en aan de cliënt overhandigen. Het is aangewezen in dit ontvangstbewijs te verwijzen naar het nummer van de betreffende factuur. Hoewel de btw‑wetgeving strikt genomen geen verplichting oplegt om een ontvangstbewijs uit te reiken, blijft dit wel verplicht vanuit het oogpunt van de directe belastingen. In de praktijk wordt dan ook steeds een ontvangstbewijs opgemaakt bij contante betalingen van honoraria of kosten, zowel door particulieren als door niet‑particuliere cliënten.

Als algemeen uitgangspunt geldt dat u btw moet berekenen op alles wat u als advocaat ontvangt of moet ontvangen als tegenprestatie voor uw diensten. De btw‑wetgeving omschrijft dit als de ‘maatstaf van heffing’, die in principe het volledige bedrag omvat dat de cliënt betaalt, behoudens een strikt beperkt aantal uitzonderingen. 

De btw-administratie verduidelijkt dat de belasting wordt berekend over alles wat de dienstverrichter als tegenprestatie verkrijgt of moet verkrijgen van degene aan wie de dienst wordt verstrekt en dat alle door de advocaat gemaakte en aan de cliënt doorgerekende kosten tot deze maatstaf behoren. Dat betekent dat het volledige ereloon onder de btw valt, ongeacht de wijze waarop het wordt berekend. Het maakt dus geen verschil of het gaat om een vast ereloon, een ereloon op basis van uurtarieven, een succesfee, een resultaatgebonden vergoeding of een andere variabele formule. Ook alle algemene kosten die u aan de cliënt doorrekent - zoals administratiekosten, kopiekosten, verplaatsingskosten, een kantoorforfait, dossierkosten en communicatiekosten - maken deel uit van de maatstaf van heffing, aangezien deze samen met de hoofddienst worden aangerekend.

Wanneer u provisies of voorschotten ontvangt die fungeren als (gedeeltelijke) betaling voor prestaties, is btw verschuldigd op het ontvangen bedrag vanaf het moment van de betaling. Ook bijkomende vergoedingen zoals abonnementskosten, permanentievergoedingen of andere aanvullende erelonen worden beschouwd als tegenprestatie voor uw diensten en vallen daardoor binnen de btw‑grondslag. 

Niet alle bedragen behoren echter tot de maatstaf van heffing. Sommen die door u worden voorgeschoten in naam en voor rekening van de cliënt vallen buiten de btw‑grondslag, op voorwaarde dat de oorspronkelijke factuur op naam van de cliënt staat en dat u het bedrag zonder enige marge doorrekent. Voorbeelden hiervan zijn rolrechten, griffierechten, registratierechten, deurwaarderskosten op naam van de cliënt, notariskosten of expertisekosten die rechtstreeks betrekking hebben op de cliënt. De rechtsplegingsvergoeding behoort evenmin tot de maatstaf van heffing omdat zij een schadevergoeding is en geen tegenprestatie voor een prestatie. Ook waarborg‑ of zekerheidsprovisies zijn niet aan btw onderworpen zolang zij niet worden aangerekend als betaling voor geleverde diensten.

Zelfs wanneer kosten afzonderlijk of geïndividualiseerd aan de cliënt worden doorgerekend, volgen zij in principe het btw‑regime dat geldt voor de facturatie van de erelonen voor de geleverde advocatenprestaties. Voorwaarde is dat deze kosten onlosmakelijk verbonden zijn met die prestaties, zoals bijvoorbeeld verplaatsingskosten die worden aangerekend voor een bespreking ter plaatse. Ook wanneer dergelijke kosten op zichzelf vrijgesteld zouden zijn van btw, worden zij bij doorrekening in het kader van advocatenprestaties toch aan btw onderworpen. Dit geldt bijvoorbeeld voor bepaalde verzekeringskosten of financiële kosten die functioneel samenhangen met de geleverde diensten. Ook portkosten en postzegels die door de advocaat aan de cliënt worden doorgerekend, zijn in beginsel aan btw onderworpen. Dit geldt zowel wanneer deze kosten deel uitmaken van een forfaitaire brief- of dossierkost als wanneer zij afzonderlijk op de factuur worden vermeld.

Een andere behandeling dringt zich op wanneer kosten werkelijk los van enige advocatenprestatie worden doorgerekend, of wanneer deze kosten voor de cliënt een zelfstandige finaliteit hebben die losstaat van de prestatie die door het ereloon wordt gedekt. In dat geval wordt de advocaat vanuit btw‑oogpunt beschouwd als een commissionair: hij wordt geacht de door hem ontvangen goederen of diensten zelf te hebben geleverd. De btw‑behandeling van elke afzonderlijk doorgerekende kost moet dan op haar eigen merites worden beoordeeld, zowel wat betreft de al dan niet toepasselijkheid van btw als het toepasselijke tarief. Wanneer een kost in die context op zichzelf niet aan btw is onderworpen, blijft de doorrekening daarvan in beginsel eveneens buiten de btw‑heffing, al moet dit altijd concreet worden beoordeeld in functie van de aard van de kost en de omstandigheden van de doorrekening.

De vraag of er sprake is van een afzonderlijke doorgerekende kost dan wel van een kost die deel uitmaakt van de vergoeding voor advocatenprestaties, is telkens een feitenkwestie. Het louter afzonderlijk factureren van dergelijke kosten volstaat op zichzelf niet om deze los te koppelen van de btw‑heffing op het ereloon. Doorslaggevend is de economische realiteit: de mate waarin de kost zelfstandig staat ten opzichte van de hoofdprestatie en voor de cliënt een eigen, afzonderlijk belang heeft.

De doorrekening van door u voor uw cliënt voorgeschoten kosten is niet aan btw onderworpen wanneer aan vier voorwaarden is voldaan: (1) de cliënt moet juridisch schuldenaar zijn van het voorgeschoten bedrag, (2) de kost moet door de derde op naam en voor rekening van de cliënt zijn gefactureerd, (3) u moet de kost daadwerkelijk in naam en voor rekening van de cliënt hebben voorgeschoten en (4) de doorrekening moet gebeuren voor precies hetzelfde bedrag, zonder enige toeslag of marge. Wanneer aan deze voorwaarden is voldaan, gaat het om een loutere financiële verrichting die niet binnen de maatstaf van heffing valt.

Als voorbeelden van dergelijke voorschotten gelden onder meer rolrechten op naam van de cliënt die door u worden betaald, de kosten en erelonen van gerechtsdeurwaarders wanneer deze in naam en voor rekening van de cliënt optreden, de kosten en erelonen van notarissen onder dezelfde voorwaarde en de kosten en erelonen van andere advocaten voor zover zij rechtstreeks op naam van de cliënt handelen en factureren. Dit moet worden onderscheiden van situaties waarin een derde advocaat optreedt als onderaannemer van uw kantoor, want in dat geval bent u zelf de juridische opdrachtgever en kunnen de kosten niet als voorschotten worden beschouwd. Ook belastingen die u in naam en voor rekening van de cliënt betaalt, registratierechten en verzekeringspremies voor een door u afgesloten verzekering op naam en voor rekening van de cliënt kwalificeren als zuivere voorschotten.

De doorrekening van dergelijke op naam en voor rekening van de cliënt voorgeschoten bedragen vereist in principe geen factuur voor btw‑doeleinden, aangezien dit niet als een dienst wordt beschouwd maar als een financiële handeling. Indien toch een document wordt opgesteld, bijvoorbeeld in de vorm van een factuur, debetnota of ander document, is het aangewezen uitdrukkelijk te vermelden dat het om een niet aan btw onderworpen voorschot gaat overeenkomstig artikel 28, 5° van het Btw‑Wetboek. 

Algemene werkingskosten zoals loonkosten of telefoonkosten kunnen daarentegen niet als voorschotten worden aangemerkt, zelfs niet wanneer zij afzonderlijk worden aangerekend, omdat zij geen schulden van de cliënt betreffen.

Omdat een advocaat bij de ontvangst van een provisie niet altijd nauwkeurig kan bepalen welk deel van het ontvangen bedrag bestemd is voor het dekken van werkelijke voorschotten, heeft de btw‑administratie een praktische tolerantie ingevoerd. Zij aanvaardt dat voorlopig 50 procent van de ontvangen provisie buiten de btw kan worden gehouden. Zodra het exacte bedrag van de voorgeschoten sommen gekend is, moet echter een regularisatie worden uitgevoerd zodat enkel de werkelijk aan de cliënt toegerekende voorschotten buiten de btw‑heffing blijven.

Wanneer een gerechtsdeurwaarder optreedt voor één of meerdere van uw cliënten, verricht deze btw‑belaste dienstprestaties ten behoeve van die cliënten. De cliënten treden immers op als verzoekende partij tegenover de gerechtsdeurwaarder. Daarom is het essentieel dat de factuur van de gerechtsdeurwaarder wordt uitgereikt op naam van de betrokken cliënt(en). De factuur moet dus de correcte identificatiegegevens van de cliënt(en) vermelden, zoals naam, adres en - indien van toepassing - het btw‑nummer.

De factuur mag in geen geval op naam van de advocaat worden opgemaakt. Het is wel toegelaten dat de factuur fysiek naar het kantooradres van de advocaat wordt verzonden, bijvoorbeeld om de administratieve opvolging te vergemakkelijken. In dat geval kan de advocaat het betaalde bedrag doorrekenen aan de cliënt als een voorgeschoten kost in de zin van artikel 28, 5° van het Btw‑Wetboek, op voorwaarde dat alle wettelijke voorwaarden voor een zuiver voorschot zijn vervuld.

De algemeen geldende btw‑principes zijn volledig van toepassing op de uitoefening van mandaten over onbeheerde nalatenschappen. De bijzondere regeling voor mandatarissen ‘ad hoc’ of de btw‑vrijstellingen voor maatschappelijk werk of sociale dienstverlening, zoals voorzien in artikel 44, § 2, 2° en 5° van het Btw‑Wetboek, zijn hierop niet van toepassing.

Dit betekent dat de vergoeding die een advocaat ontvangt voor het optreden als curator of gerechtelijk bewindvoerder over een onbeheerde nalatenschap in principe aan 21% btw is onderworpen. Wanneer u optreedt als mandataris in deze context - bijvoorbeeld als curator over een onbeheerde nalatenschap, curator over de roerende goederen of als gerechtelijk bewindvoerder - moet u de gewone btw‑regels toepassen en dus 21% btw aanrekenen op alle vergoedingen die u als tegenprestatie voor uw diensten ontvangt.

Indien de betrokken persoon is overleden en de erfgenamen de nalatenschap hebben verworpen, moet u uw prestaties factureren aan de Belgische Staat, aangezien die in dat geval de rechtsonderhorige is die de nalatenschap beheert.

De btw‑behandeling van deze activiteiten hangt af van de hoedanigheid waarin u optreedt, met name of u handelt als natuurlijke persoon of als rechtspersoon. Wanneer u als natuurlijke persoon zitting neemt in administratieve rechtscolleges, tuchtraden of andere organen van publiek‑ of privaatrechtelijke rechtspersonen, wordt u geacht te functioneren binnen een band van ondergeschiktheid ten aanzien van de rechtspersoon die u het mandaat heeft toevertrouwd. In dat geval wordt u niet geacht zelfstandig te handelen en blijven uw handelingen buiten de werkingssfeer van de btw. Er is dan geen btw verschuldigd op de ontvangen vergoedingen.

Wanneer dergelijke mandaten daarentegen door een rechtspersoon worden uitgeoefend, zijn deze activiteiten principieel aan 21% btw onderworpen.

Wanneer een mandaat binnen een balie, orde of andere beroepsorganisatie intuitu personae wordt toegekend aan een natuurlijke persoon, wordt die natuurlijke persoon geacht het mandaat persoonlijk uit te oefenen. De vergoeding voor dat mandaat komt in beginsel dan ook toe aan de natuurlijke persoon die als mandataris werd benoemd.

De omstandigheid dat de mandataris de ontvangen vergoeding geheel of gedeeltelijk afstaat aan een advocatenvennootschap (retrocessie), betekent op zich niet dat die vennootschap voor btw-doeleinden als verrichter van de mandaatprestatie wordt beschouwd. Voor de toepassing van de btw wordt immers in beginsel gekeken naar wie het mandaat daadwerkelijk uitoefent en niet naar wie uiteindelijk het economische voordeel van de vergoeding geniet.

Indien het mandaat uitsluitend door de natuurlijke persoon wordt uitgeoefend en de advocatenvennootschap zelf geen mandataris is, kan de retrocessie van de vergoeding niet zonder meer worden gelijkgesteld met een door de vennootschap verrichte dienst. Het enkele feit dat de vergoeding geheel of gedeeltelijk bij de vennootschap terechtkomt, volstaat dus niet noodzakelijk om daaruit af te leiden dat de vennootschap btw moet aanrekenen op de mandaatvergoeding (Brussel, 4 mei 2016.

De verrichtingen die plaatsvinden via de derdenrekening zijn niet aan btw onderworpen, omdat zij geen vergoeding vormen voor een advocatendienst maar louter betrekking hebben op het tijdelijk beheren van gelden die toekomen aan cliënten of derden. Het gaat om zuivere financiële handelingen zonder tegenprestatie, waardoor er geen maatstaf van heffing bestaat. Dit verandert niet wanneer het ereloon van de advocaat – met respect voor de deontologische regels ter zake - wordt betaald met middelen die op de derdenrekening staan. Het ereloon zelf blijft in dat geval volledig aan btw onderworpen, ongeacht de bron van de betaling. Het loutere feit dat de betaling plaatsvindt vanaf van uw derdenrekening, heeft daarop geen invloed.

Naar aanleiding van het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 28 juli 2016 zouden advocatendiensten in het kader van rechtsbijstand in principe niet langer kunnen worden belast aan 0%. De btw-administratie heeft vervolgens bij beslissing nr. E.T. 131.005 van 23 december 2016 bepaald dat pro Deo‑diensten van advocaten en gerechtsdeurwaarders in principe vanaf 1 april 2017 aan 21% btw zouden worden onderworpen. Belgiëheeft de toepassing van de beslissing evenwel herhaaldelijk uitgesteld, waardoor in de praktijk nog steeds het bijzondere btw‑nultarief geldt voor juridische tweedelijnsbijstand.

De toepassing van het btw‑nultarief geldt eveneens voor situaties waarin de rechtzoekende slechts gedeeltelijk kosteloosheid geniet. Zowel het deel van de vergoeding dat door de overheid wordt betaald als het deel dat door de rechtzoekende zelf wordt gedragen, valt onder het nultarief.

Ook de rechtsplegingsvergoeding die door de verliezende partij wordt betaald aan de advocaat van een rechtzoekende die tweedelijnsbijstand geniet, valt onder het btw‑nultarief, voor zover die vergoeding als ereloon van de advocaat wordt beschouwd. Dat is zo, zelfs als de advocaat geen puntenaanvraag indient en de FOD Justitie dus geen rol speelt in de betaling.

Hoewel op pro Deo‑prestaties geen btw wordt geheven, behouden advocaten en advocaat‑stagiairs het recht om als gewone belastingplichtigen voorbelasting af te trekken. Het nultarief vormt dus geen belemmering voor de uitoefening van het recht op aftrek.

De btw‑vrijstelling voor maatschappelijke of sociale dienstverlening van artikel 44, § 2, 2° of 5° van het Btw‑Wetboek is niet van toepassing op pro Deo‑diensten. Het sociaal karakter van de prestatie volstaat niet om onder de vrijstelling te vallen. Het enige relevante regime dat geldt, is het bijzondere btw‑nultarief.

Wanneer u als advocaat juridische eerstelijnsbijstand verleent, is de organiserende Commissie voor Juridische Bijstand (CJB) uw medecontractant en niet de rechtzoekende die het advies ontvangt. Op deze prestaties is het bijzonder btw‑nultarief van toepassing. Dit betekent dat u geen btw hoeft aan te rekenen op de factuur die u aan de CJB richt, terwijl uw recht op aftrek van voorbelasting volledig behouden blijft.

Salduz‑dienstprestaties zijn in principe aan btw onderworpen. De medecontractant van de advocaat bij deze prestaties is steeds de verhoorde persoon zelf. Wanneer de verhoorde recht heeft op juridische tweedelijnsbijstand, ongeacht of deze volledig of gedeeltelijk kosteloos is, geldt het bijzonder btw‑nultarief. 

Indien de verhoorde daarentegen geen recht heeft op juridische tweedelijnsbijstand, zijn de Salduz‑prestaties van de advocaat aan het standaardtarief van 21% btw onderworpen. Het al dan niet genieten van tweedelijnsbijstand is dus bepalend voor de btw‑behandeling van deze vorm van bijstand.

Het door de cliënt betaalde ereloon wordt in principe steeds geacht exclusief btw te zijn, tenzij u met uw cliënt uitdrukkelijk en ondubbelzinnig een ‘btw‑inclusief’ bedrag hebt afgesproken. Bij het opstellen van een factuur vermeldt u normaal gezien het bedrag van het ereloon en daarnaast, afzonderlijk, het bedrag van de verschuldigde btw.

De vraag of een ereloon inclusief of exclusief btw is, speelt vooral een rol bij ereloonbetwistingen. Indien u de cliënt niet duidelijk hebt geïnformeerd dat het aangerekende bedrag exclusief btw is, kan de cliënt zich ertegen verzetten om het bijkomende btw‑bedrag te betalen. Wanneer u bijvoorbeeld 100 euro voor een prestatie aanrekent zonder te vermelden dat hierop nog btw verschuldigd is, kan de cliënt aanvoeren dat het bedrag van 100 euro een btw‑inclusief bedrag is en dus weigeren 21% bovenop dat bedrag te betalen. In het burgerlijk recht geldt immers een vermoeden dat een prijs btw‑inclusief is, tenzij anders is overeengekomen. Dat vermoeden speelt des te sterker bij cliënten die als particulier handelen.

De btw‑wetgeving regelt niet de civielrechtelijke verhouding tussen advocaat en cliënt. Zij bepaalt enkel wie btw moet afdragen en op welk bedrag de btw wordt berekend. De vraag of de cliënt het btw‑bedrag verschuldigd is wanneer dit niet vooraf duidelijk werd afgesproken, is dus een burgerrechtelijke kwestie.

Om discussies te vermijden, is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken, bijvoorbeeld via opdrachtbrieven of algemene voorwaarden. Daarin kan expliciet worden opgenomen dat alle erelonen exclusief btw zijn, zodat altijd duidelijk is dat 21% btw bovenop het ereloon wordt aangerekend.

De balie factureert de jaarlijkse baliebijdrage rechtstreeks aan de individuele advocaat die lid is van de orde. Omdat balies openbare instellingen zijn in de zin van artikel 6 van het Btw‑wetboek, is deze bijdrage niet aan btw onderworpen. De balie brengt dus nooit btw in rekening op deze bijdrage.

In sommige advocatenkantoren worden de baliebijdragen van vennoten, medewerkers of stagiairs (deels of volledig) gedragen door het kantoor. Wanneer een advocaat met btw‑plicht - dit geldt voor vennoten, medewerkers en stagiairs die op zelfstandige basis werken - de baliebijdrage betaalt en deze nadien wordt terugbetaald door het kantoor of wanneer het kantoor de bijdrage rechtstreeks betaalt en definitief voor eigen rekening neemt, dan moet de betrokken advocaat dit bedrag met btw aan het kantoor factureren. In dat geval vormt de terugbetaling van de bijdrage immers een onderdeel van de vergoeding voor de prestaties die de advocaat aan het kantoor levert. De btw die het kantoor op die factuur betaalt, is voor het kantoor aftrekbaar volgens de gewone regels.

Voor medewerkende advocaten en advocaat‑stagiairs die opteren voor het bijzondere stelsel van zelffacturering met uitstel van betaling, rusten de daaruit voortvloeiende btw‑verplichtingen op het kantoor zelf. De betaling van de baliebijdrage door het kantoor vindt haar oorsprong in de dienstverleningsovereenkomst tussen de individuele advocaat en het kantoor. Daarom maakt deze kost, wanneer zij door het kantoor wordt gedragen, deel uit van de btw‑grondslag van de prestaties van de advocaat in de zin van artikel 26 van het Btw‑wetboek.

Wanneer het kantoor de baliebijdrage betaalt maar deze vervolgens doorrekent aan de betrokken advocaat (vennoot, medewerker of stagiair), dan gaat het daarentegen om een zuiver voorschot: een financiële verrichting die geen vergoeding vormt voor een dienst en dus niet aan btw onderworpen is. In dat geval wordt de bijdrage slechts voorgeschoten en blijft zij civielrechtelijk en economisch een verplichting van de individuele advocaat.

Wanneer een advocaat een confrater vervangt of ‘loco’ optreedt in een gerechtelijke procedure, wordt deze advocaat geacht op te treden voor de advocaat die om de vervanging heeft verzocht, en niet rechtstreeks voor de cliënt van die advocaat. De cliënt staat immers los van de beslissing om een vervanger in te schakelen. Om die reden is de vergoeding voor een plaatsvervanging in principe onderworpen aan het btw‑tarief van 21%.

Dit geldt ook wanneer de vervanging gebeurt in het kader van pro Deo‑diensten. De advocaat die de vervanging uitvoert en zijn prestaties factureert aan de oorspronkelijk aangestelde advocaat, moet daarbij eveneens 21% btw aanrekenen. Het bijzondere btw‑nultarief voor pro Deo‑prestaties kan in deze relatie niet worden toegepast, aangezien de vervangende advocaat zijn diensten niet levert aan de rechtzoekende die tweedelijnsbijstand geniet, maar aan een confrater.

Voor de btw maakt het in de praktijk geen wezenlijk verschil of u uw advocatendiensten verricht als natuurlijke persoon of via een vennootschap met rechtspersoonlijkheid. De btw-regels blijven in essentie dezelfde: in beide gevallen moet u btw aanrekenen op uw advocatendiensten, geldt het btw-tarief van 21% en blijven de regels inzake aftrek, facturatie, plaats van dienst, opeisbaarheid, enzovoort identiek.

Indien u via een vennootschap werkt, wordt de vennootschap geacht de advocatendiensten te verrichten. Zij moet zich voor btw-doeleinden registreren en aan alle btw-verplichtingen voldoen.

Op de inbreng van een activiteit in een vennootschap is niet altijd btw verschuldigd. Dit hangt af van de juridische kwalificatie van de inbreng.

Inbreng van een volledige activiteit (algemeenheid van goederen)

Wanneer een volledige eenmanszaak of beroepsactiviteit als één geheel (een ‘algemeenheid van goederen’) wordt ingebracht in een vennootschap, en de vennootschap deze activiteit ononderbroken voortzet, is die overdracht in België in principe vrijgesteld van btw. Deze vrijstelling is gebaseerd op artikel 11 van het Btw Wetboek. De inbreng wordt dan niet beschouwd als een gewone btw belaste levering, zodat er geen btw verschuldigd is op de overdracht zelf.

Voorwaarde is wel dat het effectief gaat om een geheel van activa en passiva waarmee de economische activiteit onmiddellijk kan worden voortgezet, én dat de vennootschap dit ook daadwerkelijk doet.

Inbreng van afzonderlijke activa (geen algemeenheid van goederen)

Wanneer enkel losse goederen worden ingebracht (bijvoorbeeld een wagen, computer, software …) en deze geen volledige ‘algemeenheid van goederen’ vormen, geldt de gewone btw regeling.

De inbreng in natura wordt dan gelijkgesteld met een levering van goederen, waardoor er in principe btw verschuldigd is volgens de normale regels.

Specifiek voor een advocaat vennoot

Een advocaat vennoot die zijn activiteit inbrengt, wordt in principe beschouwd als een gewone belastingplichtige. De fiscus vereist echter niet dat een advocaat zich enkel om die reden apart voor de btw moet identificeren. Als inbrengende vennoot heeft u dan in principe de keuze.

Voorbeeld 1 - Inbreng van een klantenportefeuille

Een advocaat brengt zijn praktijk in een nieuwe bv in.

Geen btw op de overdracht.

De bv factureert nadien haar advocatendiensten met btw.

Voorbeeld 2 - Inbreng van kantooruitrusting (laptop, meubels …)

Indien deze activa deel uitmaken van de globale inbreng (en er dus geen verkoopprijs is maar enkel aandelen tegenover staan):

Geen btw verschuldigd (want geen levering onder bezwarende titel).

Voorbeeld 3 - Werkende vennoot die arbeid inbrengt

Een werkende vennoot brengt enkel zijn arbeid in; de bv factureert de prestaties aan cliënten.

Inbreng van arbeid = geen btw.

Prestaties van de bv aan cliënten = wel btw.

Voor de btw maakt het geen verschil of de beroepsactiviteit als natuurlijke persoon wordt uitgeoefend of via een vennootschap. Advocaten die via een rechtspersoon werken, blijven voor btw-doeleinden onderworpen als advocaten, ongeacht de rechtsvorm. Dit houdt in dat de vennootschap btw-belastingplichtig is, over een btw-nummer beschikt, advocatendiensten aan cliënten factureert met 21% btw, periodieke btw-aangiften indient en recht op aftrek heeft.

Een advocaat-vennoot hoeft daarom niet noodzakelijk afzonderlijk btw-belastingplichtig te zijn. De btw-administratie vraagt geen aparte btw-identificatie wanneer de advocaat enkel zijn activiteit inbrengt in de vennootschap of intern meewerkt als werkende vennoot. In dat geval worden zijn prestaties binnen de vennootschap niet als afzonderlijk btw-belast beschouwd. Wanneer hij echter naast de vennootschap nog eigen cliënten heeft en dus zelfstandige dossiers behandelt, is hij uiteraard wel zelf btw-belastingplichtig voor die activiteiten.

Of btw moet worden aangerekend op de vergoeding die de advocaat ontvangt als bestuurder of zaakvoerder, hangt af van de hoedanigheid waarin hij dit mandaat uitoefent. Wanneer hij als natuurlijke persoon bestuurder of zaakvoerder is, is op de bestuurdersvergoeding geen btw verschuldigd, tenzij hij naast de statutaire opdracht bijkomende diensten verleent aan dezelfde vennootschap, zoals juridisch advies. Die bijkomende diensten vallen wél onder de btw.

Wanneer de bestuurder of zaakvoerder van een advocatenvennootschap zelf een rechtspersoon is, bijvoorbeeld een managementvennootschap, is de bestuurdersvergoeding aan btw onderworpen en dient deze rechtspersoon btw aan te rekenen tegen het tarief van 21%.

Ook hier moet een onderscheid worden gemaakt tussen natuurlijke personen die als bestuurder of zaakvoerder optreden en rechtspersonen die deze functie uitoefenen.

Wanneer een natuurlijke persoon bestuurder of zaakvoerder is, wordt aangenomen dat deze zich in een tolerante bevindt. De vergoeding die voor deze opdracht wordt ontvangen, valt daardoor buiten het toepassingsgebied van de btw.

Voor rechtspersonen die als bestuurder of zaakvoerder optreden geldt de gewone btw‑regel: alles wat de rechtspersoon ontvangt in ruil voor de bestuurdersprestaties – inclusief tantièmes – wordt in principe aan btw onderworpen.

Wat de tantièmes betreft, rijst de vraag wanneer de btw opeisbaar wordt, aangezien het bedrag van de tantièmes op het einde van het boekjaar vaak nog niet bekend is. Voor tantièmes die worden toegekend aan een bestuurder‑vennootschap is de btw pas opeisbaar op het moment dat de algemene vergadering beslist tot de uitkering ervan. Voor deze vergoedingen geldt dus een bijzondere regel: niet op het einde van het boekjaar, maar op de datum waarop de jaarlijkse algemene vergadering de tantièmes goedkeurt, moet de bestuurder‑vennootschap btw aanrekenen, een factuur met btw uitreiken en de btw in de aangifte opnemen.

Zoals eerder vermeld, eist de btw-administratie geen afzonderlijke btw‑identificatie en geen btw‑heffing op de interne verhoudingen tussen vennootschap en vennoot wanneer de vennoot uitsluitend optreedt als werkende vennoot. Dit vormt de zogenaamde administratieve tolerantie (die los staat van het vroegere, afgeschafte keuzestelsel voor rechtspersonen). De prestaties die de vennoot binnen de vennootschap verricht, worden in dat geval niet als afzonderlijke diensten beschouwd. De winstuitkeringen die de vennoot ontvangt – zoals tantièmes, dividenden, overwinstverdelingen of een aandeel in het resultaat – worden aangemerkt als vennootschapsrechten en niet als vergoedingen voor een dienst. Zij vallen daarom volledig buiten het toepassingsgebied van de btw.

Het btw-regime van een tantième wordt dus bepaald door de hoedanigheid waarin zij wordt toegekend: als winstdeelname aan een vennoot (buiten btw) of als vergoeding voor een bestuursmandaat (btw-belastingplichtig bij rechtspersoon bestuurder).

In de btw worden het hoofdhuis – de Belgische advocatenvennootschap – en de vaste inrichting in een ander EU‑land beschouwd als één en dezelfde belastingplichtige. Voor de praktische en uitvoeringsregels worden ze echter geografisch gescheiden behandeld.

Dit betekent dat de buitenlandse vaste inrichting in dat EU‑land btw‑plichtig is en daar een lokaal btw‑nummer moet aanvragen, lokale btw‑aangiften moet indienen, de specifieke facturatievereisten van dat land moet naleven en btw moet aanrekenen aan lokale cliënten volgens de toepasselijke nationale wetgeving. Tegelijkertijd blijft de Belgische vennootschap btw‑plichtig in België voor haar eigen Belgische activiteiten.

Naast deze lokale verplichtingen moet de omzet die de buitenlandse vaste inrichting in het andere EU‑land realiseert, ook worden opgenomen in de Belgische btw‑aangifte van de advocatenvennootschap. Deze rapportage houdt echter niet in dat over die buitenlandse omzet Belgische btw verschuldigd zou zijn. De gebruikelijke regels inzake de bepaling van de plaats van de dienst blijven volledig van toepassing.

Wanneer de advocaat persoonlijk of via een patrimoniumvennootschap, bedrijfsmiddelen, goederen of diensten – zoals kantoorruimte, voertuigen, ICT‑materiaal of meubilair – ter beschikking stelt aan zijn advocatenvennootschap, vormt dit een btw‑belastbare handeling. Enkel in het geval van vrijgestelde onroerendgoedverhuur is er geen btw verschuldigd. In alle andere gevallen moet er dus btw worden aangerekend op deze terbeschikkingstelling.

De eerder besproken administratieve tolerantie is niet van toepassing op het ter beschikking stellen van goederen, bedrijfsmiddelen of diensten. Deze tolerantie geldt uitsluitend voor de interne verhouding waarbij een werkende vennoot advocatenprestaties levert binnen de vennootschap. Het ter beschikking stellen van goederen is geen interne vennootschapsrechtelijke relatie, maar een afzonderlijke economische activiteit die btw‑rechtelijk op zichzelf wordt beoordeeld.

Indien aan de voorwaarden is voldaan, kan worden overwogen om een btw‑eenheid op te richten tussen de advocatenvennootschap en de natuurlijke persoon of patrimoniumvennootschap. Een btw‑eenheid laat toe dat in Belgiëgevestigde personen die juridisch wel zelfstandig zijn, maar organisatorisch, financieel en economisch met elkaar verbonden zijn, voor de btw als één enkele belastingplichtige worden behandeld.

De oprichting van een btw‑eenheid heeft verschillende gevolgen. Leveringen van goederen en diensten tussen leden van de btw‑eenheid vallen niet onder het toepassingsgebied van de btw, aangezien deze voor btw‑doeleinden als interne verrichtingen worden beschouwd. Leveringen van goederen en diensten aan een lid van de btw‑eenheid worden geacht te zijn verricht aan de btw‑eenheid zelf. Omgekeerd worden alle leveringen van goederen en diensten die door een lid worden uitgevoerd, geacht te zijn verricht door de btw‑eenheid als geheel.

Het recht op aftrek van de btw‑eenheid wordt uitsluitend bepaald op basis van de leveringen van goederen en diensten die de eenheid aan derden verricht. Interne verrichtingen tussen de leden onderling worden daarbij buiten beschouwing gelaten.

In een eenvoudig voorbeeld, waarbij een patrimoniumvennootschap van de advocaat enkel een kantoorgebouw verhuurt aan de advocatenvennootschap en deze laatste uitsluitend met btw belaste advocatendiensten aan derden verricht, wordt het recht op aftrek bepaald door deze belaste advocatendiensten. In een dergelijke situatie kan de btw‑eenheid de historische aftrek uitoefenen van de btw die werd betaald bij de oprichting of aankoop van het gebouw. Op die manier kan een btw‑eenheid dus worden ingezet om de terbeschikkingstelling van onroerend goed aan de werkvennootschap fiscaal te optimaliseren.

Wel moet worden benadrukt dat alle leden van een btw‑eenheid hoofdelijk aansprakelijk zijn voor alle btw‑schulden van de eenheid. Dat maakt dat een beslissing tot toetreding tot een btw‑eenheid steeds zorgvuldig moet worden afgewogen.

Het bezit van rechtspersoonlijkheid of een afgescheiden vermogen is in de regel geen voorwaarde om een afzonderlijke btw‑plichtige te zijn. Voor de btw is uitsluitend relevant wie een economische activiteit verricht, zoals bepaald in artikel 4 van het Btw‑Wetboek. Een maatschap, een VOF of zelfs een feitelijke vereniging kan dus zonder enig probleem als btw‑plichtige worden beschouwd.

Wanneer een vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid onder haar eigen naam optreedt tegenover derden en advocatendiensten verricht, is het in principe deze entiteit zelf die wordt geacht de economische activiteit uit te oefenen. Zij moet zich dan voor btw‑doeleinden registreren en alle wettelijke btw‑verplichtingen naleven, waaronder facturatie, aangiftes en het toepassen van de correcte btw‑regels.

Een kostengroepering onder gemeenschappelijke naam is een samenwerkingsverband waarbij verschillende advocaten of advocatenvennootschappen bepaalde kosten en ondersteunende diensten gezamenlijk organiseren. Het gaat doorgaans om zaken zoals secretariaat, IT‑infrastructuur, administratie, bibliotheekdiensten, personeel of marketing. De groepering zelf verricht geen advocatendiensten; elke advocaat of advocatenvennootschap levert die immers afzonderlijk aan cliënten en blijft dus zelf verantwoordelijk voor de naleving van de btw‑verplichtingen voor die activiteiten.

De kostenassociatie is evenwel zelf btw‑plichtig, aangezien zij belastbare diensten of leveringen verricht aan haar leden door kosten door te factureren. Voor deze activiteiten moet de groepering een eigen btw‑nummer aanvragen en aan alle btw‑formaliteiten voldoen.

Deze structuur kan bijzonder interessant zijn voor advocatenkantoren die veel ondersteunende of administratieve diensten willen centraliseren, maar men moet er rekening mee houden dat de doorgerekende kosten steeds aan btw onderworpen zijn.

Een kostengroepering zonder gemeenschappelijke naam is een samenwerkingsstructuur waarin meerdere advocaten of advocatenvennootschappen bepaalde kosten delen, maar niet gezamenlijk naar buiten treden onder een gemeenschappelijke benaming. De groepering vormt zelf geen rechtspersoon en wordt ook niet als btw‑belastingplichtige beschouwd.

Omdat de groepering niet btw‑plichtig is, worden alle facturen van leveranciers rechtstreeks uitgereikt op naam van één of meerdere leden. De groepering – die enkel een administratieve functie vervult – ontvangt dus geen eigen btw‑facturen. De gemaakte kosten worden nadien doorgerekend aan de deelnemende leden, maar deze doorrekening wordt niet beschouwd als een dienst van de groepering, aangezien zij niet als belastingplichtige optreedt. Elk lid kan vervolgens zijn eigen aandeel in de kosten en de daarop betrekking hebbende btw in aftrek brengen.

Wanneer één lid van de kostengroepering de leveranciersfactuur voor het geheel ontvangt, moet dat lid dus aan de overige deelnemers een afrekening bezorgen waarin duidelijk wordt vermeld welk deel van de uitgaven en van de bijhorende btw door elk van hen moet worden gedragen. In de praktijk bestaat die afrekening doorgaans uit een kopie van de originele leveranciersfactuur met een duidelijke aanduiding van ieders aandeel.

Wanneer beide echtgenoten een associatie vormen (met of zonder rechtspersoonlijkheid) zal de associatie in principe als btw-belastingplichtige worden aangeduid en zullen zij hun cliënten factureren vanuit deze associatie. De associatie zal dan over een uniek btw-nummer beschikken. Beide echtgenoten kunnen als vennoot opteren om zich niet individueel voor btw-doeleinden te registreren.

Indien zij geen associatie vormen zullen zij in principe elk afzonderlijk hun dienstprestaties moeten factureren aan hun cliënten en zich bijgevolg elk afzonderlijk moeten identificeren voor btw-doeleinden. Samen in één kantoorruimte werken verandert dit niet.

Uiteraard bestaat ook steeds de mogelijkheid voor één van de echtgenoten om als medewerker op te treden ten opzichte van de andere. De meewerkende echtgenote zou dan kunnen opteren voor de facultatieve bijzondere medewerkersregeling om aldus de administratieve lasten tot een minimum te beperken. Volledigheidshalve merken wij op dat een meewerkend echtgenoot, die een beroep doet op de bijzondere facultatieve regeling zich wel dient te registreren voor btw-doeleinden en aan bepaalde btw-verplichtingen zal moeten voldoen (bijvoorbeeld indienen van jaarlijkse opgave belastingplichtige afnemers).

De btw-administratie maakt een duidelijk onderscheid tussen:

- vereffenaars die optreden als natuurlijk persoon. Zij worden geacht géén btw‑belastingplichtige te zijn voor hun mandaat, wanneer dat mandaat valt binnen de normale statutaire opdracht van bestuurders/zaakvoerders/vereffenaars.

- vereffenaars die optreden als rechtspersoon. Het vereffenaarsmandaat wordt beschouwd als een btw‑belastbare dienst, zodat de rechtspersoon‑vereffenaar zich voor btw moet identificeren en btw moet aanrekenen op de ontvangen vergoedingen. Het vroegere btw‑keuzestelsel is afgeschaft.

Als werkend vennoot die zijn activiteit inbrengt in het kantoor, wordt de advocaat in principe niet als afzonderlijke btw‑belastingplichtige beschouwd voor zijn interne prestaties aan het kantoor. 

Toegepast op het vereffenaarsmandaat betekent dit dat, wanneer de advocaat als natuurlijk persoon is aangesteld, hij voor dit mandaat geen btw‑belastingplichtige is. In dat geval hoeft hij als werkend vennoot geen btw aan te rekenen aan zijn advocatenkantoor voor de intern verrichte prestaties. De erelonen als vereffenaar worden dus niet met btw gefactureerd aan het advocatenkantoor. Het kantoor boekt deze vergoedingen als inkomsten van de vennootschap (bijvoorbeeld via een interne afrekening of managementregeling), zonder btw‑factuur van de advocaat aan het kantoor.

Indien de advocatenvennootschap formeel wordt aangesteld als vereffenaar, is het de vennootschap zelf die de vereffenaars­prestaties verricht. Het vereffenaarsmandaat kwalificeert in dat geval als een btw‑belastbare dienst. De advocatenvennootschap factureert haar vergoedingen aan de te vereffenen vennootschap, waarop btw is verschuldigd. De advocaat‑werkend vennoot verricht in dat scenario geen vereffenaarsdiensten aan zijn kantoor. Hij verricht louter interne werkzaamheden in zijn hoedanigheid van orgaan of medewerker van de vereffenaar‑vennootschap, waarvoor geen afzonderlijke interne facturatie vereist of aangewezen is.

In beginsel kan de inbreng van arbeid door een vennoot in een vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid btw rechtelijk als een dienst worden gekwalificeerd. De btw-administratie past echter een administratieve tolerantie toe wanneer de vennoot uitsluitend optreedt als werkende vennoot en geen zelfstandige prestaties verricht in eigen naam of voor eigen rekening. In dat geval is geen afzonderlijke btw‑identificatie vereist. De btw‑plicht rust dan bij de vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid.

Wanneer aan een advocatenkantoor ingrijpende renovatie‑ of uitbreidingswerken worden uitgevoerd, die ertoe leiden dat het gerenoveerde gebouw de kenmerken van een nieuwbouw krijgt, moeten deze werken voor de btw‑herziening niet automatisch worden behandeld als gewone diensten met een herzieningstermijn van vijf jaar.

Op basis van het arrest Drebers van het Hof van Justitie en de daaropvolgende wetswijziging kunnen dergelijke werken onder bepaalde voorwaarden worden gelijkgesteld met onroerende investeringsgoederen.

Concreet geldt het volgende:

• indien de uitgevoerde werken qua aard, omvang en economische levensduur vergelijkbaar zijn met de oprichting van een nieuw gebouw (bijvoorbeeld een grondige renovatie of een aanzienlijke uitbreiding), wordt de btw die op deze werken drukt onderworpen aan een herzieningstermijn van vijftien jaar;
• wanneer het gebouw (of een gedeelte ervan) na de werken wordt verhuurd met toepassing van btw (belaste onroerende verhuur met optie), kan zelfs een herzieningstermijn van vijfentwintig jaar van toepassing zijn;
• de beoordeling gebeurt geval per geval, op basis van de concrete kenmerken van de werken, zoals hun structurele impact en hun economische levensduur en niet louter op basis van het feit dat zij juridisch als ‘diensten’ worden gekwalificeerd.

Deze benadering waarborgt het beginsel van fiscale neutraliteit: investeringen die economisch vergelijkbaar zijn, zoals nieuwbouw en ingrijpende renovaties, moeten voor de btw‑herziening gelijk worden behandeld. De aangepaste regels treden in werking op 1 januari 2026 en zijn van toepassing zolang de herzieningstermijn op dat moment nog niet definitief is verstreken.

De ontbinding zal op zich geen directe btw-gevolgen hebben, omdat de vennoten ofwel steeds eigenaar gebleven zijn en enkel het genot hebben ingebracht, ofwel omdat de goederen (of diensten) in onverdeelde mede-eigendom werden verworven door het samenwerkingsverband.

Een herziening van de afgetrokken btw zal enkel moeten plaatsvinden in de mate dat de bedrijfsmiddelen niet langer zullen dienen voor een economische activiteit die recht op aftrek verleent (in hoofde van de vennoten van het samenwerkingsverband na de ontbinding). Dit zou zich bijvoorbeeld kunnen voordoen indien een vennoot een computer van het samenwerkingsverband voor zijn privédoeleinden gebruikt en de computer bevindt zich op het ogenblik van de ‘desaffectatie’ nog in het herzieningstijdvak van 5 jaar.

De onderlinge herverdeling van overblijvende activa onder de vennoten zal in principe wel aanleiding geven tot heffing van de btw over de aan iedere vennoot toebedeelde goederen (ervan uitgaande uiteraard dat de overdragende vennoot kwalificeert als een btw belastingplichtige).  

Wanneer de advocatenvennootschap haar activiteiten stopzet, verliest zij haar hoedanigheid van btw‑belastingplichtige. Op dat moment moet zij een onttrekking of herziening van de eerder uitgeoefende btw‑aftrek uitvoeren voor de goederen en bedrijfsmiddelen die zij nog in haar bezit heeft. Deze verplichting vervalt echter wanneer de activiteiten worden voortgezet door een derde onder de voorwaarden van artikel 11 van het Btw‑Wetboek, dat betrekking heeft op de overdracht van een algemeenheid van goederen of van een bedrijfsafdeling. In de praktijk betekent dit dat een andere advocaat of een groepering van advocaten de activiteiten moet overnemen en ononderbroken moet voortzetten.

Advocaten die onderwijsactiviteiten verrichten, kunnen in bepaalde gevallen genieten van een vrijstelling van btw op grond van artikel 44, § 2, 4° Wbtw. Het hier bedoelde lesgeven omvat zowel beroepsopleidingen en bijscholing als het klassieke dag‑ of avondonderwijs. Er moet evenwel een onderscheid worden gemaakt naargelang de aard van de instelling waarbij de advocaat lesgeeft. 

Ten eerste geldt een vrijstelling wanneer advocaten opleidingen verzorgen voor collega‑advocaten in het kader van initiatieven georganiseerd door publiekrechtelijke instellingen, zoals de Orde van Vlaamse Balies of de lokale balies. 

Ten tweede vallen advocaten die lesgeven binnen een onderwijsinstelling onder een statuut van ondergeschiktheid, zodat hun prestaties niet binnen het toepassingsgebied van de btw vallen. 

Ten derde zijn advocaten die les verstrekken aan andere organisaties, waaronder commerciële seminarie‑aanbieders, in principe wel aan btw onderworpen. De btw-administratie hanteert echter een tolerantie op grond waarvan dergelijke prestaties toch als verricht in ondergeschikt verband worden beschouwd, zodat geen btw moet worden aangerekend. Bij toepassing van deze tolerantie moet de advocaat er evenwel rekening mee houden dat hierdoor een gemengd btw‑statuut kan ontstaan, met een mogelijke beperking van het recht op aftrek van voorbelasting. 

Deze vrijstelling is niet van toepassing wanneer de prestaties via een vennootschap worden verricht.

De diensten aan organisatoren van voordrachten, verstrekt door voordrachtgevers, zijn vrijgesteld van btw op grond van artikel 44, § 2, 8° Wbtw. Voor deze vrijstelling is dus vereist dat de dienst wordt verricht voor een organisator, die dan de link vormt tussen het publiek en de voordrachtgever.

Op grond van het arrest van het Grondwettelijk Hof van 25 april 2013 worden de diensten van een advocaat die optreedt als schuldbemiddelaar vrijgesteld van btw. Hoewel dit arrest formeel betrekking had op deurwaarders, bevat het expliciete verwijzingen die mutatis mutandis ook gelden voor advocaten. De vrijstelling is gestoeld op artikel 44, § 2, 2° WBTW, dat een btw‑vrijstelling voorziet voor diensten die nauw samenhangen met maatschappelijk werk verricht door publiekrechtelijke lichamen of door instellingen erkend door de bevoegde overheid als instellingen van sociale aard. 

Uit de analyse van de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie leidt het Grondwettelijk Hof af dat deurwaarders - en bij uitbreiding advocaten - voor hun activiteiten als schuldbemiddelaar geacht worden instellingen van sociale aard te zijn, wat door de btw-administratie inmiddels eveneens werd bevestigd. 

Deze redenering geldt op gelijkaardige wijze voor andere gerechtelijke mandaten zoals voogdij, voorlopig bewind of vergelijkbare functies die door een rechter worden toegewezen. Ook diensten verricht in het kader van de permanentie geesteszieken kunnen onder de btw‑vrijstelling vallen, voor zover de advocaat hiertoe werd aangesteld door de vrederechter. In al deze gevallen oefent de advocaat een gerechtelijk mandaat uit, toegewezen door de arbeidsrechter wat betreft schuldbemiddeling of door de vrederechter voor de overige mandaten. Daarnaast zijn de diensten van advocaten als bemiddelaar in familiezaken vrijgesteld krachtens artikel 44, § 2, 5° WBTW, dat geen erkennings‑ of aanstellingsvereiste oplegt en waarvan de toepassing afhankelijk is van de aard van de verrichte diensten. Dit betekent dat in eenzelfde dossier een per definitie partijdige advocaat nooit tegelijkertijd kan optreden als onafhankelijk bemiddelaar. Hij treedt ofwel op als advocaat, ofwel als bemiddelaar. Daarentegen bestaat er geen btw‑vrijstelling voor juridische diensten die advocaten verlenen aan personen met een handicap in het kader van geschillen betreffende tegemoetkomingen of medische onderzoeken, noch voor geschillen die voortvloeien uit de sociale reclassering van mindervaliden. De btw-administratie heeft bovendien verduidelijkt dat de btw‑vrijstelling voor advocaat‑bemiddelaars in familiale zaken niet van toepassing is op bemiddeling in de context van familiale vennootschappen, zoals bij opvolging of overname van de onderneming of bij conflicten tussen vennoten, al dan niet binnen patrimoniumvennootschappen. Dergelijke bemiddeling valt immers niet onder gezinsvoorlichting en komt daarom niet in aanmerking voor de vrijstelling.

Wanneer een advocaat optreedt als bestuurder of vereffenaar van een vennootschap, handelt die als orgaan van de rechtspersoon en derhalve in een verhouding van ondergeschiktheid. Voor dergelijke mandaten wordt de advocaat niet als zelfstandige beschouwd, zodat de prestaties in beginsel buiten het toepassingsgebied van de btw vallen, behoudens de mogelijkheid vrijwillig voor belastingplicht te opteren. 

Wanneer een advocaat als natuurlijke persoon een mandaat uitoefent binnen een administratief rechtscollege, tuchtraad, de Orde van Advocaten of enig ander orgaan van een publiek- of privaatrechtelijke rechtspersoon, wordt eveneens aangenomen dat deze in een band van ondergeschiktheid handelt. De vergoedingen die in dat kader worden ontvangen, vallen bijgevolg eveneens buiten de btw. Treedt de advocaat daarentegen op via een rechtspersoon, bestaat er niet langer een administratieve tolerantie die toelaat te kiezen of de ontvangen vergoedingen al dan niet aan btw worden onderworpen. In dat geval geldt het gewone btw‑regime: de rechtspersoon wordt geacht een zelfstandige dienst te verrichten en is btw verschuldigd op de ontvangen vergoedingen, behoudens toepassing van een uitdrukkelijke wettelijke vrijstelling.

Vergoedingen die worden toegekend voor rechterlijke ambten worden evenmin aan de btw onderworpen, aangezien rechters niet als zelfstandigen worden beschouwd. 

Deze regeling is echter niet van toepassing op curatoren of op mandaten betreffende onbeheerde nalatenschappen: zij worden niet aangemerkt als organen van een rechtspersoon en zijn dus btw‑plichtig, ongeacht of zij optreden als natuurlijke persoon of als rechtspersoon. 

Ten slotte leidt de toepassing van een vrijstelling ertoe dat de advocaat als gemengd belastingplichtige wordt aangemerkt, wat gevolgen kan hebben voor het recht op aftrek van voorbelasting.

Wanneer een advocaat een vluchteling uit een niet‑EU‑land bijstaat in het kader van de juridische tweedelijnsbijstand, is het btw‑nultarief van toepassing. De nationaliteit of herkomst van de rechtzoekende speelt daarbij geen enkele rol. De advocaat rekent 0% btw aan, maar behoudt wel volledig het recht op aftrek van de voorbelasting, aangezien de prestaties worden beschouwd als aan btw onderworpen tegen het nultarief.

Wanneer een advocaat een gedetineerde bijstaat in het kader van de juridische tweedelijnsbijstand, is het btw‑nultarief van toepassing. De nationaliteit of het vroegere rijksinwonerschap van de rechtzoekende speelt daarbij geen enkele rol. 

Buiten het stelsel van de tweedelijnsbijstand geldt het gewone btw‑tarief van 21% voor prestaties verleend aan gedetineerden.

Wanneer een advocaat optreedt als curator van een failliete vennootschap, moeten het ereloon en de kosten worden gefactureerd aan de failliete vennootschap zelf. Indien de gefailleerde vennootschap onderworpen was aan de periodieke btw‑aangifteplicht, kan - in afwijking van de algemene regels - voor de slotfactuur die vlak vóór de afsluiting van het faillissement wordt uitgereikt, de regeling van verlegging van heffing worden toegepast. In dat geval wordt gefactureerd zonder btw, met de vermelding ‘Belasting te voldoen door de medecontractant – Circulaire AAFisc nr. 47/2013’. De FOD Financiën heeft bevestigd dat deze regeling ook van toepassing kan zijn op tussentijdse ereloonstaten van een curator die worden opgemaakt naar aanleiding van de verkoop van een onroerend goed uit de failliete boedel. Deze uitzondering kan evenwel niet worden toegepast ten opzichte van natuurlijke personen die niet btw‑plichtig waren. 

De regeling van verlegging van heffing geldt eveneens wanneer de curator een pro deo‑vergoeding ontvangt voor de door hem verrichte prestaties. Ook in dat geval moet aan de gefailleerde worden gefactureerd volgens dezelfde werkwijze waarin geen btw wordt aangerekend maar wordt verlegd. 

De toepassing van deze verleggingsregeling is slechts mogelijk indien het btw‑nummer van de gefailleerde nog niet werd afgesloten. De btw-administratie preciseert uitdrukkelijk dat een btw‑nummer in principe niet mag worden afgesloten vóór de aanrekening van het curatorsereloon. Indien dit toch ten onrechte gebeurde, kan het btw‑nummer uitzonderlijk worden heropend of moet worden gefactureerd met btw, waarna de gefailleerde een teruggaafverzoek kan indienen. 

Wanneer een advocaat‑curator als werkend vennoot zijn volledige activiteit heeft ingebracht in een associatie of vennootschap met rechtspersoonlijkheid, kan het curatorsereloon overeenkomstig dezelfde principes door die associatie of vennootschap worden gefactureerd.

Wat de aftrekbaarheid van de btw op het curatorsereloon betreft, volgen de kosten in beginsel het btw-regime van de failliete onderneming. Volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie blijven kosten die verband houden met de vereffening of beëindiging van een economische activiteit deel uitmaken van die economische activiteit. Indien de onderneming vóór het faillissement recht had op volledige of gedeeltelijke aftrek van btw, kan dat aftrekrecht in beginsel behouden blijven voor de vereffeningskosten, waaronder het ereloon van de curator (Hof van Justitie, I/S Fini H, C-32/03, van 3 maart 2005).

Voor kosten die rechtstreeks verband houden met de verkoop van een onroerend goed (zoals schattingskosten, commissielonen, EPC-attesten, bodemattesten en gelijkaardige kosten) geldt de gewone btw-regeling voor onroerende transacties. Wanneer het onroerend goed wordt verkocht met toepassing van btw, zal de btw op deze kosten in principe aftrekbaar zijn. Wanneer de verkoop daarentegen plaatsvindt onder het stelsel van de registratierechten, bestaat in principe geen recht op aftrek van de btw op deze verkoopkosten.

Voor gefailleerde btw‑plichtigen bestaat er geen verplichting om gestructureerde elektronische facturen te verzenden voor de activiteit waarvoor zij failliet zijn verklaard. Zij moeten dergelijke facturen wel kunnen ontvangen. Indien de gefailleerde onderneming niet over een Peppol‑account beschikt, stelt de btw-administratie voor gebruik te maken van een gratis tool om deze facturen te ontvangen, waarvoor verschillende oplossingen op de markt beschikbaar zijn. Ondernemingen die vóór het faillissement niet waren aangesloten, hoeven daarom niet noodzakelijk alsnog door de curator op Peppol te worden aangesloten.

Wanneer een advocaat optreedt als natuurlijke persoon in de hoedanigheid van vereffenaar, wordt die geacht te handelen in een verhouding van ondergeschiktheid ten aanzien van de vennootschap die wordt vereffend. De door de vereffenaar verrichte handelingen vallen in dat geval buiten het toepassingsgebied van de btw, zodat geen btw mag worden aangerekend en zelfs geen factuur moet worden uitgereikt voor de uitoefening van het statutaire mandaat.

Indien de advocaat zijn volledige beroepsactiviteit heeft ingebracht als werkend vennoot in een associatie of vennootschap met rechtspersoonlijkheid, kunnen de prestaties die worden verricht in het kader van het vereffenaarsmandaat door deze associatie of vennootschap worden gefactureerd. In dat geval is btw verschuldigd tegen het tarief van 21%, aangezien rechtspersonen bij de uitoefening van dergelijke mandaten niet worden geacht te handelen in een band van ondergeschiktheid. Het vroegere keuzestelsel voor rechtspersonen die optraden als vereffenaar om hun prestaties al dan niet aan btw te onderwerpen, wordt - ingevolge Europese bezwaren - niet langer als verenigbaar met de btw‑regels beschouwd, zodat op deze prestaties uitsluitend de gewone btw‑regels van toepassing zijn.

Wanneer een vereffeningsmandaat wordt uitgeoefend via een vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid, zoals een maatschap, moeten de prestaties zonder btw worden gefactureerd, voor zover de werkende vennoot uitsluitend optreedt binnen de administratieve tolerantie en niet afzonderlijk btw geïdentificeerd is. Indien de werkend vennoot zich in deze context evenwel persoonlijk heeft laten registreren voor btw‑doeleinden, worden alle door hem verrichte handelingen -dus ook die binnen de maatschap - geacht aan btw onderworpen te zijn. In dat geval is de vergoeding van de werkend vennoot btw‑plichtig, waarbij de door de maatschap gedragen btw slechts aftrekbaar is in verhouding tot de aan btw onderworpen handelingen en niet aftrekbaar blijft voor zover zij verband houdt met de vrijgestelde prestaties van de vereffenaar.

De facultatieve bijzondere btw-regeling is een vereenvoudigde btw-regeling voor advocaat-medewerkers en advocaat-stagiairs die uitsluitend btw-plichtige diensten verrichten voor het advocatenkantoor waarvoor zij werken.

Wie voor deze regeling kiest, blijft btw-belastingplichtig maar geniet van beperkte btw-formaliteiten. Advocaat‑stagiairs en advocaat‑medewerkers zijn in principe gewone btw‑belastingplichtigen. Zij kunnen evenwel opteren voor een facultatieve bijzondere regeling die specifiek voor hen is uitgewerkt. De toepassing van deze regeling brengt met zich dat zij zijn vrijgesteld van de verplichting om periodieke maand‑ of kwartaalaangiften in te dienen. De btw die verschuldigd is op de diensten die zij verrichten ten behoeve van het advocatenkantoor waarvoor zij werkzaam zijn, wordt immers via de verleggingsregeling voldaan door de afnemer, zijnde het advocatenkantoor, dat in hun naam en voor hun rekening factureert via self‑billing.

Naast hun prestaties voor het advocatenkantoor kunnen advocaat‑stagiairs en advocaat‑medewerkers ook bijkomende diensten verrichten voor derden. Wanneer de op die bijkomende diensten verschuldigde btw niet meer bedraagt dan 5.250 euro - wat overeenkomt met een jaaromzet van 25.000 euro, exclusief btw aan het tarief van 21 % - kunnen zij de bijzondere regeling behouden. In dat geval blijven zij wel zelf btw verschuldigd, die moet worden aangegeven via een bijzondere btw‑aangifte.

Hoewel deze regeling gepaard gaat met een beperking van de administratieve verplichtingen, moeten advocaat‑stagiairs en advocaat‑medewerkers die ervoor opteren zich wel registreren voor btw‑doeleinden en jaarlijks een opgave indienen van btw‑belastingplichtige afnemers. De toepassing van de regeling heeft bovendien tot gevolg dat zij geen recht hebben op aftrek van btw op hun inkomende kosten.

Zij zijn ook verplicht zich aan te melden op Peppol. Voor hen gelden dezelfde verplichtingen als voor alle btw‑plichtigen: zij moeten e‑facturen kunnen ontvangen en uitreiken voor handelingen die onder de facturatieplicht vallen. Self‑billing via Peppol is mogelijk doordat het advocatenkantoor de uitgaande facturatie op zich kan nemen terwijl de stagiair enkel facturen moet kunnen ontvangen. Er gelden daarbij geen bijzondere sancties, maar wel de algemene sanctieregels.

De franchiseregeling is een btw‑vrijstellingsstelsel voor kleine ondernemingen waarvan de jaaromzet in België tijdens het voorgaande kalenderjaar de drempel van 25.000 euro niet heeft overschreden. Sinds 1 januari 2025 kan een Belgisch advocatenkantoor deze btw‑vrijstellingsregeling bovendien ook toepassen in andere lidstaten van de Europese Unie, met inachtneming van de nationale omzetdrempels en de Europese drempel van 100.000 euro, waarvan maximaal 25.000 euro in België mag worden gerealiseerd. Wanneer een onderneming haar activiteit start in de loop van het kalenderjaar, wordt de omzetdrempel van 25.000 euro geprorateerd in functie van het aantal kalenderdagen waarin de activiteit wordt uitgeoefend. Daarenboven moeten ondernemingen die van deze regeling gebruik willen maken, hun keuze voorafgaandelijk meedelen aan de btw‑administratie (en dus niet enkel bij de start van de activiteit).

De toepassing van de franchiseregeling houdt in dat geen btw wordt aangerekend aan de klanten en dat bijgevolg geen periodieke btw‑aangiften moeten worden ingediend. Daartegenover staat dat geen recht bestaat op aftrek van btw geheven op inkomende kosten.

Het betreft derhalve een administratief bijzonder eenvoudige regeling, zij het met een belangrijke beperking, namelijk het ontbreken van enig aftrekrecht. Advocaten die de btw op beroepskosten, zoals kosten voor lokalen, ICT, databanken, voertuigen of verzekeringen, wensen te recupereren, zullen om die reden doorgaans niet opteren voor deze vrijstellingsregeling.

Advocaat‑stagiairs en advocaat‑medewerkers die een beroep doen op de facultatieve bijzondere regeling kunnen bovendien geen gebruik maken van de franchiseregeling voor hun bijkomende prestaties ten aanzien van derden.